.png)
Nga Gazeta ‘Si’– Gara për gazin natyror në Mesdheun Lindor po hyn në një fazë të re.
Nëse deri pak vite më parë beteja përqendrohej te pyetja se kush zotëronte rezervat e mëdha të gazit, sot vëmendja është zhvendosur te një tjetër pikë kyçe: kush kontrollon infrastrukturën që e çon gazin drejt tregjeve.
Tubacionet, terminalet për gazin e lëngshëm natyror (LNG), impiantet e gazifikimit, depot e magazinimit, transporti detar dhe portet po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme.
Sipas ekspertit të energjisë Cyril Widdershoven, gara në rajon ka kaluar nga “kush e zotëron gazin?” te “kush kontrollon rrugët e aksesit në treg?”. Në këtë garë, Egjipti dhe Turqia shihen si dy pretendentët kryesorë, por me strategji të ndryshme.
Egjipti, avantazh nga infrastruktura
Egjipti ka një avantazh të rëndësishëm: zotëron dy impiantet e vetme të gazifikimit të LNG-së në Mesdheun Lindor, në Idku dhe Damietta. Këto terminale i mundësojnë vendit të eksportojë gaz të lëngshëm në shkallë të gjerë.
Ndërtimi i infrastrukturës së ngjashme do të kërkonte rreth një dekadë dhe një investim prej 6 deri në 10 miliardë dollarësh, duke e bërë të vështirë konkurrencën me Egjiptin në këtë drejtim.
Pozicioni i Kajros është forcuar edhe nga marrëveshjet me vendet fqinje. Izraeli tashmë eksporton gaz nga dy fushat e tij më të mëdha, Leviathan dhe Tamar, drejt Egjiptit. Ndërkohë, Egjipti dhe Qiproja kanë nënshkruar marrëveshje që i lejon Kajros të marrë gazin nga fusha Aphrodite për ta rieksportuar, ndërsa negociatat po zhvillohen edhe për fushën Cronos.
Egjipti ka investuar gjithashtu në gjashtë njësi lundruese për magazinimin dhe rigazifikimin e LNG-së. Kjo i lejon të importojë gaz të lëngshëm, ta rikthejë në gjendje të gaztë dhe më pas ta transportojë drejt tregjeve të tjera.
Në një nga operacionet e para të këtij lloji, LNG-ja e mbërritur në terminalin lundrues në Akaba, Jordani, u parashikua për rieksport drejt Libanit dhe Sirisë përmes Gazsjellësit Arab.
Por ambicia e Egjiptit për t’u kthyer në një qendër rajonale të gazit përballet me një problem të madh: vendi nuk ka më tepricën e gazit që kishte deri në vitin 2023. Prodhimi vendas ka rënë, ndërsa konsumi i brendshëm është rritur. Për më tepër, furnizimet nga Izraeli janë ndërprerë disa herë për shkak të konflikteve në rajon.
Kjo po detyron Egjiptin të përdorë një pjesë të madhe të infrastrukturës së tij për nevojat e brendshme, duke kufizuar mundësinë për të rieksportuar gaz dhe për të gjeneruar fitime të mëdha.
Turqia luan me më shumë karta
Turqia po ndjek një model më të diversifikuar. Ndryshe nga Egjipti, i cili mbështetet kryesisht te infrastruktura e LNG-së, Ankaraja kombinon furnizues të shumtë, tubacionet, prodhimin vendas, kapacitete të mëdha magazinimi dhe fuqinë e saj si treg.
Pozicioni gjeografik i Turqisë është një tjetër avantazh. Vendi ndodhet mes Rusisë, Europës dhe Lindjes së Mesme, ndërsa marrëdhëniet me Rusinë dhe Iranin i japin mundësi të negociojë më shumë për çmimet dhe kushtet e furnizimit.
Turqia ka aktualisht pesë terminale për rigazifikimin e LNG-së, dy në tokë dhe tre njësi lundruese. Paralelisht, Ankaraja po zhvillon rezervat e veta të gazit në Detin e Zi, duke forcuar më tej pozicionin e saj.
Gjatë vitit të fundit, Turqia ka nënshkruar rreth një duzinë marrëveshjesh të mëdha për LNG, në përpjekje për të diversifikuar importet dhe për t’u konsoliduar si një nga furnizuesit kryesorë të Europës. Marrëveshjet synojnë të ulin varësinë nga gazi rus dhe iranian, ndërsa i japin Ankarasë mundësinë të magazinojë tepricat dhe t’i rieksportojë kur kërkesa në treg rritet.
Sipas ekspertëve, avantazhi i Turqisë nuk qëndron vetëm te transporti fizik i gazit. Nëse Ankaraja blen gaz përmes tubacioneve dhe LNG-së me kushte konkurruese, e magazinon, e tregton dhe e rishit, ajo mund të krijojë një treg rajonal dhe një pikë referimi për çmimet.
Megjithatë, kjo strategji ka edhe një dobësi: besueshmërinë. Për të funksionuar si një qendër e vërtetë tregtare europiane, Turqisë do t’i duhen rregulla transparente, akses për palët e treta, çmime të besueshme dhe besimi i blerësve europianë.
Ekziston gjithashtu rreziku që vendi të shihet thjesht si një pikë riorientimi për gazin rus.
Kështu, lufta energjetike në Mesdheun Lindor po ndryshon karakter.
Rezervat mbeten të rëndësishme, por kontrolli i infrastrukturës, rrugëve të transportit dhe aksesit në treg po bëhet po aq vendimtar.
Në këtë realitet të ri, Egjipti dhe Turqia kanë pozicionet më të favorshme për t’u shndërruar në qendra rajonale të tregtimit të gazit, megjithëse secili përballet me sfida të ndryshme./ El Pais
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje