.png)
Nga Gazeta ‘Si’- “Skuqja në fytyrë është më e çuditshmja dhe më njerëzorja nga të gjitha shprehjet”, shkroi dikur Charles Darwin, dhe ai kishte të drejtë.
Edhe pse disa lloje zogjsh marrin nuanca rozë si mënyrë komunikimi dhe majmunët uakari kanë fytyra të kuqe kur janë në gjendje të mirë shëndetësore, njerëzit duket se janë të vetmit që skuqen si shenjë turpi apo sikleti.
“Është një sinjal shumë i sinqertë”, thotë profesorja Sophie Scott, drejtoreshë e Institutit për Neuroshkencën Kognitive në University College London.
“Nuk mund ta falsifikosh dhe nuk ka shumë gjëra që njerëzit bëjnë që të hyjnë në këtë kategori. Nuk mund të skuqesh me komandë.”
Mund të mos të pëlqejë kur ndodh, por në një mënyrë apo tjetër është një sinjal i dobishëm. Çfarë tregon në të vërtetë skuqja? Dhe a ka ndonjë mënyrë për ta ndaluar?
Për të kuptuar pse ndodh, skuqja shkaktohet nga sistemi nervor simpatik- i njëjti sistem që aktivizohet kur jemi nën stres ose të frikësuar- duke nxitur reagimin “lufto ose ik”.
Truri çliron adrenalinë, e cila zgjeron enët e gjakut në fytyrë (vazodilatacion), rrit qarkullimin e gjakut në lëkurë dhe sjell ndryshimin e dukshëm të ngjyrës.
“Skuqja vihet më shumë re te njerëzit me lëkurë të çelët, por të gjithë skuqen”, thotë Scott. “Te njerëzit që nuk kanë lëkurë të çelët, është më shumë një errësim i ngjyrës së lëkurës, por edhe temperatura e saj rritet. Krijohet një efekt si në një dhomë me pasqyra: ti e di që po skuqesh, të tjerët e dinë që po skuqesh dhe ata e dinë që ti e di këtë.”
Dhe pikërisht kjo mund të bëjë që të skuqesh edhe më shumë.
Edhe pse kafshë të tjera mund të kenë reagime fizike të pavullnetshme, si të qeshura apo britma nga frika, skuqja duket se është unike për njerëzit sepse lidhet me aftësinë tonë për të kuptuar çfarë mendojnë të tjerët.
Kjo është e rëndësishme sepse njerëzit janë krijesa sociale. Bashkëpunimi ishte ajo që na lejoi të mbijetonim dhe të zhvilloheshim kur ende gjuanim me mjete primitive. Në shoqëritë e hershme njerëzore, një gabim, një shkelje rregulli apo sfidimi i një udhëheqësi mund të sillte konflikt fizik ose përjashtim nga grupi.
Ka shumë gjasa që skuqja të ketë evoluar si një mënyrë për të treguar se e kuptojmë gabimin, se ndiejmë pendesë ose faj- një mënyrë për të ulur tensionin pa pasur nevojë për përballje të rrezikshme.
“Duket se lidhet me rritjen e besueshmërisë”, thotë Scott. “Kur dikush skuqet lehtë, ka më shumë gjasa të mendosh se mund ta dallosh nëse po gënjen- ose të paktën beson se mundesh. Kjo lidhje dhe afërsi na ndihmon të punojmë në grup. Jemi grabitqarë kryesorë sepse dimë të bashkëpunojmë dhe zakonisht t’i lexojmë shumë mirë qëllimet e njëri-tjetrit.”
Sigurisht, skuqja mund të jetë e dobishme edhe sot. Nëse kemi bërë një gabim në punë apo kemi thënë diçka të papërshtatshme, është një sinjal që nuk mund të falsifikohet dhe tregon se vërtet na vjen keq. Por nëse skuqemi shpesh dhe kjo na bezdis, a mund të bëjmë diçka?
Përgjigjja e shkurtër është: shumë pak. Por ndoshta nuk është aq katastrofike sa duket.
Njerëzit që skuqen shpesh priren ta shohin këtë më negativisht sesa ata që nuk skuqen shumë.
Nëse je i vetëdijshëm se skuqesh shpesh, kjo mund të krijojë ndjenja turpi ose vetëvëzhgimi të tepruar. Ndërsa dikush që nuk e vëren shumë skuqjen e tij mund ta lidhë atë me një kompliment të papritur, një vlerësim publik apo edhe një flirt të lehtë.
Lajmi i mirë është se, pavarësisht se si ndihet, mund të mos jesh duke u skuqur më shumë se të tjerët. “Studimi ynë tregoi se kur ndiheshin në siklet, njerëzit që nuk kishin frikë nga skuqja skuqeshin po aq sa ata që kishin frikë prej saj-thjesht nuk e vinin re aq shumë”, thotë profesori Peter Drummond, autor kryesor i një studimi mbi ndryshimin mes skuqjes reale dhe asaj të perceptuar.
Sipas tij, kur njerëzit fillojnë të shqetësohen se mund të skuqen, ky shqetësim mund ta nxisë vetë reagimin. Megjithatë, është qetësuese të dihet se shumica e njerëzve nuk e vënë re fare kur të tjerët skuqen gjatë bisedave, sepse janë të përqendruar te ajo që po thonë ose te mendimet e tyre.
Nëse kjo nuk mjafton, një mundësi është terapia konjitive e sjelljes (CBT), e cila synon të ndryshojë mënyrën si e perceptojmë skuqjen. Një tjetër është trajnimi i përqendrimit te detyra (TCT), një formë terapie e krijuar për njerëzit që përjetojnë ankth nga shenja të dukshme fizike si skuqja, dridhjet ose djersitja.
Qëllimi i këtyre terapive nuk është të ndalojnë vetë skuqjen, por të ulin ankthin rreth saj. Dhe duke reduktuar frikën se do të skuqesh, mund të reduktohet edhe sa shpesh ndodh kjo.
Në fund, ia vlen të kujtojmë se edhe nëse nuk të pëlqen kur skuqesh, ka shumë mundësi që kjo të të bëjë mirë në përgjithësi.
“E mendoj skuqjen si një mënyrë për të çliruar tensionin, sepse ajo ndan të njëjtin mekanizëm fiziologjik me nxehjen e trupit gjatë ushtrimeve”, thotë Drummond. “Edhe pse kur skuqemi ndihemi të nxehtë dhe në siklet, zakonisht ndihemi më mirë pasi trupi qetësohet. Skuqja mund të ndihmojë në shpërndarjen e emocioneve të pakëndshme si zemërimi, turpi apo sikleti, ashtu si djersitja ndihmon trupin të largojë nxehtësinë gjatë aktivitetit fizik.”
Me fjalë të tjera, skuqja u tregon të tjerëve se je i sinqertë, ndërsa njëkohësisht të ndihmon të qetësohesh. Nuk ka asgjë për t’u turpëruar./ The Guardian/
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje