.png)
Kur kthehemi nga një udhëtim, zakonisht presim të sjellim me vete fotografi, suvenire dhe kujtime të bukura. Megjithatë, për disa njerëz udhëtimi lë pas diçka shumë më të dukshme: një mënyrë të re të të folurit, një stil tjetër veshjeje, gjeste të reja apo edhe zakone që më parë nuk i kishin. Dikush kthehet nga Londra duke përdorur një theks anglez, dikush nga Italia fillon të flasë më shumë me duar, ndërsa një tjetër nga Kosta Rika nuk resht së thëni “pura vida”. Por pse ndodh kjo?
Në pamje të parë, kjo sjellje mund të duket qesharake ose e shtirur. Në internet shpesh bëhen shaka me njerëzit që pas disa ditësh në Berlin fillojnë të vishen vetëm me të zeza, ose me ata që pas një jave në Paris ndryshojnë mënyrën se si shqiptojnë disa fjalë. Megjithatë, pas këtij fenomeni fshihet diçka më interesante: udhëtimi mund të ndikojë në mënyrën se si e shohim veten dhe botën përreth nesh.
Një shembull i tillë është historia e një udhëtari që, pasi jetoi për disa vite në Pragë, u kthye në Shtetet e Bashkuara me një pamje dhe mënyrë të foluri krejtësisht të ndryshme. Flokët, veshjet dhe mënyra e komunikimit kishin ndryshuar. Familja e tij e vuri menjëherë re këtë transformim. Në një farë mënyre, ai nuk kishte sjellë në shtëpi vetëm kujtime nga Praga, por edhe një pjesë të identitetit që kishte krijuar gjatë viteve atje.
Psikologët shpjegojnë se kjo mund të ndodhë sepse njerëzit përshtaten natyrshëm me mjedisin ku ndodhen. Kur kalojmë shumë kohë me njerëz që flasin ndryshe, mund të fillojmë pa vetëdije të imitojmë theksin, ritmin ose mënyrën e tyre të të folurit. Kjo është një sjellje njerëzore mjaft normale. Ne përshtatemi me mënyrën se si komunikojnë të tjerët dhe, sidomos kur ndihemi të lidhur me ta ose me kulturën e tyre, këto ndryshime mund të bëhen pjesë e sjelljes sonë.
Por udhëtimi nuk ndikon vetëm në gjuhë. Ai mund të ndryshojë edhe mënyrën se si vishemi, ushqehemi, përshëndesim njerëzit apo sillemi në situata të ndryshme. Për shembull, dikush që kalon kohë në Itali mund të përvetësojë disa nga gjestet karakteristike të komunikimit italian. Një person që jeton në Greqi mund të fillojë të përdorë fjalë greke që i kanë pëlqyer gjatë qëndrimit atje. Këto zakone mund të jenë një mënyrë për të ruajtur lidhjen emocionale me një vend që ka pasur rëndësi për të.
Sipas psikologes Charlotte Russell, njerëzit ndonjëherë përvetësojnë zakone ose fjalë të huaja sepse duan të “mbajnë” me vete një pjesë të përvojës së tyre. Një fjalë e thjeshtë mund të lidhet me një kujtim të veçantë, me njerëzit që kemi takuar ose me ndjenjën që kemi përjetuar në atë vend. Për këtë arsye, përdorimi i saj edhe pas kthimit në shtëpi mund të jetë një mënyrë për të rikthyer atë emocion.
Megjithatë, jo gjithmonë bëhet fjalë vetëm për lidhjen emocionale. Në disa raste, përvetësimi i një theksi, veshjeje ose zakoni mund të jetë edhe një mënyrë për t’u treguar të tjerëve se kemi udhëtuar. Udhëtimi shpesh shihet si një përvojë që na pasuron dhe na jep njohuri. Prandaj, disa njerëz mund të përdorin elemente të kulturës së huaj për të krijuar një imazh të ri për veten ose për të treguar se janë të hapur ndaj botës.
Nga ana tjetër, rrjetet sociale kanë krijuar një formë tjetër të këtij fenomeni. Sot shumë njerëz duan të tregojnë se nuk janë turistë të zakonshëm, por udhëtarë që kanë përjetuar një kulturë në mënyrë më autentike. Dikush që kalon një muaj në një fshat të largët mund të kthehet në shtëpi duke përdorur vazhdimisht fjalë të gjuhës lokale, duke veshur rroba tradicionale ose duke folur për ushqimet dhe zakonet e vendit. Në disa raste, kjo mund të jetë një shprehje e sinqertë e admirimit, por në raste të tjera mund të duket si përpjekje për të krijuar një imazh superior ndaj turistëve të tjerë.
Këtu lind edhe problemi i imitimit të tepruar. Ekziston një ndryshim mes të mësuarit dhe respektimit të një kulture dhe përvetësimit të saj vetëm për t’u dukur interesant. Nëse një udhëtar mëson disa fjalë të gjuhës së një vendi sepse dëshiron të komunikojë më mirë dhe të tregojë respekt, kjo është diçka pozitive. Por nëse ai përdor një theks të ekzagjeruar vetëm për t’u dukur “më vendas” se vendasit, sjellja mund të perceptohet si artificiale.
Në fund të fundit, udhëtimet na ndryshojnë sepse na japin mundësinë të dalim nga rutina. Kur largohemi nga mjedisi ku jemi mësuar të jetojmë, kemi mundësi të provojmë versione të ndryshme të vetes. Mund të vishemi ndryshe, të flasim ndryshe, të provojmë ushqime të reja dhe të shohim se si do të sillemi në një kulturë tjetër. Ndonjëherë këto ndryshime zhduken sapo kthehemi në shtëpi, ndërsa herë të tjera bëhen pjesë e identitetit tonë.
Prandaj, nëse dikush kthehet nga pushimet me një theks të ri, disa fjalë të huaja ose një stil të pazakontë, nuk do të thotë domosdoshmërisht se po shtiret. Ndoshta ai person thjesht po përpiqet të ruajë një pjesë të një përvoje që e ka ndryshuar. Udhëtimi nuk na jep vetëm kujtime për t’u treguar të tjerëve; ndonjëherë na jep edhe një mënyrë të re për ta parë veten.
Në fund, ndoshta kjo është arsyeja pse pas një udhëtimi mund të dukemi ose të tingëllojmë si dikush tjetër: për disa ditë, javë ose vite, kemi jetuar si një version tjetër i vetes. Dhe kur kthehemi në shtëpi, një pjesë e atij versioni mund të vendosë të vijë me ne.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje