.png)
Nga Gazeta ‘Si’– Një marrëveshje e re për energjinë bërthamore civile mes Shteteve të Bashkuara dhe Arabisë Saudite po shihet si një tjetër shembull i mënyrës sesi presidenti Donald Trump po riformëson politikën amerikane në Lindjen e Mesme: përmes marrëveshjeve të mëdha ekonomike, por edhe duke marrë rreziqe të konsiderueshme gjeopolitike.
Marrëveshja, e nënshkruar të mërkurën dhe me një vlerë prej miliarda dollarësh për 30 vitet e ardhshme, do t’i mundësojë Arabisë Saudite të zhvillojë një program civil bërthamor, duke përfshirë potencialisht edhe aftësinë për pasurimin e uraniumit.
Administrata Trump e paraqet këtë si një fitore në disa drejtime: një marrëveshje që, sipas saj, respekton standardet kundër përhapjes së armëve bërthamore, forcon industrinë amerikane të energjisë bërthamore dhe thellon partneritetin strategjik me një aleat kyç në rajon.
Megjithatë, kritikët paralajmërojnë se marrëveshja mund të krijojë precedent të rrezikshëm. Sipas tyre, kapaciteti për pasurimin e uraniumit mund ta afrojë Arabinë Saudite me aftësinë për të prodhuar armë bërthamore në të ardhmen, duke nxitur një garë të re armatimi në Lindjen e Mesme.
Edhe pse Riadi ka deklaruar se nuk do të kërkojë armë bërthamore nëse Irani nuk e bën këtë, një zhvillim i tillë mund të shtyjë edhe vende si Egjipti apo Turqia të ndjekin të njëjtën rrugë.
Një tjetër shqetësim lidhet me mekanizmat e mbikëqyrjes ndërkombëtare.
Raportimet tregojnë se Arabia Saudite mund të mos jetë e detyruar të nënshkruajë Protokollin Shtesë të Agjencisë Ndërkombëtare për Energjinë Atomike (IAEA), i cili parashikon inspektime më të thelluara të aktiviteteve bërthamore.
Ekspertët argumentojnë se kjo mund të dobësojë regjimin global të mos-përhapjes së armëve bërthamore dhe të krijojë precedent që vende të tjera të kërkojnë marrëveshje të ngjashme.
“Vetë marrëveshja ishte e pamatur dhe e papërgjegjshme, por pasojat e saj mund të ndihen për shumë vite,” është shprehur Kelsey Davenport, drejtoreshë për politikat e mos-përhapjes në Arms Control Association.
Koha kur u arrit marrëveshja e bën atë edhe më të debatueshme. Ajo vjen ndërsa administrata Trump po përshkallëzon konfliktin me Iranin, me argumentin se synon të pengojë Teheranin të sigurojë armë bërthamore.
Kritikët vënë në dukje se lejimi i një aleati për të zhvilluar kapacitete të pasurimit të uraniumit, ndërkohë që i mohohen të njëjtat të drejta Iranit, mund ta bëjë edhe më të vështirë arritjen e një marrëveshjeje të re bërthamore me Teheranin.
Sipas analistëve, kjo qasje pasqyron stilin e Trump në politikën e jashtme: prirjen për të sfiduar marrëveshjet dhe normat ekzistuese ndërkombëtare, duke preferuar marrëveshje dypalëshe dhe lëvizje që ndryshojnë ekuilibrat, edhe kur pasojat afatgjata mbeten të paqarta.
Mbështetësit e presidentit argumentojnë se dekada të tëra të politikës amerikane në Lindjen e Mesme nuk kanë sjellë stabilitet dhe se Trump po ndërmerr hapa që paraardhësit e tij nuk guxuan t’i merrnin.
Nga ana tjetër, kundërshtarët paralajmërojnë se politika e bazuar te rreziku dhe marrëveshjet afatgjata mund të prodhojë pasoja të paparashikueshme në një rajon të karakterizuar nga paqëndrueshmëria.
Ekspertët kujtojnë gjithashtu se aleancat nuk janë të përhershme. Teknologjia bërthamore, pasi transferohet, mbetet në dispozicion të shtetit për dekada dhe nuk ka garanci se marrëdhëniet mes Uashingtonit dhe Riadit do të mbeten gjithmonë po aq të forta.
Siç shprehet Davenport: “Një partner i SHBA-së sot nuk është domosdoshmërisht partner edhe nesër. Pasi teknologjia transferohet, SHBA nuk mund të garantojë më kontrollin mbi të.”/ CNN
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje