Vende dhe Udhetime

Si po qëndron në det qyteti më i madh i Afrikës

Lundrimi në rrugët plot lagje të Lagos, Nigeri, është një sfidë në kohën më të mirë. Por gjatë stinëve me shi, rrugët e qytetit mund të bëhen pothuajse të pakalueshme. Shtëpia e më shumë se 24 milion njerëzve, Lagos është centrali ekonomik i Nigerisë, duke e bërë atë një destinacion për njerëzit që kërkojnë mundësi të reja. Por kjo rritje e shpejtë krijon presion në rrugë dhe mjedis.

Rrugët shpesh përmbyten, pjesërisht për shkak të asgjësimit jofunksional të 6000-10000 tonë mbeturinash të krijuara çdo ditë në qytet. Pas cdo reshje shiu, mbeturinat grumbullohen bashkë cka e bën të vështirë lëvizjen nëpër rrugë.

"Shqetësohem kur bie shi, veçanërisht kur është stuhi", thotë banorja e Lagos, Stephanie Erigha.

Ndërsa klima e përgjithshme në Lagos pritet të shohë më pak reshje në përgjithësi me ndryshimin e klimës, intensiteti i shiut pritet të rritet, duke sjellë me vete rrezik më të madh të përmbytjeve. Ndërkohë, qyteti i ulët është gjithashtu veçanërisht i prekshëm ndaj ujit nga një burim tjetër: ngritja e deteve. Nëse ngrohja globale tejkalon 2 gradë Celcius, qyteti parashikohet të shohë 90cm të nivelit të detit të rritet deri në 2100, sipas një hulumtimi të udhëhequr nga fizikantja Svetlana Jevrejeva, në Qendrën Kombëtare të Oqeanografisë në Mbretërinë e Bashkuar.

Si po përshtatet qyteti më i populluar i Afrikës me përmbytjet dhe rrugët e bllokuara?

Arkitektura lundruese

Ekziston një pjesë e Lagos që ka përvojë në trajtimin e rrezikut që vjen nga përmbytjet. Pjesa më e madhe e lagjes Makoko nuk është e ndërtuar në tokë, por përkundrazi është “e ulur” në kolona mbi vijën e ujit. Makoko, i njohur si "Venecia e Afrikës", është një lagje e varfër e ndërtuar mbi ujë dhe që lëvizet vetëm me kanoe. Lagja e varfër ka pak akses në energji elektrike ose kanalizime të pastra, por ka qenë gjithashtu shtëpi e inovacioneve si Shkolla Lundruese Makoko, një strukturë që mbështetet në fuçi të zbrazëta plastike të ricikluara për lundrim.

Ky prototip, megjithatë, ishte jetëshkurtër pasi pësoi dëme të mëdha nga një stuhi në 2016. Por ai krijoi precedentin për sistemin lundrues që arkitekti i tij, Kunlé Adeyemi, do të vinte në përdorim në qytete të tjera bregdetare. Përsëritjet e strukturës lundruese janë ndërtuar në Venecia dhe Bruges.

Kohët e fundit, një version i dizajnit po ndërtohet në qytetin Mindelo në ishullin São Vicente, Kepin e Verdës.

"Është një qendër muzikore lundruese dhe ne po e ndërtojmë atë në një gji brenda Oqeanit Atlantik." thotë Adeyemi.

Qendra është bërë nga druri dhe përbëhet nga tre anije lundruese që strehojnë një sallë, studio regjistrimi dhe një platformë për turistët.

Druri, thotë Adeyemi, është një material ideal i qëndrueshëm për ndërtimin e strukturave lundruese. Qendra lundruese e muzikës është pjesë e projektit NLÉ’s African Water Cities, i cili kërkon të gjejë mënyra të reja për komunitetet pranë bregdetit për të jetuar me rritjen e nivelit të detit. Në vend që të luftojmë ujin, thotë Adeyemi, ne duam të mësojmë të jetojmë me të.

Trafiku ujor

U desh vetëm një udhëtim me traget që banori i Lagos, Olajumoke Oyelese, të "lidhej" me idenë e udhëtimit me traget. Shpejtësia e udhëtimit në një traget tejkalon shumë atë shpejtësi me makinë.

Oluëadamilola Emmanuel, menaxheri i përgjithshëm i Autoritetit të Ujësjellësit të Lagos, thotë se transporti i ujit në qytet ka bërë një rrugë të gjatë për sa i përket mbulimit. Sipas Emmanuel, tani ka më shumë se 42 tragete në rrugët ujore me 30 terminale që shtrihen në të tre rrethet.

Përveç autoriteteve të qytetit, një numër në rritje i firmave po krijojnë biznese transporti uji në qytet. Në 2019, kishte anije-taksi. Qëllimi ishte të lehtësohej bllokimi rrugor famëkeq i qytetit.

"Ne jemi të vetëdijshëm për orët e punës dhe produktivitetin që humbasin çdo ditë për shkak të trafikut rrugor në shtetin Lagos," thotë Lorraine Onduru, një zëdhënëse e kompanisë së taksisë.

"Ne po shikojmë mënyra për t'u siguruar udhëtarëve një mënyrë të thjeshtë dhe të përballueshme për të hyrë dhe dalë nga qyteti."

Për të udhëtuar me ‘Uber Boat’, udhëtarëve u duhej të rezervonin duke përdorur një aplikacion. Anija akomodoi të paktën 35 persona për udhëtim nga ditët e javës deri në fundjavë. Ata u dërguan në destinacionet e tyre në itineraret e caktuara, maksimumi katër udhëtime në ditë. Për momentin, Uber Boat është ende duke vlerësuar nëse anija mund të bëhet një zgjidhje afatgjatë për udhëtarët.

Transporti me ujë mund të jetë një përgjigje për bllokimet të trafikut të Lagos, por a është më e qëndrueshme marrja e një varke ose trageti sesa udhëtimi me rrugë?

Ekzistojnë pak të dhëna duke krahasuar opsionet në Lagos. Por sipas vlerësimeve nga Departamenti i Mbretërisë së Bashkuar për Biznes, Energji dhe Strategji Industriale, një traget për pasagjerë është më i mirë sesa një autobus.

Megjithëse detet po shpërthejnë në të gjithë qytetin, transporti ujor ende nuk ka hequr dorë nga një numër i madh duke u mbështetur në rrugë. Në veçanti, numrat në anijet kanë qenë të ulëta gjatë pandemisë. Kur një shërbim është i disponueshëm, protokollet e distancës shoqërore nënkuptojnë se numri i udhëtarëve për udhëtim është përgjysmuar.

Rrethimi bregdetar

Një mbrojtje e shquar kundër ngritjes së ujërave është "Muri i Madh i Lagos", një pengesë e bërë nga 100,000 blloqe betoni me peshë pesë tonë secili. Mbrojtja e detit me lartësi 18 metra mbron një pjesë të vijës bregdetare nga Lagos 'Eko Atlantic, një zhvillim që po ndërtohet në tokë të rikuperuar dhe do të jetë i gjatë 8.4 km kur të përfundojë.

Muri ka për qëllim të mbrojë vendin nga rritja e nivelit të detit megjithëse janë ngritur shqetësime se ndërsa mbron bregun në disa rajone, ai përshpejton erozionin në të tjerët.

Parashikimi i përmbytjes

Ndërsa mbrojtjet strukturore bregdetare mund të jenë disa nga ndërhyrjet më të dukshme për të luftuar përmbytjet, një nga më pak të dukshmet mund të jetë të paktën po aq i rëndësishëm për rezistencën e qytetit.

Autoritetet federale të Nigerisë kanë hartuar Aplikacionin Mobile Flood për të bërë parashikime që mund të blinin rajone bregdetare kohën për të bërë përgatitjet e duhura për të mbrojtur qytete të rrethuara si Lagos. Aplikacioni është në dispozicion në internet dhe ofron informacione për parashikimin e përmbytjeve në kohë reale në lidhje me një vend specifik, duke përdorur të dhënat e mbledhura nga Agjencia e Shërbimit Hidrologjik të Nigerisë (NIHSA).

Aplikacioni mbulon një rajon shumë më të gjerë sesa një shërbim i mëparshëm, ËetIn App, i cili u hartua nga ministria e bujqësisë e Nigerisë. Aplikacioni ËetIn synon vetëm fermerët në tre shtete të të prirura nga përmbytjet, duke dhënë paralajmërime katër ditë para një katastrofe të pritshme. Para kësaj, autoritetet duhej të mbështeteshin në media të tilla si revista, radio dhe televizione për të përhapur fjalën për një përmbytje të afërt.

NIHSA ka besim se aplikacioni i ri për Flood Mobile do të ndihmojë njerëzit të monitorojnë rreziqet e përditshme të përmbytjeve kudo në Nigeri. Tashmë, disa sinjale të hershme që i nxisin njerëzit të jenë në gatishmëri kanë filluar të luhen, pasi shirat e rrëmbyeshëm përmbytin rrugët dhe banesat. Megjithatë depërtimi i pajisjeve inteligjente mbetet relativisht i ulët në mesin e të gjithëve, duke lënë jashtë përdoruesit e mundshëm në zonat rurale dhe ata pa telefona celularë.

Pa ndryshime si këto dhe shumë të tjerë, ngritja e nivelit të detit në këtë shekull do të zhvendoste miliona njerëz në Lagos, me rrethe si Makoko ndër më të prekshmit. Por duke mësuar të jetojnë në det dhe rrugët e tij ujore, duke mbrojtur bregdetin e qytetit dhe duke ditur se kur ka shumë të ngjarë përmbytja, qyteti më i madh i Afrikës po shfrytëzon zgjuarsinë e tij për të qëndruar në det.

Burimi: BBC. Përshtati: Gazeta “Si”


Copyright © Gazeta “Si”




Më Shumë