.png)
Revolucioni i inteligjencës artificiale është përplasur fort me realitetin financiar, pasi drejtuesit e kompanive në mbarë botën po kuptojnë kostot e mëdha dhe të paparashikueshme që sjell përdorimi i modeleve gjeneruese të AI-së në aktivitetin e përditshëm të biznesit.
E promovuar si mjeti përfundimtar i produktivitetit që do të thjeshtonte proceset e punës dhe do të eliminonte joefikasitetin, inteligjenca artificiale gjeneruese ka shkaktuar në mesin e vitit 2026 një krizë serioze të kostove operative. Me buxhete mesatare prej 7 milionë dollarësh në vit për AI-në në kompani – gati 500% më shumë se në vitin 2024 – shumë organizata po i shpenzojnë fondet e planifikuara me një ritëm alarmues.
Raportet tregojnë se kompani të mëdha teknologjike, si Uber, kishin konsumuar të gjithë buxhetin e tyre vjetor për AI që në muajin prill të vitit 2026. Kjo ka detyruar industrinë të kërkojë me urgjencë mënyra për të kufizuar përdorimin, për të vendosur rregulla të rrepta mbi konsumin e burimeve dhe për të rivlerësuar përfitimin real që sjell kjo teknologji.
Çfarë është kriza e kostove të AI-së?
Për të kuptuar situatën aktuale, duhet bërë dallimi mes trajnimit të një modeli të inteligjencës artificiale dhe përdorimit të tij të përditshëm.
Në vitin 2023, kostot më të mëdha mbaheshin nga kompanitë që ndërtonin modelet bazë të AI-së. Bizneset e tjera thjesht paguanin për t’i përdorur ato përmes ndërfaqeve API.
Por ndërsa këto mjete janë integruar gjithnjë e më shumë në proceset e kompanive – nga chatbot-et për shërbimin ndaj klientit te asistentët për programim dhe analizat automatike të të dhënave – është rritur ndjeshëm kostoja e asaj që quhet “inference”, pra fuqia kompjuterike e nevojshme për të gjeneruar çdo përgjigje.
Platformat e AI-së funksionojnë sipas konsumit. Ato tarifojnë përdoruesit për çdo “token”, njësi e vogël teksti që mund të krahasohet me një rrokje ose pjesë fjale.
Edhe pse kostoja për një token duket minimale, kur mijëra punonjës përdorin sistemin qindra herë në ditë, faturat rriten me shpejtësi marramendëse. Analistët e industrisë e quajnë këtë fenomen “kurthi i tokenëve”.
Ndryshe nga licencat tradicionale të programeve kompjuterike, të cilat kanë tarifa fikse dhe të parashikueshme, përdorimi i AI-së krijon kosto të ndryshueshme. Sa më shumë të përdoret sistemi dhe sa më i suksesshëm të jetë ai, aq më shpejt konsumohen fondet e kompanisë.
Buxhete që digjen dhe “kurthi i tokenëve”
Të dhënat financiare të vitit 2026 janë shqetësuese.
Sipas raporteve të FinOps Foundation, kostot e ekzekutimit të modeleve të AI-së përbëjnë tashmë 85% të të gjithë buxhetit që kompanitë shpenzojnë për inteligjencën artificiale.
Parashikimet fillestare të ofruara nga kompanitë cloud dhe startup-et e AI-së kanë rezultuar shumë më optimiste sesa realiteti.
Drejtuesit e teknologjisë në kompani po e kanë pothuajse të pamundur të parashikojnë me saktësi shpenzimet. Situata bëhet edhe më e vështirë kur përdoren agjentë autonomë të AI-së – programe që kryejnë detyra komplekse duke bërë automatikisht shumë kërkesa njëra pas tjetrës.
Këta agjentë mund të konsumojnë dhjetëra mijëra tokenë brenda pak minutash. Si rezultat, shumë kompani të mëdha po përballen me fatura mujore që arrijnë në dhjetëra milionë dollarë, duke tejkaluar ndjeshëm buxhetet e planifikuara për teknologjinë.
Disa shifra kryesore:
Shpenzimi mesatar vjetor i kompanive për AI në vitin 2026 ka arritur në 7 milionë dollarë, krahasuar me vetëm 1.2 milionë dollarë në vitin 2024.
Ekzekutimi i modeleve (inference) përbën 85% të kostove totale të AI-së.
Ofruesit kryesorë të shërbimeve cloud pritet të investojnë afro 1 trilion dollarë në infrastrukturën e AI-së deri në fund të vitit 2026, gjë që mund të rrisë më tej kostot për përdoruesit.
Strategjia e re: përdorimi i modeleve më të lira
Përballë rritjes së shpenzimeve, kompanitë po ndryshojnë rrënjësisht mënyrën se si përdorin inteligjencën artificiale.
Koha kur çdo punonjës kishte akses të pakufizuar në modelet më të fuqishme dhe më të shtrenjta, si GPT-4 apo Claude Opus, po merr fund.
Departamentet e teknologjisë po zbatojnë strategji të reja, duke ia deleguar detyrat e thjeshta modeleve më të lira ose me burim të hapur (open-source), ndërsa modelet premium rezervohen vetëm për detyra të ndërlikuara, si programimi i avancuar ose analizat komplekse.
Njëkohësisht po vendosen rregulla të forta kontrolli. Drejtuesit e departamenteve duhet të provojnë se investimi në AI sjell përfitime reale financiare përpara se të miratohen projekte të reja.
Për shembull, nëse një chatbot kushton 100 mijë dollarë në muaj për përdorimin e API-ve, por kursen vetëm 60 mijë dollarë në kosto pune, projekti mbyllet menjëherë.
Pasojat globale dhe ndikimi te startup-et
Kjo krizë paraqet sfida të veçanta për qendrat teknologjike në zhvillim, si Nairobi në Kenia.
Startup-et keniane e përqafuan fillimisht inteligjencën artificiale si një mënyrë për të kompensuar mungesën e specialistëve dhe për t’u zgjeruar më shpejt. Megjithatë, ato po përballen tani me realitetin e kostove të larta të API-ve të faturuara në dollarë, ndërkohë që monedhat vendase mbeten të paqëndrueshme.
Për shumë kompani afrikane me financime të kufizuara, pagesa e tarifave të larta për infrastrukturën teknologjike të kompanive amerikane po bëhet një barrë e papërballueshme.
Në fund, diskutimi rreth inteligjencës artificiale po largohet nga premtimet për mundësi të pakufizuara dhe po fokusohet gjithnjë e më shumë te kostoja reale e përdorimit.
Teknologjia funksionon dhe sjell rezultate, por derisa kostot kompjuterike të bien ndjeshëm, revolucioni i inteligjencës artificiale do të mbetet i kufizuar nga realiteti i financave dhe buxheteve të kompanive.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje