.png)
Nga Gazeta ‘Si’ – Ndërsa ministri i Kulturës Blendi Gonxhe deklaronte se protesta e Flamingove po dëmtonte imazhin e turizmit shqiptar, një nga ngjarjet kulturore më të rëndësishme të vitit po zhvillohej pa hyrë në radarin e institucioneve që ai drejton.
Kompozitori fitues i çmimeve Oscar, Ludwig Göransson, kishte kaluar ditë të tëra në Jug të Shqipërisë duke regjistruar iso-polifoninë shqiptare dhe fyellin e barinjve për kolonën zanore të The Odyssey, filmit të ri të Christopher Nolan.
Publiku shqiptar e mësoi këtë vetëm pasi filmi doli në kinema.
Nuk është e pazakontë që publiku të mos ketë dijeni për çdo zhvillim kulturor në kohë reale. Por kjo nuk mund të thuhet për institucionet që kanë pikërisht detyrën t’i ndjekin dhe t’i promovojnë ato.
Sepse nëse nuk arrin të shohësh një ngjarje si kjo, është e vështirë të besosh se po shihen edhe dhjetëra histori të tjera më të vogla që mund të bëhen nesër pjesë e identitetit kulturor të Shqipërisë.
Ludwig Göransson nuk ishte një turist anonim që kaloi rastësisht nëpër Shqipëri. Ai erdhi me një ekip, punoi në studio shqiptare, bashkëpunoi me muzikantë vendas dhe kërkoi pikërisht atë që nuk mund ta gjente askund tjetër: iso-polifoninë shqiptare, një trashëgimi e mbrojtur nga UNESCO.
Me kërkesë të Christopher Nolan, Göransson kishte vendosur të mos ndërtonte kolonën zanore mbi orkestrën klasike simfonike. Ai kërkonte tinguj që t’i afroheshin botës së lashtë të Homerit. Dhe këta tinguj i gjeti në fshatrat e Jugut të Shqipërisë.
Filmi, që vetëm në fundjavën e parë të shfaqjes ka arkëtuar rreth 264 milionë dollarë në mbarë botën, do ta çojë këtë trashëgimi kulturore shqiptare përpara një audience globale.
Pikërisht ngjarje të tilla duhet të jenë në qendër të vëmendjes së institucioneve përgjegjëse për kulturën. Jo vetëm sepse promovojnë Shqipërinë, por sepse tregojnë se pasuria kulturore e vendit po fiton një jehonë që nuk blihet me fushata marketingu.
Nëse një fitues i Oscar-it mund të vijë në Shqipëri për të regjistruar një prej elementeve më të rëndësishme të trashëgimisë sonë shpirtërore pa u kthyer kjo në një çështje me interes institucional, atëherë lind natyrshëm pyetja: çfarë tjetër po ndodh në kulturën shqiptare pa u vënë re nga vetë institucionet që kanë për detyrë ta ndjekin?
Një vizitë e tillë nuk duhej të mbetej një lajm që zbulohet vetëm pasi filmi shfaqet në kinema.
Duhej të ishte pikërisht lloji i ngjarjes që institucionet përgjegjëse për kulturën dhe turizmin e identifikojnë, e kuptojnë dhe e shndërrojnë në një mundësi për të treguar një Shqipëri tjetër: atë të trashëgimisë, artit dhe identitetit.
Sepse kjo nuk është reklamë. Është forma më e lartë e diplomacisë kulturore.
Dhe, ndoshta, forma më e mirë e marketingut turistik.
Prej vitesh Shqipëria investon miliona në promovim. Video me dronë. Slogane. Fushata ndërkombëtare. Panaire turizmi. Influencerë. Të gjitha kanë vlerën e tyre.
Por asnjëra nuk ka fuqinë e një vepre artistike që zgjedh Shqipërinë jo sepse është paguar, por sepse e konsideron unike.
Asnjë spot televiziv, asnjë slogan dhe asnjë fushatë turistike nuk ka fuqinë që ka një vepër artistike kur përfshin një kulturë në mënyrë autentike.
Thënë këtë, polifonia i ka bërë turizmit shqiptar dhe për më tepër jugut të Shqipërisë një shërbim shumë më të madh se çdo debat mbi imazhin e protestave.
Sigurisht, perceptimi ka rëndësi. Çdo vend kujdeset për mënyrën sesi shihet nga jashtë dhe çdo imazh negativ mund të ndikojë në mënyrën sesi një destinacion perceptohet.
Por perceptimi nuk ndërtohet vetëm nga mungesa e konflikteve publike. Ai ndërtohet edhe nga ato histori që një vend arrin të tregojë për veten.
Sepse turistët nuk udhëtojnë vetëm drejt vendeve ku nuk ka protesta. Ata udhëtojnë drejt vendeve që kanë histori për të treguar, kulturë dhe identitet.
Parisi nuk është boshatisur pas çdo greve, as Athina pas çdo demonstrate dhe as Italia pas çdo krize politike.
E njëjta gjë vlen edhe për Shqipërinë.
Një protestë mund të jetë pjesë e lajmeve të ditës, por një trashëgimi si iso-polifonia është pjesë e kujtesës së këtij vendi.
Ajo është arsyeja pse dikush nga ana tjetër e botës udhëton deri në një fshat të Jugut shqiptar për të regjistruar zërat e saj dhe për t’i çuar në një film që do të shihet ndërkombëtarisht.
Thënë këtë, është e vështirë të pranohet ideja se protesta e Flamingove është historia që përcakton imazhin e Shqipërisë si destinacion turistik, kur në të njëjtën kohë Shqipëria po zgjidhej si vendi ku një prej krijuesve më të rëndësishëm të kinemasë bashkëkohore kërkonte një pjesë të identitetit të saj kulturor për një produksion me përmasa botërore.
Dhe ndoshta ky është edhe problemi më i madh i mënyrës se si konceptohet turizmi në Shqipëri. Ai trajtohet si çështje e menaxhimit të imazhit, ndërsa në të vërtetë është çështje identiteti.
Dhe identiteti nuk ndërtohet duke fshehur zërat kritikë ndaj qeverisë por duke i dhënë botës arsye të dëshirojë të njohë vendin.
Vlera e një vendi nuk matet me sa shpejt mund të shndërrohet një bregdet në destinacion turistik, por me atë që arrin të ruajë ndërsa zhvillohet.
Shqipëria nuk ka nevojë vetëm të shitet si një vend me det, diell dhe çmime të favorshme. Ajo ka nevojë të kuptojë se pasuria e saj më e madhe është ajo që nuk mund të kopjohet: historia, kultura dhe zërat që i japin identitet.
Pikërisht këto janë asetet që e bëjnë një turist të vijë jo vetëm për një sezon, por për një përvojë.
Polifonia i ka dhënë Shqipërisë një arsye të tillë.
Dhe ndoshta, ky është mësimi që ia vlen më shumë se çdo statistikë sezonale mbi numrin e turistëve…
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje