.png)
Neuroshkencëtarët në SHBA kanë arritur të krijojnë minj me qeliza njerëzore funksionale brenda trurit të tyre, një zhvillim që mund të ndryshojë mënyrën se si studiohen sëmundjet e trurit.
Studiuesit shpresojnë se ky model i ri do të ndihmojë në testimin e trajtimeve të mundshme për sëmundje psikiatrike dhe neurozhvillimore që shfaqen vetëm te njerëzit dhe që deri tani kanë qenë të vështira për t’u studiuar te kafshët laboratorike.
Edhe pse ideja e një miu me një tru pjesërisht njerëzor mund të duket si një eksperiment fantastiko-shkencor, shkencëtarët theksojnë se këto nuk janë “minj që mendojnë si njerëzit”. Kafshët janë modifikuar gjenetikisht dhe përmes ndërhyrjeve kirurgjikale, në mënyrë që një pjesë e indit të trurit të tyre të përbëhet nga qeliza njerëzore.
Studimi, i publikuar në revistën shkencore Nature, është kryer nën mbikëqyrje të pavarur etike, sipas studiuesve.
Qëllimi i këtij eksperimenti, i cili ngre edhe pyetje të rëndësishme etike, është të kuptohet më mirë biologjia e çrregullimeve të trurit për të cilat aktualisht nuk ekzistojnë trajtime efektive.
Disa prej këtyre sëmundjeve nuk mund të studiohen plotësisht te minjtë, pasi brejtësit nuk zhvillojnë të njëjtat çrregullime të trurit si njerëzit.
Profesori Sergiu Pașca nga Universiteti Stanford, drejtues i kërkimit, shpjegoi se psikiatria ka një nga nivelet më të ulëta të suksesit në provat klinike. Sipas tij, edhe ilaçet që tregojnë rezultate shumë të mira në modelet e kafshëve shpesh dështojnë kur testohen te njerëzit.
Kjo, argumentojnë studiuesit, tregon se modelet tradicionale të kafshëve nuk arrijnë të pasqyrojnë të gjithë kompleksitetin e biologjisë njerëzore.
Ekipi i Stanfordit thotë se modeli i ri mund të ketë rëndësi të madhe për studimin e disa sëmundjeve komplekse, përfshirë epilepsinë, autizmin dhe paralizën cerebrale.
Pașca tha se modeli i ri mundëson studimin e disa aspekteve të funksionimit të trurit njerëzor në një mënyrë që më parë nuk ishte e mundur.
Si u krijua truri me qeliza njerëzore
Truri i njeriut përbëhet nga miliarda qeliza të lidhura në miliona qarqe nervore. Kjo e bën jashtëzakonisht të vështirë të kuptohet se si zhvillohet truri dhe çfarë ndodh në nivel qelizor kur shfaqet një çrregullim.
Edhe pse nuk është hera e parë që neurone njerëzore implantohen te kafshët laboratorike, studiuesit e Stanfordit e kanë çuar këtë metodë një hap më tej.
Fillimisht, ata modifikuan gjenetikisht minjtë në mënyrë që të zhvillonin shumë pak nga korteksi i tyre cerebral – shtresa e jashtme e trurit, e njohur shpesh si “lënda gri”. Korteksi lidhet me funksione të larta si të menduarit, kujtesa dhe përpunimi i shqisave.
Më pas, shkencëtarët morën qeliza të lëkurës njerëzore dhe i “riprogramuan” ato, duke i kthyer në struktura të ngjashme me indin e trurit.
Këto struktura quhen organoide. Ato nuk janë tru të plotë të krijuar në laborator, por grumbuj qelizash të gjalla dhe të lidhura me njëra-tjetrën.
Kur organoidet u implantuan në trurin e minjve, qelizat njerëzore u shumuan dhe u organizuan duke u integruar me qarqet ekzistuese të trurit të kafshëve. Ato krijuan lidhje edhe me pjesë të tjera të trurit dhe me palcën kurrizore.
Megjithatë, korteksi i krijuar te këta minj nuk është identik me korteksin normal të njeriut. Korteksi i shëndetshëm formon shtresa të rregullta dhe të strukturuara, ndërsa në skanimet e trurit të minjve me qeliza njerëzore struktura duket më e çrregullt.
Neuroshkencëtarja Dr Ilary Allodi e përshkroi pamjen e këtyre trurëve njerëzorë-minj si disi “të rrëmujshme”, duke theksuar se modeli është ende larg të qenit një kopje e plotë e trurit njerëzor.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje