.png)
Gazeta Si – Prej gjashtë muajsh, Shtetet e Bashkuara të Amerikës shesin naftë venezueliane në emër të qeverisë vendase, por shifrat lidhur me të ardhurat nuk përputhen me ato që Venezuela pretendon se ka marrë.
Ekziston një mospërputhje prej të paktën 10 miliardë dollarësh (gati 9 miliardë euro) dhe vendndodhja e këtyre fondeve mbetet e panjohur.
Venezuela ka nevojë urgjente për këto para pas tërmetit të dyfishtë shkatërrues të muajit qershor, i cili – sipas vlerësimeve të Kombeve të Bashkuara – shkaktoi dëme me vlerë 37 miliardë dollarë (mbi 32 miliardë euro).
“Në vend shtrohet një pyetje e përhapur: ku janë reales – siç themi ne këtu – ku janë paratë?”, thotë ekonomisti venezuelian, José Guerra, i cili ka shërbyer si kryetar i Komisionit të Buxhetit kur ishte deputet i opozitës. “Nuk ka transparencë”.
Në janar të vitit 2026, Shtetet e Bashkuara kapën ish-presidentin venezuelian, Nicolás Maduro gjatë një operacioni ushtarak të shënjestruar dhe vendosën në vend të tij, zëvendëspresidenten Delcy Rodríguez.
Rodríguez i është bindur urdhrave të tyre, duke nisur me një reformë në sektorin e naftës që e liberalizoi atë pjesërisht, ndërkohë që e vendosi nën kontrollin e SHBA-ve.
Qëllimi i deklaruar i presidentit amerikan Donald Trump ishte menaxhimi i naftës së Venezuelës – rezervat më të mëdha në botë, por të pashfrytëzuara sa duhet – dhe ky qëllim është arritur.
Shtetet e Bashkuara kontrollojnë eksportet e naftës së Venezuelës, me angazhimin për t’ia transferuar gradualisht të ardhurat qeverisë vendase.
Ato argumentojnë se, duke vepruar si ndërmjetës, i mbrojnë fondet nga kreditorët e një Venezuele të zhytur në borxhe të mëdha.
Ndonëse kjo është një arsye teknike, ajo kryesore është politike. Duke i mbajtur fondet, Shtetet e Bashkuara mund të ushtrojnë ndikim mbi qeverinë e Rodríguezit, e cila varet prej tyre edhe për funksionet më bazike, siç është pagesa e pagave në sektorin publik.
Sektori i naftës përbën afërsisht një të katërtën e Prodhimit të Brendshëm Bruto të Venezuelës; pa ato të ardhura, shteti do ta kishte të vështirë të funksiononte.
Ky sistem është krahasuar me një prind që u jep fëmijëve të tij para xhepi. Problemi qëndron në faktin se nuk dihet as vlera e këtyre pagesave dhe as rregullsia me të cilën ato kryhen.
Gazeta “Financial Times” ka llogaritur se Shtetet e Bashkuara kanë përfituar deri më tani të paktën 13 miliardë dollarë (11,4 miliardë euro) nga shitja e naftës venezueliane.
Nuk ka të dhëna zyrtare; informacioni i ofruar nga Shtetet e Bashkuara dhe Venezuela ka qenë tejet i pakët dhe kontradiktor.
Si një gjest simbolik, qeveria venezueliane krijoi një faqe interneti për të gjurmuar shitjet, por aty pasqyrohet vetëm një transaksion – i kryer në muajin mars – me vlerë 300 milionë dollarë (263 milionë euro).
Megjithatë, gjatë një seance dëgjimore në Kongres në muajin prill, u deklarua se Shtetet e Bashkuara i kishin dërguar Venezuelës 3 miliardë dollarë (2,63 miliardë euro) – një shumë dhjetë herë më e madhe.
Në të njëjtën seancë dëgjimore, qeveria amerikane kishte premtuar një pasqyrë “retroaktive” të shitjeve dhe transferimeve – e cila do të përpunohej nga firma shumëkombëshe e konsulencës KPMG – por kjo ende nuk është publikuar.
Fillimisht, të ardhurat depozitoheshin në një llogari bankare në Katar, duke iu referuar sanksioneve kundër Venezuelës (të cilat u lehtësuan gradualisht); që nga muaji shkurt, Departamenti amerikan i Thesarit pohon se fondet mbahen në llogaritë e tij.
Sektori i tregtimit të naftës – që përfshin rishitjen e naftës në pronësi të palëve të tjera, si në këtë rast – karakterizohet nga një mungesë e theksuar transparence; megjithatë, për të shitur naftën venezueliane, Shtetet e Bashkuara angazhuan kompanitë “Vitol” dhe “Trafigura”, dy korporata shumëkombëshe të njohura për diskrecionin dhe metodat e tyre mjaft të paskrupullta.
Sary Levy-Carciente, një ekonomiste venezueliane në Universitetin Ndërkombëtar të Floridës, deklaron se qeveria e Rodríguez-it i merr fondet përmes kanaleve të kontrolluara – siç janë banka qendrore dhe bankat private vendase – pa ofruar raporte financiare.
Qeveria pohon se këto transferta shërbejnë gjithashtu për të stabilizuar kursin e këmbimit kundrejt monedhave të huaja.
“Një pjesë e konsiderueshme e vlerës së eksportit përthithet para se të mbërrijë në llogaritë qeveritare – përmes shpenzimeve të sipërmarrjeve të përbashkëta, furnizimeve me pajisje të huaja dhe marrëveshjeve të borxhit”, – thotë Levy-Carciente. Sipërmarrjet e përbashkëta – marrëveshje midis kompanive – janë të zakonshme sepse, për një kohë të gjatë, e vetmja mënyrë që një firmë e huaj të operonte në Venezuelë ishte përmes partneritetit me një kompani vendase.
Nuk ka informacion lidhur me shumën që paguajnë Shtetet e Bashkuara, kohën kur janë kryer pagesat apo nëse ato janë ndërprerë në ndonjë moment.
Guerra, ekonomisti tjetër, deklaron: “E vetmja gjë e sigurt është se çfarëdo që na kanë dërguar Shtetet e Bashkuara – shuma e të cilës mbetet e panjohur – me gjasë nuk përputhet me vlerën e fuçive të naftës së eksportuar. Ata mbajnë mënjanë një pjesë, por ne nuk e dimë se sa”.
Aktualisht, Venezuela prodhon mbi një milion fuçi naftë në ditë – një rritje krahasuar me qindra mijëra fuçitë e prodhuara gjatë muajve të fundit të mandatit të Maduros, periudhë kur Shtetet e Bashkuara po përpiqeshin të bllokonin eksportet.
Për më tepër, të ardhurat duhet të ishin rritur duke pasur parasysh rritjen e fundit të çmimeve të naftës, të nxitur nga lufta në Lindjen e Mesme.
Megjithatë, ekonomia venezueliane nuk ka shfaqur asnjë shenjë rimëkëmbjeje dhe tërmeti e ka përkeqësuar edhe më tej situatën.
Mungesa e transparencës rreth ekonomisë është një vazhdimësi e epokës së Maduros dhe nuk është rasti i vetëm i kësaj natyre.
Venezuela nuk e publikon buxhetin e saj kombëtar. Duke filluar nga viti 2017, shteti ndaloi publikimin e statistikave kryesore makroekonomike për të fshehur gjendjen e rrëmujës së plotë në të cilën kishte rënë vendi.
Këtë pranverë, nën presionin e Shteteve të Bashkuara dhe Fondit Monetar Ndërkombëtar, ai rifilloi publikimin e tyre – ndonëse vetëm pjesërisht. Pa një buxhet publik, është e vështirë të gjurmohet mënyra se si qeveria i shpenzon paratë.
Guerra është mjaft skeptik lidhur me mundësinë e ndonjë ndryshimi të menjëhershëm. “Në Venezuelë, shoqëria civile dhe forcat politike kanë provuar gjithçka. Fillimisht, ato u përplasën me policinë dhe forcat e armatosura, të cilat mbështetën Maduron dhe penguan kandidatin e opozitës të merrte presidencën, pavarësisht se kishte fituar zgjedhjet”.
Në vitin 2024, Maduro pretendoi fitoren në garën presidenciale duke falsifikuar rezultatet, të cilat tregonin se kandidati i opozitës, Edmundo González Urrutia, kishte një epërsi të dukshme.
“Sot, pengesa kryesore nuk është ushtria; është qeveria amerikane, e cila nuk e ka deklaruar qartë se çfarë kërkon nga Venezuela: ata kanë ngritur akuza kundër Maduros, por nuk kanë asnjë plan për një tranzicion demokratik”, – thotë Guerra.
Qëndrimi i administratës Trump është ambivalent. Kjo u duk qartë kur ajo pengoi lideren e opozitës, María Corina Machado, të kthehej në Venezuelë, me gjasë duke e konsideruar atë më të vështirë për t’u kontrolluar sesa Rodríguezin.
Në të njëjtën kohë, në takime private, zyrtarët amerikanë kërcënojnë se do ta lejojnë Machadon – e cila gëzon karizëm dhe mbështetje në vend – të kthehet sa herë që duan të sigurojnë lëshime nga Rodríguezi.
Taktika lidhur me të ardhurat nga nafta është e rrezikshme: nëse do t’i transferonin fondet plotësisht, do të humbnin një pjesë të madhe të ndikimit të tyre mbi qeverinë; anasjelltas, nëse i mbajnë ato në masë të tepërt, rrezikojnë të destabilizojnë administratën dhe të humbasin aleatin e tyre.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje