.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Kur sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent kërcënoi me sanksione të reja ndaj vendeve që refuzojnë të ndërpresin marrëdhëniet tregtare me Iranin, ai nuk përmendi vendin që mund të përcaktojë suksesin ose dështimin e kësaj strategjie: Kinën.
Ekonomia e dytë më e madhe në botë ka qenë prej kohësh një mbështetje jetike ekonomike për Teheranin.
Kina blen pjesën dërrmuese të eksporteve iraniane të naftës, me vlerë të përllogaritur në dhjetëra miliarda dollarë amerikanë vetëm gjatë vitit të kaluar, krahas edhe shkëmbimeve të tjera tregtare.
Por ta bindësh Pekinin t’i bashkohet përpjekjes së fundit të Shtëpisë së Bardhë për të ushtruar presion mbi udhëheqjen iraniane, e cila vazhdon të sfidojë Uashingtonin pas afro gjashtë muajsh lufte, do të jetë jashtëzakonisht e vështirë.
Pekini i kundërshton hapur sanksionet “e njëanshme” amerikane dhe prej kohësh mbron të drejtën e tij për të zhvilluar tregti të rregullt me partnerë si Irani dhe Rusia. Kina llogarit gjithashtu se Uashingtoni do të hezitojë të hapë një front më të gjerë ekonomik me të, veçanërisht përpara zgjedhjeve afatmesme në SHBA.
Të martën, pas konferencës për shtyp të Bessent, Ministria e Jashtme kineze deklaroi se do të merrte “të gjitha masat e nevojshme” për të mbrojtur “të drejtat dhe interesat e saj legjitime” përballë kërcënimeve amerikane me sanksione.
“Lufta ekonomike dhe presioni maksimal nuk do të ndihmojnë në zgjidhjen e çështjes; ato vetëm do të përshkallëzojnë më tej tensionet dhe konfliktet, do të krijojnë rreziqe që mund të përhapen dhe do të çrregullojnë rendin ekonomik dhe financiar global”, tha zëdhënësi i ministrisë, Lin Jian.
Kërcënimi i Bessent vjen gjithashtu në prag të vizitës së shumëpritur të presidentit kinez Xi Jinping në SHBA muajin e ardhshëm. Gjatë kësaj vizite, dy vendet mund të bëjnë përparim në zgjatjen e një armëpushimi të rëndësishëm tregtar, i cili pritet të skadojë më vonë këtë vjeshtë.
Presidenti amerikan Donald Trump kishte thënë më herët se nuk i kishte kërkuar Xi-t “asnjë favor” lidhur me Iranin gjatë takimit të tyre në maj. Nëse kjo është e vërtetë, Pekini mund ta interpretojë si një shenjë të dëshpërimit të Uashingtonit për t’i dhënë fund konfliktit.
Tani të dyja palët duhet të bëjnë një llogari të kujdesshme mbi mënyrën se si do të menaxhojnë atë që Bessent e ka cilësuar si një periudhë “diplomacie të heshtur”- pra, vendosjen privatisht të ultimatumeve ndaj partnerëve ekonomikë të Iranit, pa i identifikuar publikisht.
Analistët kinezë shohin pak hapësirë për t’iu bindur kërkesave të Uashingtonit.
“Ka pak gjasa që Kina të pranojë një situatë ku Uashingtoni përcakton se çfarë mund të tregtojnë ligjërisht kompanitë kineze me vende të treta”, tha Zhao Long, drejtor i Institutit për Studime Strategjike dhe të Sigurisë Ndërkombëtare në Shanghai.
Sipas tij, një gjë e tillë do të krijonte precedentin që sanksionet dytësore amerikane mund të përcaktojnë në mënyrë efektive marrëdhëniet tregtare të Kinës me vendet e tjera.
Çfarë mund të bëjë Uashingtoni?
Kina importon naftën iraniane përmes një sistemi të fshehtë, të ndërtuar posaçërisht për të qëndruar jashtë sistemit financiar të dollarit amerikan dhe, rrjedhimisht, jashtë ndikimit të sanksioneve.
Rafineritë private, të njohura si “teapot refineries”, blejnë dhe përpunojnë naftë bruto iraniane të sanksionuar nga SHBA-ja. Ato mbështeten në një rrjet portesh, institucionesh financiare dhe anijesh që gjithashtu janë të izoluara nga ekspozimi ndërkombëtar.
Kina nuk i ka regjistruar zyrtarisht këto blerje prej vitesh, që kur SHBA-ja rivendosi sanksionet ndaj Iranit pasi administrata e parë Trump u tërhoq nga marrëveshja bërthamore e epokës Obama.
Megjithatë, analistët thonë se Uashingtoni ka pika ku mund të ushtrojë presion.
