.png)
Gazeta Si – Omani e ka biseduar këtë çështje me vendet e tjera të Gjirit Persik, ata që po paguajnë koston më të lartë nga bllokimi i Ngushticës së Hormuzit dhe i ka paraqitur Iranit një propozim të përbashkët.
Sheikët e naftës janë të gatshëm t’i paguajnë Teheranit një tarifë për kalimin e anijeve të tyre, por për të mos krijuar një precedent dhe për të mos acaruar Donald Trumpin, nuk do ta quajnë atë tarifë doganore.
Propozimi është që pagesa të cilësohet si “kontribut vullnetar”. Nëse plani pranohet nga Irani dhe nuk kundërshtohet nga Uashingtoni, mungesat e karburanteve, gazit, plehrave kimike dhe shumë lëndëve të tjera të para që më parë kalonin përmes Hormuzit mund të fillojnë të zbuten.
Irani ende nuk ka komentuar dokumentin që mori të dielën. Nuk dihet, për shembull, se sa përqind do të ishte ky kontribut dhe ky nuk është një detaj i parëndësishëm.
Dihet, megjithatë, se plani është ndërtuar sipas modelit të Ngushticës së Malakës, mes Oqeanit Indian dhe Paqësorit.
Atje, Indonezia, Malajzia dhe Singapori kërkojnë një “kontribut” për shërbimet e lundrimit, mbrojtjen mjedisore të brigjeve dhe operacionet e shpëtimit. Edhe atje, pagesa është vullnetare.
Ashtu si në Malakë, edhe në Hormuz, parimi i lirisë së lundrimit do të mbetej zyrtarisht i paprekur. Por oferta arabe për të paguar “vullnetarisht” vetëm që ngushtica të rihapet ndryshon gjithçka.
Irani do të kishte një burim të ri të ardhurash nga Hormuzi, të cilin më parë nuk e kishte, dhe këto fonde mund të ndihmonin në riparimin e dëmeve të luftës.
Donald Trump duket se është në dijeni të propozimit dhe nuk duket se e kundërshton. Ideja që përfituesi kryesor nga Hormuzi do të ishte vetë ai, me një tarifë prej 20% mbi vlerën e ngarkesës, siç kishte shkruar në rrjetin e tij social Truth, zgjati vetëm pak orë.
Vendet arabe janë të gatshme të paguajnë nga xhepi i tyre për të rifilluar eksportet. Tani mbetet që Teherani të japë përgjigjen.
Vendet e Gjirit kanë paguar një çmim shumë të lartë për krizën e shkaktuar nga lufta e paligjshme e Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit kundër Iranit. Që në natën e parë të bombardimeve, më 28 shkurt, përgjigjja e Teheranit ishte zgjerimi i konfliktit.
Synimi ishte që viktimat indirekte të ushtronin presion për t’i dhënë fund agresionit. Disa e quajtën luftë konsumimi, të tjerë hakmarrje ekonomike, por zbulimi i rëndësisë strategjike të Hormuzit për ekonominë botërore duket se e bëri këtë strategji të funksionojë.
Mbyllja e Ngushticës i shërbeu Iranit për të rritur çmimin e naftës në tregjet globale, në mënyrë që konsumatorët amerikanë dhe evropianë të ushtronin presion mbi Shtëpinë e Bardhë për një armëpushim.
Ajo uli eksportet e gazit dhe karburanteve nga Gjiri dhe pakësoi të ardhurat e vendeve arabe. Por kjo nuk ishte taktika e vetme ekonomike e Iranit.
Sulmet ndaj infrastrukturës energjetike dhe objekteve të eksportit të vendeve të Gjirit goditën rëndë ekonomitë e tyre, ndërsa goditjet ndaj aeroporteve civile paralizuan trafikun turistik ajror, një burim i rëndësishëm të ardhurash për Katarin, përmes “Qatar Airways” dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, përmes “Emirates”.
Pesëdhjetë dronë, me një kosto prej vetëm 2.000 dollarësh secili, mjaftojnë për të nxjerrë jashtë funksionit një rafineri, një terminal portual apo një tubacion nafte.
Me një investim relativisht të vogël, Teherani arrin të shkaktojë dëme shumë më të mëdha. Sa të mëdha? Në këtë rast, shifrat vlejnë po aq sa raketat dhe dronët, ndoshta edhe më shumë.
Nëse Irani do ta dinte me saktësi dëmin ekonomik që shkakton çdo sulm, do t’i zgjidhte objektivat me llogaritje të hollë.
Ekonomia e vendeve të Gjirit filloi të japë shenja dobësimi që në mars. Në Evropë, pasojat e luftës amerikane ndihen edhe në çmimin e karburantit, që në autostrada arrin deri në 2,5 euro për litër.
Për shtetet prodhuese të naftës, ndikimi është më i vështirë për t’u kuptuar, pasi transparenca nuk është pika e tyre e fortë. Prandaj mbështetemi kryesisht në vlerësime.
Në fillim të konfliktit, Programi i Kombeve të Bashkuara për Zhvillim (UNDP) kishte llogaritur se një muaj luftë intensive do t’u kushtonte vendeve të Gjirit rreth katër milionë vende pune dhe një tkurrje të Prodhimit të Brendshëm Bruto nga 3,7% deri në 6%.
Pas pesë muajsh lufte me intensitet të ndryshueshëm, ka shumë gjasa që këto pasoja të jenë bërë realitet. Burime të hapura vlerësojnë se dëmet në rafineri, terminale detare, radarë dhe centrale elektrike arrijnë në 70–90 miliardë dollarë vetëm për Katarin, Emiratet e Bashkuara Arabe, Bahreinin, Kuvajtin dhe Arabinë Saudite. Në këtë shifër nuk përfshihen Jordania, Iraku, Siria dhe, natyrisht, Izraeli e Irani.
Sa i përket rënies së PBB-së, Fondi Monetar Ndërkombëtar parashikon një tkurrje vjetore që varion nga 1,4% në Arabinë Saudite deri në 14,7% në Katar.
Në terma absolutë, kjo përkthehet në humbje nga rreth 5 miliardë dollarë për Kuvajtin deri në 60 miliardë dollarë për Katarin.
Shpenzimet ushtarake, sidomos për mbrojtjen ajrore dhe raketat interceptuese, kanë rritur buxhetet e mbrojtjes mesatarisht me 20%.
Edhe për vitin e ardhshëm parashikohen rritje të ngjashme. Janë fonde të shkëputura nga zhvillimi ekonomik dhe shërbimet sociale. Në këtë kontekst, një pagesë për të rifilluar eksportet nuk u duket më sheikëve si fundi i botës.
Burimi: “Corriere della Sera”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje