Çfarë gjeta kur isha në kërkim të zgjidhjeve për Europën…

Nga John Kampfner- Është mesditë në Fujisawa, Japoni! Fëmijë shkolle, me çanta në shpinë, futen me vrull në një dhomë ku një grup pensionistësh i pret me entuziazëm, para se t’i ulin për t’i ndihmuar me detyrat e shtëpisë. Ky grup të moshuarish ka kujdestarë disa prej prindërve të nxënësve. Pak më tutje, një grup studentësh universitarë jetojnë mbi disa persona mbi 75 vjeç. Ata paguajnë gjysmën e qirasë në këmbim të faktit që kontrollojnë për ta gjatë vajtje-ardhjes në studime.

Kjo komunitet shumëbreznor që vizitova në një qytet të vogël jo larg portit të Yokohamës është një nga 5,000 të tillë në Japoni.

Zgjidhjet ndonjëherë janë të thjeshta, por kërkojnë vizion

Ndonjëherë zgjidhjet për sfidat e mëdha sociale të kohës janë pikërisht para nesh, ato nuk kushtojnë domosdoshmërisht shumë, por kërkojnë mendim afatgjatë dhe vendosmëri për t’i bërë të funksionojnë. Në gjithë Europën, këto sfida shpesh shmangen.

Deri në vitin 2050, numri i personave mbi 100 vjeç në Japoni mund të arrijë pothuajse gjysmë milioni. Përqindja e pensionistëve pritet të shkojë gati në 40%. Në një farë mënyre, Japonia është viktimë e suksesit të saj, me jetëgjatësinë më të lartë në botë për katër dekadat e fundit: 87 vjeç për gratë dhe 81 për burrat.

Japonia ka treguar gjithashtu se nëse nuk mund ta shmangësh një problem, duhet ta përballesh. 

Që në vitin 2000, ajo prezantoi sistemin e sigurimit për kujdes afatgjatë, një nga vendet e para që krijoi një skemë të tillë publike. 

Ai është transparent dhe i lehtë për t’u kuptuar. Çdokush e di sa duhet të paguajë dhe kur (pagesat fillojnë në moshën 40 vjeç). 

Qëllimi është të “ruajë dinjitetin dhe një jetë të pavarur të përditshme sipas aftësive të secilit”.

Theksi vihet tek fakti që njerëzit të kenë më shumë zë në mënyrën dhe vendin ku kujdesen. Në vend që të marrin shërbime të caktuara nga shteti, të moshuarit inkurajohen të zgjedhin dhe kontraktojnë vetë shërbimet.

Çfarë mësova nga vende të ndryshme

Për tre vite kam kërkuar nëpër botë praktikat më të mira për përballimin e sfidave të mëdha aktuale dhe të ardhshme. 10 vendet dhe qytetet që vizitova, nga Japonia te Maroku dhe nga India te Austria, kishin zgjidhje befasuese, disa radikale, të tjera thjesht rezultat i organizimit më të mirë.

Historitë për robotët që kujdesen për të moshuarit shpesh dominojnë lajmet për Japoninë. Por mua më impresionuan më shumë zgjidhjet e thjeshta. Në Kawaguchi, një qytet pranë Tokios, janë hapur qendra komunitare mbështetëse ku çdo i moshuar mund të shkojë për ndihmë, qoftë për këshilla mjekësore, ndihmë për pagesa apo thjesht për shoqëri. Këto po shtrihen në të gjitha mbi 1,700 bashkitë e Japonisë.

Ajo që kishin të përbashkët vendet që studjova ishte qëndrueshmëria, imagjinata dhe guximi politik, cilësi që politikanët europianë shpesh nuk i tregojnë. Dhe atyre u mungon planifikimi serioz afatgjatë.

Me popullsi në plakje, shumë ekonomi europiane po përballen me vështirësi për të financuar pensionet, kujdesin dhe shëndetësinë. Megjithatë, pikërisht në këto fusha qeveritë janë më të kujdesshme politikisht. Ka mungesë mjekësh dhe infermierësh. Gjermania ka njoftuar shkurtime në shëndetësi për të balancuar buxhetin.

Franca, dikur model suksesi, vuan nga centralizimi i tepërt që i dekurajon mjekët të punojnë në zona të varfra. Ndërsa Suedia, me një sistem më të decentralizuar, vazhdon të performojë më mirë. Edhe Spanja ka rezultate të mira, me një sistem publik falas, por të menaxhuar nga rajonet autonome.

Kur bëhet fjalë për financimin transparent të kujdesit për të moshuarit, Mbretëria e Bashkuar është ndër më të dobëtat, duke shtyrë vazhdimisht reformat.

Shembulli i Tajvanit

Japonia dhe Tajvani filluan të përgatiten për sfidat demografike dekada më parë. Sistemi i sigurimit shëndetësor në Tajvan është i shpejtë, efikas dhe shumë i dixhitalizuar. Njerëzit edukohen që të vegjël për dietën dhe aktivitetin fizik, si pjesë e përgjegjësisë personale për shëndetin.

Ka pak mjekë familjeje, pacientët shkojnë direkt në spitale ose klinika dhe zakonisht marrin konsultë brenda 20 minutash. Mund edhe të rezervojnë përmes aplikacionit dhe të konsultohen online menjëherë. Përveç shpejtësisë, edhe kostoja është e ulët– rreth 8% e GDP-së, më pak se mesatarja europiane prej 10%-12%.

Çfarë duhet të bëjnë politikanët

Disa politikanë thonë se këto janë të pamundura. Ata druhen se votuesit nuk do të pranonin sakrifica afatshkurtra. Por shembujt tregojnë të kundërtën: kur politikat janë transparente dhe qytetarët përfshihen, ndryshimi pranohet më lehtë.

Megjithatë, liderët po ndëshkohen gjithsesi. Në shumë vende europiane, ata kërkojnë zgjidhje të shpejta, por kjo vetëm sa i çon drejt dështimit.

Kudo sheh liderë demokratikë të paralizuar nga frika. Ata shqetësohen për tregjet dhe reagimet mediatike, duke u përpjekur të parashikojnë kritikat. Kjo krijon një rreth vicioz.

Partitë kryesore debatohen mes të majtës dhe të djathtës, mes rritjes së shpenzimeve apo shkurtimeve, privatizimit apo shtetëzimit. Por këto janë të gabuara.

Në vend të kësaj, duhet përulësi, kuriozitet dhe gatishmëri për të mësuar nga të tjerët. Në gjithë botën ka shembuj të mirë: në arsim, strehim, mjedis dhe zhvillim ekonomik.

Dhe nëse politikanët nuk mendojnë më në mënyrë më imagjinative për të ardhmen, ata nuk do të kenë një të ardhme.

*John Kampfner është autor librash dhe gazetar britanik. Shkruar për ‘The Guardian’

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---