“Kur shikon pronësinë e këtyre subjekteve në nivelet e sipërme, zbulon se shumë prej tyre kontrollohen drejtpërdrejt ose tërthorazi nga kompani të mëdha shtetërore kineze, të cilat janë të integruara fuqishëm në sistemin e dollarit amerikan”, tha Max Meizlish, analist i lartë kërkimor në Fondacionin për Mbrojtjen e Demokracive në Uashington.
Sipas tij, SHBA-ja mund të sanksionojë filialet e këtyre kompanive dhe, në këtë mënyrë, të ushtrojë presion mbi kompanitë mëmë që të shkëputen prej tyre, përndryshe rrezikojnë të konsiderohen si mbështetëse të drejtpërdrejta ose të tërthorta të subjekteve të sanksionuara.
Bessent tha në fillim të këtij viti se Uashingtoni kishte paralajmëruar dy banka kineze, pa i identifikuar, për rolin e tyre në transaksionet e lidhura me Iranin. Kur u pyet të hënën se çfarë masash do të merrte SHBA-ja ndaj bankave dhe kompanive kineze të transportit që nuk respektojnë kërkesat amerikane, ai u përgjigj se “askush nuk është mbi” sanksionet amerikane.
Pavarësisht retorikës së ashpër, Pekini e ka parë më parë Uashingtonin të kërcënojë me sanksione të gjera dhe më pas të tërhiqet. Kina e di gjithashtu se ka një ndikim të konsiderueshëm ekonomik mbi SHBA-në, veçanërisht përmes kontrollit që ushtron mbi furnizimin global me minerale të rralla strategjike.
“Nëse Uashingtoni do ta kalonte atë vijë të kuqe, duke sanksionuar bankat e mëdha kineze, Pekini pothuajse me siguri do të përgjigjej dhe klima politike për samitin Trump-Xi do të përkeqësohej ndjeshëm”, tha Sun Chenghao, studiues i lartë në Qendrën për Sigurinë dhe Strategjinë Ndërkombëtare në Universitetin Tsinghua.
Një veprim i tillë mund të mos e anulonte automatikisht takimin, por do ta zhvendoste fokusin e tij “nga stabilizimi drejt menaxhimit të dëmeve”, shtoi ai.
Samiti Trump-Xi në sfond
Të dyja palët do të duhet të marrin parasysh ndikimin që një përshkallëzim i ri mund të ketë mbi samitin, i cili pritet të jetë vizita e parë shtetërore e Xi-t në SHBA pas 11 vitesh.
Pekini nuk do të dëshirojë të perceptohet si bashkëpunues me një regjim sanksionesh që e kundërshton. Megjithatë, ai mund të ndërmarrë disa hapa më të kujdesshëm, si ulja në mënyrë të heshtur e blerjeve të naftës iraniane, rritja e presionit politik ndaj Teheranit ose nxitja e përmbajtjes.
Blerjet kineze të naftës iraniane tashmë kanë rënë ndjeshëm krahasuar me vitin e kaluar, pasi bllokada amerikane ka kufizuar eksportet e naftës bruto nga Irani.
Analistët kinezë kanë vënë në dukje gjithashtu javët e fundit se ka pika ku interesat e Uashingtonit dhe Pekinit përputhen, veçanërisht sa i përket rikthimit të flukseve tregtare në Ngushticën e Hormuzit, e cila është bllokuar nga konflikti, si dhe rivendosjes së stabilitetit më të gjerë në rajon – një faktor që do t’i shërbente edhe tregtisë.
Në ditët e fundit, Pekini ka përsëritur thirrjet për përmbajtje dhe rikthimin e operacioneve normale në ngushticë.
Në një deklaratë të përbashkët pas takimit me mbretin jordanez Abdullah II në Pekin të hënën, Xi bëri thirrje për rikthimin e “kalimit normal” në ngushticë dhe për një “zgjidhje gjithëpërfshirëse” të konfliktit.
Ndërsa zëvendësministri i Jashtëm kinez Miao Deyu tha javën e kaluar, gjatë takimit me zyrtarë iranianë në Pekin, se Kina ishte “aktivisht e angazhuar për promovimin e bisedimeve të paqes”.
Megjithatë, Pekini ka treguar se nuk dëshiron të marrë një rol të drejtpërdrejtë ndërmjetësues në konflikt. Në vend të kësaj, ai preferon të mbrojë interesat e veta ekonomike dhe të forcojë imazhin e Kinës si një fuqi e qëndrueshme që mbështet paqen rajonale, në kontrast me lëvizjet e paparashikueshme të Uashingtonit.
Çdo bashkëpunim me SHBA-në për rikthimin e paqes në rajon “nuk duhet të reduktohet në ‘t’i bësh një favor Trumpit’”, tha Zhao.
“Pekini është i gatshëm të kontribuojë për t’i dhënë fund krizës, por nuk është i gatshëm të bëhet instrument i strategjisë së presionit maksimal të Uashingtonit.”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje