NATO dhe BE në kahe të ndryshme për riarmatimin e Europës

Nga Gazeta ‘Si’- Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, njoftoi marrëveshje të reja në fushën e mbrojtjes me vlerë mbi 54 miliardë dollarë, duke i cilësuar ato si fillimin e një epoke të re të bashkëpunimit industrial transatlantik.

Megjithatë, kjo qasje rrezikon të përplaset me strategjinë e Bashkimit Europian, i cili po investon miliarda euro për të forcuar industrinë e vet të mbrojtjes dhe për të favorizuar prodhuesit europianë.

Në qendër të debatit është mënyra se si do të shpenzohen fondet e mëdha që Europa po i dedikon riarmatimit, ndërsa përpiqet të frenojë kërcënimin rus dhe njëkohësisht t’i përgjigjet kërkesave të presidentit amerikan Donald Trump që kontinenti të marrë më shumë përgjegjësi për mbrojtjen e tij.

“Shohim industri nga Amerika e Veriut dhe Europa që punojnë krah për krah, duke inovuar së bashku dhe duke zhvilluar kapacitetet ushtarake të gjeneratës së ardhshme,” deklaroi Rutte, duke shtuar se këto janë aftësi ‘Made in NATO’, me synimin për të ruajtur lidhjet e forta transatlantike.

Deklaratat u bënë në samitin e NATO-s në Ankara, ku fokusi kryesor është shndërrimi i angazhimit të vendeve anëtare për të shpenzuar 5% të PBB-së për mbrojtjen deri në vitin 2035 në kapacitete konkrete ushtarake.

Sipas NATO-s, vendet europiane dhe Kanadaja kanë rritur shpenzimet për mbrojtjen me 20% krahasuar me vitin 2024, ose rreth 139 miliardë dollarë më shumë, ndërsa këtë vit pritet një rritje shtesë prej 11%.

Strategjia e NATO-s përplaset me kufizimet e BE-së

Ndërsa NATO synon të angazhojë sa më shumë industrinë amerikane në riarmatimin e Europës, Komisioni Europian po ndjek një drejtim tjetër.

Programi kryesor i BE-së SAFE, me vlerë 150 miliardë euro, lejon që vetëm deri në 35% e vlerës së një arme të vijë nga vende jashtë BE-së. Edhe fondi prej 90 miliardë eurosh për Ukrainën kufizon blerjen e pajisjeve ushtarake të prodhuara jashtë bllokut.

Gjithashtu, në propozimin për buxhetin afatgjatë prej 2 trilionë eurosh, BE-ja ka rezervuar 131 miliardë euro për mbrojtjen, ku pritet të zbatohen kufizime të ngjashme në favor të prodhuesve europianë.

Megjithatë, NATO këmbëngul se industria amerikane mbetet e domosdoshme.

“Nuk ka kapacitete të mjaftueshme industriale as në këtë anë të Atlantikut dhe as në anën tjetër për të përmbushur kërkesën. Na duhet çdo kapacitet prodhues që mund të sigurojmë, sa më shpejt të jetë e mundur,” deklaroi një zyrtar i lartë i aleancës.

Marrëveshje të reja industriale

Gjatë forumit industrial në Ankara u njoftuan disa projekte të rëndësishme, mes tyre:

• prodhimi në Europë i raketave kundërajrore Stinger të kompanisë RTX;
• studimi për zgjerimin e prodhimit evropian të raketave AMRAAM nga Raytheon;
• ngritja e një qendre mirëmbajtjeje në Europë për raketat Patriot PAC-3 të Lockheed Martin;
• bashkëpunimi mes Lockheed Martin dhe Rheinmetall për prodhimin e raketave ATACMS në Gjermani.

Nga ana tjetër, NATO njoftoi gjithashtu blerjen e avionëve të zbulimit GlobalEye nga Saab, ndërsa disa vende do të vlerësojnë avionin transportues ushtarak A400M të Airbus.

Një zyrtar i lartë i BE-së theksoi se fondet europiane duhet të shkojnë kryesisht për kompanitë e bllokut.

“Duke forcuar industrinë tonë të mbrojtjes dhe duke investuar në kapacitete europiane, BE-ja kontribuon edhe në një NATO më të fortë. Është e drejtë që paratë e taksapaguesve europianë të mbështesin armët e prodhuara në Europë,” tha ai.

Përballë këtyre kufizimeve, kompanitë amerikane po shtojnë lobimin dhe po përpiqen të zhvendosin një pjesë të prodhimit në Europë përmes marrëveshjeve të licencimit, në mënyrë që të kenë akses në fondet evropiane.

Megjithatë, për shumë vende pranë kufirit me Rusinë, prioritet mbetet pajisja sa më e shpejtë e ushtrive me armë moderne. Në këtë kuadër, Danimarka, Finlanda, Gjermania dhe Norvegjia ranë dakord të blejnë dronët e zbulimit MQ-4C Triton të kompanisë Northrop Grumman.

Për disa vende, blerja e armëve amerikane nuk shihet vetëm si një zgjedhje ushtarake, por edhe si një mënyrë për të forcuar marrëdhëniet politike dhe të sigurisë me Shtetet e Bashkuara./ Politico

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---