.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Le të nisim me një pyetje të thjeshtë, që rrallë merr një përgjigje të drejtpërdrejtë: si do të dukej realisht fitorja ndaj Iranit?
Në Uashington dhe Jerusalem, përgjigjet tingëllojnë të qarta: eliminimi i kapaciteteve bërthamore të Iranit, dobësimi i fuqisë së tij rajonale, madje edhe ndryshime politike në krye. Është gjuha e një lufte vendimtare, me një fund të qartë.
Por nëse e shohim nga Teherani, përkufizimi ndryshon krejtësisht.
Për Iranin, fitorja është mbijetesa. Kjo asimetri formëson gjithë konfliktin.
Në luftëra të tilla, pala që ka nevojë për më pak për ta quajtur veten fituese, shpesh ka avantazh- dhe aktualisht, Irani kërkon shumë më pak.
Nuk ka dyshim për pabarazinë ushtarake.
SHBA dhe Izraeli kanë kapacitete goditëse me saktësi dhe shtrirje të jashtëzakonshme, gjë që e kanë dëshmuar vazhdimisht duke goditur infrastrukturë, udhëheqës dhe objektiva strategjikë.
Por sukseset taktike nuk janë përkthyer në rezultate politike. Shteti iranian nuk është thyer.
Sistemi i tij qeverisës mbetet funksional, dhe rrjetet e tij- ushtarake, rajonale dhe ideologjike- vazhdojnë të operojnë. Edhe kapacitetet më të ndjeshme, përfshirë ekspertizën bërthamore, mbeten të qëndrueshme.
Gabimi më i madh qëndron në supozimin se Teherani po luan të njëjtën lojë si Uashingtoni. Nuk është kështu.
Irani nuk synon të mposhtë drejtpërdrejt SHBA-në apo Izraelin. Ai synon t’i mbijetojë, t’ua vështirësojë objektivat dhe të rrisë kostot deri në një pikë ku ato bëhen të papërballueshme.
Kjo logjikë shihet qartë në mënyrën si është zhvilluar konflikti. Fusha e betejës shtrihet përtej përplasjes direkte -në korridoret detare, tregjet e energjisë dhe aleancat rajonale. Ndërprerjet në Ngushticën e Hormuzit nuk janë rastësore; ato janë pika presioni me pasoja globale.
Strategjia e Iranit nuk synon dominimin, por ndërlikimin. Nuk ka nevojë për epërsi në fushëbetejë nëse arrin t’i tërheqë kundërshtarët në një konflikt që bëhet shumë i kushtueshëm për t’u zgjidhur dhe shumë kompleks për t’u mbyllur.
Kur luftërat ngecin, instinkti është përshkallëzimi: më shumë bombardime, goditje ndaj infrastrukturës energjetike, madje edhe ndërhyrje tokësore. Supozimi është se më shumë forcë do të sjellë rezultat tjetër.
Por Irani nuk është një objektiv pasiv. Ai ka treguar gatishmëri për kundërpërgjigje në të gjithë rajonin, përfshirë Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Katarin, Kuvajtin, Bahreinin, Omanin, si dhe objektiva në Jordani dhe Irak. Goditjet ndaj sistemeve energjetike iraniane nuk do të mbeteshin të kufizuara -ato do të zgjeronin konfliktin.
Ekziston edhe një kufizim tjetër: SHBA vlerësohet se ka përdorur tashmë rreth 45–50% të rezervave kyçe të raketave, përfshirë rreth 30% të arsenalit të raketave Tomahawk. Kjo do të thotë se përshkallëzimi nuk varet më vetëm nga vullneti, por edhe nga kapaciteti.
Pasojat do të shkonin përtej fushëbetejës. Kundërpërgjigja iraniane do të përfshinte sulme të vazhdueshme ndaj vendeve fqinje, ndaj energjisë, karburantit dhe sistemeve të ujit, duke i bërë pjesë të rajonit gjithnjë e më të pabanueshme, sidomos gjatë verës. Kjo mund të shkaktojë një krizë të re të madhe zhvendosjeje.
Megjithatë, realiteti thelbësor mbetet: Irani është i ndërtuar për qëndrueshmëri. Çdo fushatë tokësore do të ishte e gjatë dhe rraskapitëse. Problemi nuk është mungesa e forcës, por mungesa e një objektivi politik që kjo forcë mund ta arrijë realisht.
Situata komplikohet edhe nga një fakt tjetër: SHBA dhe Izraeli nuk duken plotësisht të njëjtë në qëllimet e tyre përfundimtare. Izraeli synon dobësimin maksimal të Iranit, ndoshta edhe rrëzimin e regjimit. SHBA luhatet mes presionit, përmbajtjes dhe negociatave.
Këto nuk janë thjesht dallime theksi, por dallime strategjie. Luftërat pa një përkufizim të përbashkët të fitores rrallë prodhojnë fitore. Ato prodhojnë veprimtari të vazhdueshme ushtarake pa një drejtim të qartë.
Në një moment, duhet ta themi siç është: kjo nuk është më një luftë që po shkon drejt një fundi vendimtar. Është një konflikt që po stabilizohet në një model -goditje, pauza, armëpushime të përkohshme dhe negociata që shmangin dështimin total.
Koha këtu nuk është neutrale. Sa më shumë zgjatet konflikti, aq më shumë prek pikat më të ndjeshme të ekonomisë globale. Tregjet e energjisë tensionohen, zinxhirët e furnizimit dobësohen dhe stabiliteti politik vihet në provë.
Në aspektin ushtarak, SHBA dhe Izraeli kanë epërsi të qartë. Por luftërat nuk vendosen vetëm nga kapaciteti. Ato vendosen nga ndërveprimi mes objektivave, kostove dhe kohës.
Në këtë ekuacion, pozicioni i Iranit është më i fortë nga sa duket. Ai ka një prag më të ulët suksesi, tolerancë më të lartë ndaj presionit dhe aftësi për të imponuar kosto përtej fushëbetejës.
Mbi të gjitha, nuk ka nevojë të fitojë – mjafton të pengojë kundërshtarët të arrijnë qëllimet e tyre. Deri tani, këtë po e bën./ The Conversation
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje