.png)
Gazeta “SI”- Filmi i ri i Lav Diaz dramatizon udhëtimin e famshëm të navigatorit portugez, duke nxjerrë në pah jo vetëm arritjet, por edhe dhunën dhe kontradiktat e tij.
Një nga ekspeditat më të famshme të shekullit të 16-të, udhëtimi i Ferdinand Magellanit rreth botës, merr një interpretim të ri në filmin dramatik Magellani nga regjizori filipinas Lav Diaz. Gael García Bernal portretizon navigatorin portugez, një figurë me ambicie të mëdha që synonte të hapte rrugë të reja detare drejt “ishujve të erëzave” në Indonezi.
Filmi fillon me largimin e Magellanit nga Portugalia drejt Spanjës, ku me mbështetjen e Mbretit Charles I nis ekspeditën e vështirë, gjatë së cilës shumë marinarë humbasin jetën nga sëmundjet, uria ose ekzekutimet për kryengritje. Magellani vetë vritet në Betejën e Mactanit në Filipine, një ngjarje që vazhdon të jetë subjekt i debatit historik.
Ndërsa disa historianë e konsiderojnë Magellanin një pionier të madh të zbulimeve gjeografike, të tjerë e kritikojnë për sjelljen tiranike, tradhti ndaj Portugalisë dhe dhunë kundër popullsisë indigjene.
Historiani Felipe Fernández-Armesto e ka cilësuar ekspeditën e tij si një “dështim të plotë”, duke theksuar humbjen masive të ekuipazhit: nga rreth 270 marinarë, vetëm 18 kthehen në Spanjë.
Fernández-Armesto e përshkruan Magellanin përgjegjës për “imperializëm, skllavëri dhe gjakderdhje të papërmbajtur”.
Filmi i Diazit sfidon këtë rrëfim heroik tradicional, duke shfaqur edhe perspektivën e banorëve lokalë dhe të skllavit të Magellanit, Enrikut të Malakës.
Para nisjes së udhëtimit drejt Filipineve, Magellani e kishte blerë Enrikun, një ish-mysliman, dhe e kishte çuar në Spanjë, ku ai shërbeu si ndihmës dhe udhëzues gjatë ekspeditës.
Ky detaj shton dimensionin moral dhe etnik të udhëtimit, duke treguar si kolonializmi dhe skllavëria ishin pjesë e ndërveprimeve ndërkulturore në shekullin e 16-të.
Filmi gjithashtu thekson tensionet në bordin e Armada de Maluco, ku Magellani përdori ekzekutime dhe ndëshkime të rrepta për të frenuar kryengritjet e ekuipazhit.
Historiani João Paulo Oliveira e Costa thekson se ndëshkimet ishin pjesërisht rezultat i pasigurisë së Magellanit si i huaj në flotën spanjolle, ku kapitenët kastilianë synonin të merrnin kontrollin.
“Ndëshkimi duhej të ishte brutal për të dekurajuar rebelimet e reja. Nëse Magellani nuk i kishte vrarë ata, ata do ta kishin vrarë atë,” shpjegon ai.
Një tjetër temë e diskutuese është vdekja e Magellanit në Betejën e Mactanit. Ndërsa kronikuesi i ekspeditës Antonio Pigafetta i atribuon vrasjen kryetarit vendas Lapulapu, Diaz e portretizon këtë si një ngjarje kolektive, duke sfiduar legjendën dhe duke treguar tensionet midis pushtuesve dhe komuniteteve lokale.
Filmi ka shkaktuar polemika në Filipine, ku Lapulapu konsiderohet simbol nacionalist dhe figura e tij nderohet me monumente dhe emra vendesh.
Megjithatë, filmi nuk shmang pasojat e dhunës koloniale: skuadra e Magellanit kryen hakmarrje të përgjakshme kundër komuniteteve indigjene në Guam dhe Malaka, duke ilustruar kompleksitetin moral të udhëheqjes dhe pasojat e ekspeditave koloniale.
Regjisori Diaz shpjegon se qëllimi i tij nuk ishte të dramatizonte dhunën në mënyrë sensacionale, por të tregonte pasojat e saj për njerëzit që përjetuan ekspeditën.
Pavarësisht të metave të Magellanit, Diaz nuk synon ta demonizojë navigatorin. “Doja të shihja një personazh të vërtetë,” thotë Diaz.
“Një qenie njerëzore e vërtetë ëndërron, ambicionon dhe beson. Ai nuk ishte vetëm një eksplorues ose pushtues – ai ishte një njeri me besim dhe vizion”.
Filmi kujton edhe rolin e Magellanit në përhapjen e katolicizmit në Filipine: statuja e Santo Niño, e dhuruar nga Magellani, mbetet një simbol i rëndësishëm i fesë në vend, ku 93% e popullsisë sot është e krishterë.
Në fund, Magellani nuk është vetëm një film historik mbi udhëtimet e mëdha të navigatorëve, por edhe një pasqyrë e debatit moral dhe historik mbi trashëgiminë e eksploratorëve evropianë.
Pyetja mbetet: a duhet të kujtojmë Magellanin si një hero të zbulimeve apo si një tiran brutal të epokës së tij?
Burimi: BBC
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
