Pse vendet baltike e duan Ukrainën tani në BE (por Italia kërkon edhe Shqipërinë)

Gazeta Si – A duhet ta mirëpresë BE-ja Ukrainën sa më shpejt të jetë e mundur? Është një pyetje që deri më tani ka mbetur nën radar krahasuar me çështje të tjera: rrjedha e luftës; mbështetja e luhatshme amerikane për ushtrinë e Volodymyr Zelensky-t.

Megjithatë, në javët e fundit, çështja është bërë gjithnjë e më qendrore dhe më përçarëse. Një diplomat baltik, jozyrtarisht, e përmblodhi atë në këtë mënyrë: “Deri më tani, shumë vende janë fshehur nën hijen e kryeministrit hungarez Orbán, kundërshtarit më të vendosur të anëtarësimit të Ukrainës në BE. Tani, ato do të detyrohen të dalin hapur”.

Dje, të enjten, më 29 maj, pati një pamje të parë të kësaj, në diskutimin joformal (të ashtuquajturin Gymnich) në Limasol të Qipros.

Letonia, Estonia, Lituania, Rumania dhe Finlanda po udhëheqin kampin në favor të përshpejtimit të procesit.

Italia, Spanja dhe Portugalia janë ndër më të kujdesshmet. Zelensky po bën thirrje për veprime urgjente: Ukraina duhet të bashkohet me BE-në deri në vitin 2027.

Sipas zërave, udhëheqësi i Kievit, për të kapërcyer rezistencën e skeptikëve, ka njoftuar gatishmërinë e tij për të hequr dorë, për një numër të caktuar vitesh, nga fondet e BE-së, veçanërisht ato për bujqësinë dhe kohezionin territorial, të cilat vendi i tij i ka të drejtë.

Më 21 maj, kancelari gjerman Friedrich Merz, propozoi një formulë të ndryshme: “shoqërimin” e Ukrainës me Bashkimin Evropian, duke garantuar “një pjesë” të burimeve dhe, mbi të gjitha, ndihmën ushtarake të parashikuar në Traktatin e Lisbonës, të modeluar sipas nenit 5 të Kartës së NATO-s: të gjithë anëtarët shkojnë menjëherë në ndihmë të një partneri të sulmuar.

Plani Merz, megjithatë, nuk u jep ukrainasve prerogativën themelore politike: të drejtën e votës në Këshillin e Ministrave.

Dje, Ministri i Jashtëm Italian, Antonio Tajani tha: “Formula më e mirë po shqyrtohet në nivel evropian. Ne jemi në favor të hapjes së negociatave mbi sektorët e ndryshëm për pranimin e Ukrainës. Do t’i ndihmojmë ata, por Ballkani është i pari”.

Tajani po i referohej procesit që është tashmë në zhvillim e sipër për Shqipërinë, Bosnjë-Hercegovinën, Maqedoninë e Veriut, Malin e Zi dhe Serbinë.

Institucionet e Brukselit po shtyjnë për një vendim mbi Ukrainën në Këshillin e ardhshëm të Punëve të Jashtme, të planifikuar për 16 qershor.

Por gjetja e një kompromisi nuk do të jetë e lehtë, pasi kërkesat teknike dhe ligjore përputhen me emergjencën e shkaktuar nga lufta.

Ministri i Jashtëm lituanez, Kestutis Budrys i tha “Corriere della Sera”-s: “Nuk mund të diskutojmë pranimin e Ukrainës në BE duke harruar luftën. Ukrainasit e përfshinë këtë çështje në propozimin e tyre të paqes. A nuk është më e pranueshme për ne kjo? Atëherë le ta diskutojmë: çfarë propozimesh mund të ofrojmë për negociatat? Çfarë objektivash duam të arrijmë? Cilat janë rreziqet nëse negociatat dështojnë?”

Homologu i tij estonez, Margus Tsahkna, pajtohet: “Ne duhet të bëjmë një hap cilësor, le të vendosim propozimin tonë gjithëpërfshirës mbi Ukrainën dhe luftën me Rusinë në tryezë”.

Çështja kryesore, pra, është kjo: blloku baltik, i mbështetur nga disa shtete nordike dhe i ndjekur me interes nga Rumania dhe Hungaria e sapo “de-Orbanizuar”, po kërkon që t’i jepet përparësi konfliktit mbi efektet ekonomike të zgjerimit në Kiev.

Krahët perëndimorë dhe jugorë, përfshirë Italinë, kanë frikë se zgjerimi shumë i nxituar mund të shkaktojë tensione politike dhe sociale midis 28 vendeve.

Ajo që e ndërlikon situatën, është qëndrimi i amerikanëve. Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, në takimin ministror të NATO-s të mbajtur më 22 maj në Helsingborg të Suedisë, i paralajmëroi partnerët e tij evropianë se SHBA-të i konsiderojnë përpjekjet e tyre diplomatike me Rusinë të shteruara.

Me fjalë të tjera, negocioni vetë me Putinin. Përfaqësuesi i Lartë i BE-së për Punët e Jashtme dhe Politikën e Sigurisë, përsëriti se “ne europianët nuk do të jemi kurrë ndërmjetës të thjeshtë, sepse jemi në anën e ukrainasve”.

Nëse është kështu, përgjigjen vendet baltike, ne nuk mund të jemi ata që dobësojnë pozicionin e Kievit duke vonuar ose penguar hapjen e derës sonë.

Burimi: “Corriere della Sera”; Përshtati: Gazeta “Si”