Pse ndodhi dhe çfarë e shkaktoi tërmetin më të fortë në 126 vite në Venezuelë?

Gazeta Si – Tërmeti më i fortë i regjistruar në Venezuelë – me një magnitudë prej 7.5 ballësh – rezultoi nga një “shkaktim i cekët rrëshqitës” pranë kufirit midis pllakave tektonike të Karaibeve dhe Amerikës së Jugut, sipas Shërbimit Gjeologjik të SHBA-së (USGS), siç citohet nga BBC.

“Edhe pse tërmetet zakonisht përshkruhen në harta si pika, ngjarjet e kësaj magnitude përshkruhen më saktë si rrëshqitje përgjatë një zone më të madhe të çarjes”, vuri në dukje USGS, duke shtuar se nuk mund të përjashtohen lëkundje të mëtejshme pasuese.

Goditjet binjake – Shkalla e katastrofës sugjeron më të keqen: dridhja e parë kishte një magnitudë prej 7.1 ballësh, ndërsa e dyta arriti në 7.5.

Ajo që e përkeqësoi ndikimin e tërmetit ishte thellësia e vogël e epiqendrës – vetëm 10 kilometra nën sipërfaqe – e vendosur midis shteteve Yaracuy dhe Carabobo, në perëndim të Karakasit.

Mbi të gjitha, megjithatë, ishte fakti se shtëpitë ishin ndërtuar pa marrë parasysh standardet e sigurisë sizmike.

Përveç kryeqytetit, zona e goditur më rëndë ishte rajoni në perëndim të Karakasit – konkretisht qyteza rurale e Yumarè-s, një komunitet me rreth 20,000 banorë që mbetet plotësisht i izoluar.

Ky ishte tërmeti më i fuqishëm që ka goditur Venezuelën në 126 vitet e fundit; lëkundjet u ndien deri në 160 kilometra larg epiqendrës, duke arritur deri në kufirin me Kolumbinë.

Sizmiciteti në Venezuelë – Sistemi gjeologjik i Venezuelës u prek nga dy çarje të mëdha që ndodhën vetëm disa sekonda larg, duke rezultuar në një goditje të dyfishtë që qëndron si ngjarja më e fuqishme e regjistruar në historinë e kohëve të fundit të vendit.

Kjo është konfirmuar nga një raport nga Shërbimi Gjeologjik i Shteteve të Bashkuara (USGS), sipas të cilit ngjarja sizmike është e krahasueshme në intensitet vetëm me tërmetin historik me magnitudë 7.7 të regjistruar në tetor 1900.

Ekspertët ia atribuojnë ashpërsinë e ngjarjes, thellësisë së cekët të epiqendrës, e vlerësuar midis 10 dhe 13 kilometrave.

Sipas analizës teknike, “çlirimi i energjisë ndodhi në një thellësi të vogël brenda sistemit të çarjeve që formon kufirin jugor midis pllakave të Karaibeve dhe Amerikës së Jugut (një bosht deformimi që lidh sistemet në Boconó dhe San Sebastián)”.

Ky kombinim i magnitudës së lartë dhe thellësisë së vogël, gjeneroi një ngjarje të jashtëzakonshme sizmike, me valë që përhapeshin në distanca të mëdha.

Pllaka dhe çarje – Venezuela shtrihet përgjatë kufirit midis pllakave të Karaibeve dhe Amerikës së Jugut; e para lëviz drejt lindjes në krahasim me të dytën me një shpejtësi prej afërsisht dy centimetrash në vit – një fenomen në dukje i papërfillshëm, por i mjaftueshëm gjatë dekadave dhe shekujve për të grumbulluar sasi të mëdha energjie brenda shkëmbinjve të kores së Tokës. Kur stresi tejkalon forcën e çarjeve nëntokësore, energjia çlirohet papritmas në formën e valëve sizmike.

Ndryshe nga fenomeni që prek bregdetin e Paqësorit të Amerikës së Jugut – ku një pllakë oqeanike zhytet nën një kontinentale, duke gjeneruar tërmete masive dhe të thella – Venezuela përjeton lëvizje anësore të pllakave të ngjashme me ato të vërejtura përgjatë çarjes San Andreas të Kalifornisë.

Si pasojë, vendi përgjithësisht përjeton tërmete më pak ekstreme; megjithatë, këto shpesh janë të cekëta dhe, për këtë arsye, potencialisht më shkatërruese.

Pjesa më e madhe e aktivitetit sizmik është e përqendruar përgjatë katër çarjeve kryesore aktive që kalojnë pjesën veriore të vendit: çarja Boconó (mbi 500 kilometra e gjatë dhe përgjegjëse për tërmetet historike); çarja El Pilar në verilindje (duke luajtur një rol qendror në sizmicitetin e vendit); dhe çarja San Sebastián përgjatë brezit bregdetar qendror.

Precedentët – Tërmeti i fundit me magnitudë të ngjashme – 7.3 – u regjistrua në vitin 2018. Një nga më katastrofat ndodhi më 26 mars 1812, gjatë Luftës së Pavarësisë Venezueliane të Simón Bolívar, duke marrë midis 15,000 dhe 20,000 jetë.

Më 29 tetor 1900, ndodhi një tërmet që përmendet shpesh nga USGS, sepse ishte i pari që u studiua duke përdorur instrumente moderne; me magnitudë 7, ai goditi rajonin qendror të vendit, duke prekur si bregdetin, ashtu edhe zonën e Karakasit.

Më 29 korrik 1967, një tërmet me magnitudë 6.5 goditi Karakasin, duke shkaktuar afërsisht 240 vdekje dhe mbi 2,000 të plagosur.

Më 9 korrik 1997, një tërmet me magnitudë 6.9 goditi zonën Cariaco në shtetin Sucre, duke rezultuar në dhjetëra viktima, mijëra njerëz të zhvendosur dhe dëme të mëdha në infrastrukturë.

Së fundmi, është tërmeti i lartpërmendur i 21 gushtit 2018, i cili ndodhi në bregun lindor pranë shtetit Sucre.