.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Më pak se një muaj më parë, drejtori i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë (IEA), Fatih Birol, paralajmëroi në Londër se bota po përballej me krizën më të madhe energjetike në histori. Nëse situata nuk përmirësohej, tha ai, çmimet e naftës mund të hynin në “zonën e kuqe” gjatë verës.
Megjithatë, tregjet duket se kishin arritur në një përfundim tjetër.
Pasi arriti nivelin e 112 dollarëve për fuçi pak para fjalimit të Birolit, nafta e tipit Brent nisi një rënie të vazhdueshme. Para marrëveshjes paraprake mes SHBA-së dhe Iranit të shpallur të dielën e kaluar, çmimi kishte rënë me rreth 20%. Pas njoftimit të marrëveshjes, ai humbi edhe 10% të tjera.
Deri të mërkurën, narrativa kishte ndryshuar plotësisht. Pas muajsh të tërë shqetësimesh për mungesa të mëdha të naftës gjatë verës, vëmendja u zhvendos te sasia e madhe e naftës që mund të hidhet në treg nëse paqja në Gjirin Persik ruhet.
Të enjten, nafta Brent tregtohej nën nivelin e 80 dollarëve për fuçi në tregjet aziatike, një nivel që nuk ishte parë që nga ditët e para të konfliktit. Edhe në kulmin e krizës, çmimi arriti maksimumin prej 126 dollarësh për fuçi, shumë larg parashikimeve prej 200 dollarësh të bëra nga disa analistë të Wall Street.
“Parashikimet janë gjithmonë të vështira, por ato për tregun e naftës janë veçanërisht sfiduese,” tha Amrita Sen, themeluese e kompanisë konsulente Energy Aspects.
Sipas saj, kur ndërprerja më e madhe e furnizimit me naftë në histori çon vetëm në çmime rreth 100 dollarë për fuçi, lind pyetja nëse tregu dhe analistët e kanë vlerësuar gabim situatën.
Edhe Robin Brooks, studiues i lartë në Brookings Institution, tha se parashikimet alarmiste gjatë konfliktit me Iranin i ngjanin atyre që u bënë pas pushtimit të plotë të Ukrainës nga Rusia në vitin 2022.
“Kjo është hera e dytë që dëgjojmë parashikime apokaliptike për çmimet e naftës dhe ato nuk realizohen,” tha ai.
Sipas Brooks, mësimi kryesor për qeveritë perëndimore është se tregu global i naftës është më elastik sesa mendohet zakonisht dhe se ekziston më shumë hapësirë për të ndërmarrë masa kundër vendeve problematike pa shkaktuar pasoja të rënda ekonomike.
Gjatë tre muajve të fundit, drejtues të industrisë dhe tregtarë të naftës kanë paralajmëruar vazhdimisht se çmimet ishin shumë të ulëta dhe nuk pasqyronin presionin real në sistemin energjetik global.
Por Brooks argumenton se industria nënvlerësoi shpejtësinë me të cilën do të binte kërkesa.
“Ekzekutivët shohin atë që ndodhet përpara tyre, por jo domosdoshmërisht panoramën e plotë makroekonomike,” tha ai.
Një element që mungonte në analizat e tyre ishte fakti se çmimet tashmë kishin pësuar një rritje të konsiderueshme. Në kulmin e krizës, me 126 dollarë për fuçi, nafta Brent ishte 75% më e shtrenjtë sesa para nisjes së luftimeve.
Ndërkohë, Aldo Spanjer, drejtues i strategjisë së mallrave në BNP Paribas Markets 360, kishte modeluar një skenar ekstrem ku çmimi i naftës mund të arrinte 200 dollarë për fuçi nëse konflikti do të vazhdonte gjatë gjithë vitit.
Ai tha se marrëveshja e së dielës ishte më seriozja e arritur gjatë muajve të fundit dhe ka shtuar pritshmëritë për rifillimin e eksporteve energjetike nga Gjiri Persik përpara se rezervat globale të arrijnë nivele kritike.
Megjithatë, Spanjer thekson se kriza nxori në pah një karakteristikë të rëndësishme të tregut të naftës: ai fokusohet më shumë te e tashmja sesa te e ardhmja.
Ndërsa industria energjetike shqetësohej për mungesat e ardhshme të furnizimit, tregtarët shikonin një pyetje më të thjeshtë: a ka naftë të disponueshme tani?
“Bilancet e ardhshme nuk janë ato që po vlerëson tregu,” tha ai.
Marrëveshja e paqes ende nuk ka sjellë rritje të furnizimit me naftë nga Lindja e Mesme dhe negociatat mund të dështojnë. Presidenti amerikan Donald Trump paralajmëroi të mërkurën se nëse nuk do të ishte i kënaqur me marrëveshjen përfundimtare, SHBA do të rifillonte bombardimet.
Megjithatë, tregtarët po shohin përtej trazirave afatshkurtra.
Në periudhën e afërt, ata presin një tepricë furnizimi, pasi cisternat e bllokuara në Gjirin Persik do të rifillojnë kalimin përmes Ngushticës së Hormuzit, rruga kryesore e eksporteve të naftës që ishte mbyllur gjatë konfliktit.
Në afat më të gjatë, investitorët besojnë se kërkesa globale do të rikuperohet më ngadalë sesa furnizimi.
Sipas kompanisë së të dhënave Kpler, më shumë se 90 milionë fuçi naftë joiraniane dhe rreth 70 milionë fuçi naftë iraniane presin të dalin në treg nga rajoni.
Ndërkohë, Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë deklaroi të mërkurën se, nëse paqja ruhet, në vitin 2027 mund të krijohet një tepricë e konsiderueshme nafte, pasi vendet prodhuese do të rrisin prodhimin.
Ky vlerësim bie ndesh me parashikimet e OPEC-ut, i cili pret një kërkesë më të fortë vitin e ardhshëm.
Analisti i tregut të naftës në PVM, Tamas Varga, tha se tregu mund të jetë duke reflektuar që tani tepricën e pritshme të vitit 2027, por paralajmëroi se shitjet masive mund të jenë të ekzagjeruara.
“Ndjenja e tregut është një faktor shumë i fuqishëm. Nëse tregu dëshiron të jetë pesimist, do të kërkojë sinjale negative kudo,” tha ai.
Megjithatë, Varga nuk beson se ky pesimizëm do të zgjasë gjatë dhe pret që çmimet e naftës të forcohen sërish gjatë muajve apo tremujorëve të ardhshëm./FT
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje