.png)
Paralajmërimet nga drejtuesit më të fuqishëm të industrisë së inteligjencës artificiale për rreziqet ekzistenciale të kësaj teknologjie nuk kanë munguar ndër vite.
Në nëntor të vitit 2023, në Bletchley Park, u zhvillua samiti i parë botëror për sigurinë e inteligjencës artificiale. Në qendër të diskutimeve ishin kërcënimet më serioze të imagjinueshme që mund të vinin nga modelet më të fuqishme të AI-së.
Në atë kohë, shumë njerëz i konsideronin këto skenarë si diçka që i përkiste më shumë fantashkencës. Rreziqet reale dukeshin shumë më të zakonshme: humbja e vendeve të punës, mashtrimi në provime apo përdorimi i AI-së nga nxënësit dhe studentët për të kryer detyrat e tyre.
Tre vjet më vonë, disa prej të njëjtëve njerëz nuk duken më aq të sigurt.
Të shtunën, Dario Amodei, drejtuesi i kompanisë Anthropic, bëri thirrje për ngadalësimin e ritmit të zhvillimit të inteligjencës artificiale. Drejtuesit e dy kompanive rivale, Sam Altman i OpenAI dhe Elon Musk i xAI, thanë se ishin dakord me të.
Ndërkohë, studiuesi i AI-së Jacob Coxon, i cili është larguar nga Anthropic, i tha BBC-së të dielën se punonjësit që po zhvillojnë këto sisteme janë “vërtet të frikësuar” për të ardhmen e njerëzimit.
Të gjitha këto deklarata krijojnë një kor zërash seriozë që kërkojnë një ngadalësim të zhvillimit të AI-së.
Por, ndonëse në pamje të parë mund të duket si një zgjidhje e shpejtë, në realitet është shumë larg së qenit një zgjidhje e thjeshtë.
Kush do të ngadalësojë i pari?
SHBA-ja besohet gjerësisht se është e shqetësuar për mundësinë e humbjes së garës me Kinën për zhvillimin e inteligjencës artificiale më të fuqishme.
Të dielën, presidenti amerikan Donald Trump e bëri të qartë qëndrimin e tij. Ai deklaroi se SHBA-ja është përpara Kinës në garën për AI dhe tha: “Kush fiton AI-n, fiton”.
Kina, sigurisht, nuk njihet si një vend që dëshiron të mbetet në vendin e dytë.
Pothuajse të gjithë ata që flasin për këtë çështje ngrenë të njëjtin shqetësim: edhe nëse një kompani vendos të ndalojë ose të ngadalësojë zhvillimin, kompanitë e tjera mund të vazhdojnë. Kompania që ndalon rrezikon të mbetet pas.
Situata të kujton kulmin e fushatës për çarmatimin bërthamor. Edhe atëherë ekzistonte i njëjti problem: askush nuk dëshironte të ishte i pari që do të hiqte dorë.
Por ekziston edhe një pyetje shumë më praktike: si do të zbatohej një ngadalësim i AI-së?
Kush do ta mbikëqyrte?
A do të mbështeteshim te vetë kompanitë e inteligjencës artificiale për të qenë transparente jo vetëm për atë që po bëjnë, por edhe për atë që zgjedhin të mos bëjnë?
Kjo do të kërkonte një nivel jashtëzakonisht të lartë besimi, diçka që sektori i teknologjisë, sipas kritikëve, nuk e ka fituar gjithmonë.
Çfarë do të thotë në të vërtetë “ngadalësim”?
Në propozimin e tij, Amodei paraqiti një plan me tri pika që përfshin monitorim të pavarur të modeleve të AI-së gjatë zhvillimit të tyre, rregullim në nivel industrie dhe rregullim global.
Por disa vëzhgues pyesin se si do të funksiononte kjo në praktikë.
“Askush nuk ka dhënë një shpjegim konkret se çfarë do të thotë ‘ngadalësim’”, thotë Ed Zitron, CEO i EZ Primary Research.
Sipas tij, nuk është e qartë se çfarë do të nënkuptonte në praktikë një sistem ku monitorues të pavarur do të vendoseshin në kompanitë e AI-së apo ku do të kishte një lloj koordinimi demokratik dhe global.
Zitron paralajmëron gjithashtu se ndalimi i trajnimit të modeleve të AI-së do t’i linte kompanitë amerikane të ekspozuara ndaj rivalëve kinezë.
“Marzhet e tyre mund të përmirësohen, por produktet e tyre do të mbeten të ngrira dhe do të analizohen e kopjohen nga laboratorët kinezë”, argumenton ai.
Sipas Zitron, kompanitë mund të detyroheshin të ndryshonin çmimet dhe pasojat e një ngadalësimi do të ishin të vështira për t’u parashikuar.
“Ky mund të jetë një faktor që e shpërthen flluskën. Por për momentin kemi shumë pak qartësi se çfarë do të thotë ‘ngadalësim’”, tha ai.
A po kthehet AI në një rrezik edhe për investitorët?
Vendimi i OpenAI për të ndalur përparimin e saj drejt tregut të aksioneve mund të shihet si një moment ku kompania po merr përgjegjësi për sigurinë publike.
Por mund të interpretohet edhe si vendimi i një kompanie që ka kuptuar se mund të mos marrë shpërblimin financiar që pret, ndërsa produkti i saj po perceptohet gjithnjë e më shumë si potencialisht i rrezikshëm.
Një prej sfidave më të mëdha është pasiguria rreth mënyrës se si do të zhvillohet kjo teknologji.
“Një nga sfidat ndoshta më të mëdha që kemi tani është se askush nuk mund të parashikojë me siguri se si do të evoluojë kjo teknologji”, thotë Alexander Voica nga kompania britanike e AI-së Synthesia.
Sipas tij, dihet se sistemet po bëhen gjithnjë e më të fuqishme, por ende nuk dihet se ku dhe si do të përdoren dhe as se si mund të shfrytëzohet plotësisht potenciali i tyre.
“Shqetësimi im i vetëm për nxitimin drejt rregullimit tani, kur ende ka shumë pyetje të hapura, është se kjo mund të ketë efekt të kundërt”, thotë Voica.
Paratë e investitorëve dhe lakmia e korporatave
Një tjetër faktor që nuk mund të anashkalohet është sasia e jashtëzakonshme e kapitalit që po derdhet në industrinë e AI-së.
“Nuk jam e shqetësuar për rreziqet ekzistenciale të AI-së. Jam e shqetësuar për lakminë e korporatave që po e krijojnë atë”, thotë Sasha Luccioni, themeluese e Sustainable AI.
Profesoresha Dame Wendy Hall, një prej shkencëtareve më të njohura të informatikës, e cila ka këshilluar edhe Kombet e Bashkuara për çështjet e AI-së, mendon se kriza aktuale lidhet kryesisht me faktin se kompanitë nuk po sillen me përgjegjshmëri të mjaftueshme.
Ajo e krahason situatën me një fermer që ka një dem në një fushë, por kafsha arratiset dhe shkakton dëme.
“Sigurisht që nuk është faji i demit, është faji i fermerit”, thotë Hall.
Sipas saj, problemi qëndron te fakti se “gardhet” nuk kanë qenë mjaftueshëm të forta. Dhe pikërisht këtë ajo sheh edhe te mekanizmat mbrojtës të vendosur për AI-n.
Por nëse këto gardhe bëhen tepër kufizuese, lind një tjetër pyetje: a mund të çojë kjo në fundin e zhvillimit të inteligjencës artificiale?
A mund të shkojë rregullimi shumë larg?
Disa besojnë se pas kërkesave për rregullim fshihet edhe një përpjekje më e fshehtë dhe e motivuar politikisht për të vendosur kufizime aq të forta sa AI të “rregullohet deri në zhdukje”.
Kështu e përshkroi situatën Parker Thayer, studiues investigativ në Capital Research Centre, një institut me orientim konservator.
Postimi i tij në X u pa nga afro tetë milionë njerëz.
Është një pikëpamje ekstreme dhe e pambështetur me prova, por tregon se jo të gjithë janë të bindur se rregullimi është përgjigjja që do ta zgjidhë problemin.
Në fund, pyetja është se ku duhet vendosur kufiri.
Nëse kompanitë vazhdojnë ta zhvillojnë AI-n pa kufizime, ekziston rreziku i krijimit të teknologjive me pasoja që ende nuk i kuptojmë plotësisht.
Nëse qeveritë vendosin kufizime tepër të forta, nga ana tjetër, ekziston rreziku që inovacioni dhe përfitimet ekonomike të ngadalësohen ndjeshëm.
Ndërkohë, gara globale vazhdon. As SHBA-ja dhe as Kina nuk duket se janë të gatshme të heqin dorë nga ambicia për të qenë në krye të kësaj teknologjie.
Ajo që duket gjithnjë e më e qartë është se debati për inteligjencën artificiale ka kaluar përtej pyetjes se çfarë mund të bëjë kjo teknologji. Tani pyetja është se sa shpejt duhet ta lejojmë të zhvillohet, kush duhet ta mbikëqyrë dhe sa larg duhet të shkojë rregullimi.
Një “ngadalësim” mund të nënkuptojë shumë gjëra: nga kontrollet më të forta mbi modelet më të fuqishme, te monitorimi i pavarur dhe rregullat ndërkombëtare. Por pa një përkufizim të qartë, mbetet e vështirë të dihet se çfarë po kërkohet realisht dhe kush do të kishte autoritetin për ta zbatuar.
Në të njëjtën kohë, presioni ekonomik për të vazhduar garën është i jashtëzakonshëm. Kompanitë kanë investuar miliarda dollarë, qeveritë e shohin AI-n si një burim të mundshëm fuqie ekonomike dhe strategjike, ndërsa SHBA-ja dhe Kina e konsiderojnë epërsinë teknologjike si një çështje me rëndësi kombëtare.
Pikërisht kjo e bën kaq të vështirë idenë e një ngadalësimi të koordinuar.
Pavarësisht se cili do të jetë rezultati, stuhia që ka përfshirë industrinë e AI-së mund t’u ketë shkaktuar tashmë dëme reputacionale kompanive që aktualisht janë në krye të garës.
Dhe ndoshta pyetja më e fortë për të ardhmen e industrisë nuk është vetëm se sa të fuqishme do të bëhen këto sisteme, por nëse shoqëria do të vazhdojë t’u besojë kompanive që po i ndërtojnë ato.
Siç e përmbledh profesoresha Wendy Hall:
“A do të investonit në një kompani që thotë se do të sjellë zhdukjen e njerëzimit?”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje