Jared Kushner, fytyra e re e oligarkisë amerikane

Më 16 nëntor 2025, presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky dëgjoi në telefon, përmes altoparlantit, një zë të panjohur. Bashkëbiseduesi i ri, që fliste me një theks të dallueshëm amerikan, kishte një plan për Zelenskyn: një seri pikash, të gjitha të miratuara nga presidenti i SHBA-së, që përcaktonin se çfarë duhej të bënte Zelensky për t’i dhënë fund luftës së Ukrainës me Rusinë.

Ky artikull është përshtatur nga libri “United States of Oligarchy: How America’s Wealthiest Ally with Dictators, Weaken the U.S., and Destroy Democracy” nga Casey Michel (St. Martin’s Press, 384 faqe, gusht 2026).

Lista e kërkesave vazhdonte pa fund. Ukraina do të duhej të pranonte kufizime të reja ndaj ushtrisë së saj, duke e penguar që të arrinte ndonjëherë avantazhet ushtarake që kishte Rusia në fushën e betejës. Ukraina do të duhej gjithashtu të hiqte dorë përfundimisht nga çdo ëndërr për t’u anëtarësuar në NATO. Dhe, ndërsa aftësia e Ukrainës për t’u mbrojtur do të dobësohej, Rusia do të shihte së shpejti heqjen e sanksioneve dhe Moska do të mirëpritej sërish në rendin gjeopolitik ndërkombëtar, sikur lufta të mos kishte ndodhur kurrë.

Por kjo nuk ishte e gjitha.

Siç i shpjegonte ky zë i ri Zelenskyt, Ukraina do të duhej të hiqte dorë përfundimisht dhe zyrtarisht jo vetëm nga Krimea, por edhe nga i gjithë Donbasi, përfshirë territore që Rusia nuk i kishte pushtuar asnjëherë.

Pas vitesh luftimesh dhe miliona viktimash, Ukraina do të duhej të dorëzonte territore dhe të braktiste popullsi ukrainase që Rusia nuk kishte arritur kurrë t’i pushtonte.

Propozimet ishin përtej çdo gjëje që Zelensky apo administrata e tij kishin dëgjuar më parë. Ato shkonin përtej çdo propozimi që dikush jashtë Moskës kishte paraqitur ndonjëherë. Kërkesat, në thelb, e çarmatosnin dhe e gjymtonin Ukrainën, duke garantuar që Kievi të mbetej përgjithmonë i ekspozuar ndaj Rusisë.

Në fakt, ato dukeshin më pak si një listë pikash për t’u negociuar dhe më shumë si një listë dëshirash me rezultate të marra drejtpërdrejt nga Kremlini.

Dhe pikërisht këto ishin.

Zelensky nuk e dinte në atë moment, por lista e kërkesave kishte origjinën jo në ndonjë kryeqytet perëndimor, por në Moskë. Ndërsa njeriu që po i paraqiste këto kërkesa të reja, Jared Kushner, i cili po dilte tani nga prapaskena dhe po merrte një rol qendror në luftën që po zhvillohej mes Rusisë dhe Ukrainës, kishte ardhur t’i thoshte Zelenskyt se plani tashmë ishte bërë plan i Uashingtonit dhe se Kushner ishte aty për t’u siguruar që ai të zbatohej.

E gjithë historia e diskutueshme e të ashtuquajturit “plan paqeje” të Kushnerit në fund të vitit 2025 shkaktoi menjëherë tituj të mëdhenj në media dhe reagime të ashpra. Megjithatë, ndërsa shumë njerëz u përqendruan te mënyra e ngathët dhe e çorganizuar me të cilën ishte hartuar plani, dhe te fakti se sa pak dinte dikush jashtë Kushnerit dhe partnerit të tij, Steve Witkoff, për detajet e tij paraprakisht, më pak vëmendje iu kushtua pasojave të propozimit dhe asaj që ai nënkuptonte për marrjen e politikës së jashtme amerikane nga oligarkia.

Sepse edhe ndërsa Kushneri qëndronte aty dhe kërkonte që Ukraina të dorëzonte territore që Rusia nuk i kishte pushtuar kurrë në fushën e betejës, ngritja e tij në qendër të luftës më të madhe që Evropa kishte parë prej gati një shekulli fliste shumë më tepër sesa vetëm për të ardhmen e tij personale.

Ajo fliste për të ardhmen e oligarkisë në Shtetet e Bashkuara dhe për atë që kjo ngritje do të nënkuptonte për stabilitetin global në tërësi.

Kushneri dhe rritja e ndikimit të tij

Le të marrim fillimisht Kushnerin.

Pas muajsh të tërë duke vepruar kryesisht në prapaskenë, duke organizuar punësime dhe duke orientuar politikat nga pas kuintave, gjysma e dytë e vitit 2025 e pa Kushnerin të rikthehej në qendër të vëmendjes.

Kishte marrëdhëniet e tij financiare, të cilat po bëheshin gjithnjë e më të mëdha dhe më të rëndësishme. Një shembull ishte partneriteti i tij me mbështetës sauditë për të realizuar blerjen më të madhe me borxh të kompanisë, leveraged buyout, që ishte parë ndonjëherë në botë, duke blerë kompaninë e videolojërave Electronic Arts.

Pastaj ishte qeveria e Shqipërisë, e cila përshpejtoi projektin më të fundit të zhvillimit të pasurive të paluajtshme luksoze të Kushnerit, duke i dhënë atij toka me rëndësi të veçantë për shqiptarët dhe duke shkaktuar protesta masive në Shqipëri, të cilat vazhdojnë edhe sot.

Më e rëndësishmja ishte përfshirja e Kushnerit në hartimin e një të ashtuquajturi armëpushim në Gaza, i cili i jepte Izraelit të drejtën të pushtonte pjesën më të madhe të territorit dhe përshpejtonte synimin e Izraelit për ta penguar përgjithmonë krijimin e një shteti palestinez.

Por e gjithë kjo ishte vetëm një parapërgatitje për përfshirjen e papritur të Kushnerit në drejtimin e përpjekjeve të Shteteve të Bashkuara për t’i dhënë fund luftimeve në Ukrainë.

Në fund të tetorit 2025, Kushneri dhe Witkoff u mblodhën në Miami për një takim disaditor me Kirill Dmitriev, një figurë e Kremlinit ndaj së cilës ishin vendosur sanksione dhe që kishte për detyrë ta afronte Kushnerin me qëndrimin e Moskës.

Gjatë një serie “diskutimesh intensive”, Kushneri dhe Witkoff përpiluan një grup pikash që supozohej se ishin propozime të reja për zgjidhjen e konfliktit mes Rusisë dhe Ukrainës.

Një “plan paqeje” me origjinë nga Moska

Por, siç zbuluan më vonë gazetarët Christo Grozev dhe Michael Weiss, plani i supozuar i paqes i Kushnerit nuk ishte aspak origjinal.

Përkundrazi, “shumë prej kushteve të tij më kontroverse ishin përfshirë në një dokument” që kishte qarkulluar nga Kremlini disa muaj më parë.

Plani i Kushnerit, i cili rendiste të gjitha mënyrat se si Ukraina do t’i dorëzohej Moskës, përmbante “formulime specifike që dukeshin pothuajse fjalë për fjalë” të një teksti të mëparshëm, një tekst të hartuar vetëm nga Dmitriev, sipas gazetarëve.

Dy dokumentet nuk ishin plotësisht identike. Disa pika ishin ndryshuar, ndërsa të tjera ishin zgjeruar ose hequr.

Por, në përgjithësi, siç vijonin Grozev dhe Weiss, shumë prej “koncepteve kryesore” të planit të Kushnerit nuk kishin ardhur nga Kushneri, por nga Kremlini.

Çuditërisht, Dmitriev e pranoi vetë këtë.

Në një telefonatë të rrjedhur me një zyrtar tjetër rus, Dmitriev thuhet se kishte thënë se do ta “kalonte në mënyrë jozyrtare dokumentin e Moskës drejtpërdrejt, duke thënë se e gjithë kjo është jozyrtare. Dhe ata”, pra Kushneri dhe Witkoff, “mund ta paraqesin si të tyren”.

Dhe pikërisht kjo ndodhi.

Pasojat për rendin botëror

Nëse Kushneri thjesht do të ishte kapur duke paraqitur si të vetat pika të propagandës ruse, kjo do të ishte një gjë.

Por ia vlen të ndalemi te pasojat e kësaj historie, jo vetëm për Ukrainën apo Rusinë, por për pjesën tjetër të botës.

Kushneri nuk ishte thjesht shprehja më e plotë e ngritjes së oligarkisë në Uashington. Tani ai po shtynte përpara një plan që rrezikonte të destabilizonte botën në një shkallë shumë më të gjerë dhe të hapte një epokë të re bërthamore, si dhe një garë për përhapjen e armëve bërthamore të paprecedentë prej dekadash.

Problemi nuk ishte vetëm se Kushneri, me mbështetjen e vjehrrit të tij, po promovonte një politikë pajtimi, duke i dhënë një fuqie imperialiste mundësinë të mposhtte dhe të nënshtronte një fqinj më të vogël.

Problemi ishte se, papritur, përpara nesh po shfaqej një parim i ri gjeopolitik.

Me planin e Kushnerit, Shtetet e Bashkuara po merrnin përsipër të njihnin të drejtën e një fuqie bërthamore për të copëtuar një fqinj që nuk zotëronte armë bërthamore.

Rusia nuk do ta merrte të gjithë Ukrainën, të paktën jo ende.

Por Moska do të merrte një pjesë të saj: tokë ukrainase, popullsi ukrainase, dhe do të mbetej në pozicion për ta vazhduar pushtimin në një moment të mëvonshëm.

Me fjalë të tjera, bllofi bërthamor i Rusisë kishte funksionuar.

Ky ishte një mësim që nuk do t’u shpëtonte shumë vendeve pa armë bërthamore, Japonisë dhe Koresë së Jugut, Kanadasë dhe Polonisë, Kazakistanit dhe Australisë, Gjermanisë dhe shumë të tjerëve, të cilat përballen me fuqi imperialiste të armatosura me armë bërthamore pranë kufijve të tyre.

Dhe ky mësim po vinte drejtpërdrejt nga goja e një oligarku amerikan: një miliarderi të pazgjedhur nga askush, që nuk i nënshtrohej kërkesave për mbikëqyrje apo transparencë dhe që ndodhej në atë pozicion vetëm për shkak të marrëdhënies së tij me vjehrrin.

Tani ai po dominonte politikëbërjen amerikane dhe shumëçka tjetër përtej saj.

Ka dhjetëra faktorë të tjerë që kanë kontribuar në epokën e ardhshme të përhapjes së armëve bërthamore: imperializmi i Rusisë, pretendimet territoriale të Kinës, dritëshkurtësia strategjike e Shteteve të Bashkuara dhe paaftësia e tyre për të menaxhuar me sukses aleancat.

Por kur të shkruhet historia e kësaj vale të re të fuqive bërthamore, në qendër të saj do të jetë edhe ngritja e një oligarkie amerikane që vepron për përfitimin e vet, me pak konsideratë për pjesën tjetër të shoqërisë dhe për atë që sundimi i saj mund të nënkuptojë për botën, ose për atë që do të mbetet prej saj./ForeignPolicy

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---