Fundjava e fundit e Ayrton Senna-s: çfarë ndodhi 32 vjet më parë në Imola!

Gazeta Si – Më 1 maj 1994, 32 vjet më parë, Ayrton Senna, një nga pilotët më të mëdhenj në historinë e Formula 1, humbi jetën në Imola në një aksident gjatë garës në cirkuitin italian. Pas më shumë se 3 dekadash nga vdekja e tij, po rindërtojmë fundjavën e fundit të pilotit brazilian.

Imola, e enjte, 28 prill 1994, drekë. Është një ditë e bukur, dielli perëndon në cirkuitin e Formula 1. Është aq vapë, sa duket si verë. Mekanikët e makinave punojnë pa u lodhur.

Ata po djersiten edhe pse kanë veshur bluza të lehta. Është pragu i provave të lira dhe ka pak njerëz. Është qetësi.

Ayrton Senna (i cili mbushi 34 vjeç në mars), është tashmë i zënë me intervista. Ai flet, si me televizionin, ashtu edhe me tifozët, gati për të biseduar me këdo që i afrohet.

Ai vesh pantallona me ngjyra të çelëta, një këmishë blu të çelët me mëngët e mbledhura lart dhe nuk mban kapelën e tij të përhershme me fjalën “Nacional”.

Duket i qetë. Ai mbërriti në Itali pa të dashurën e tij Adriane Galisteu: vëllai i tij Leonardo e shoqëroi – dhe kishte dëshirë për fitore.

Senna mori “pole position” në dy Grand Prix-et e para të sezonit, por nuk i përfundoi garat (duke u tërhequr në Brazil dhe Japoni), ndërsa “një farë” Michael Schumacher me një makinë Benetton po grumbullonte pikë gjatë kampionatit.

Kështu fillon fundjava e fundit e pilotit brazilian, një kampion bote tre herë. Kapitulli i fundit i një historie të treguar në Netflix në serialin “Senna”, i disponueshëm nga 29 nëntori.

Imola, e premte, 29 prill 1994, ora e drekës. Zhurma e makinave jehon në të gjithë qytetin. Qarku është plot me tifozë nga e gjithë bota dhe dita është përvëluese. Senna ankohet, si për temperaturat e larta, ashtu edhe për erën: ai ka makinën më të shpejtë (Williams që kurorëzoi Alain Prost kampion bote në vitin 1993), por nuk mund ta kontrollojë atë.

Kabina është shumë e ngushtë. Ai nuk ndihet rehat. Aerodinamika është problematike: pezullimi aktiv, i cili kishte qenë thelbësor vitin e kaluar dhe tani është i ndaluar nga FIA, mungon.

Ai ndodhet në garazh kur sheh në monitor zhurmën e një goditjeje që përplaset me një rresht gomash: braziliani Rubens Barrichello – i parapëlqyeri i tij – shkatërron “Jordan”-in, duke u përplasur me barrierat në Variante Bassa me 200 mph.

Një aksident i tmerrshëm. Barrichello është një mrekulli: ai është me fat, por del me një kockë të thyer në hundë, një brinjë të krisur, amnezi dhe një krah të mavijosur.

Senna nuk ndihet më aq i qetë. Ai u tregon gazetarëve për “kushte të çuditshme” dhe jo vetëm për nxehtësinë jonormale.

Ka pushuar së qeshuri. Disa po përhapin thashethemet se ai preferon të mos garojë. E vërtetë apo e rreme?

Imola, e shtunë, 30 prill 1994, ora e drekës. Kualifikimet janë planifikuar. Senna e di se ka pak rivalë në xhiron më të shpejtë, edhe nëse Williams-i i tij nuk është aq i jashtëzakonshëm sa ai i vitit 1993: nuk është më i pajisur me pezullimin aktiv “magjik”.

Gjithçka shkon mirë, piloti nga São Paulo merr pozicionin e parë. Megjithatë, nuk ka asgjë për të festuar. Austriaku Roland Ratzenberger përplaset me murin në kthesën “Villeneuve” me 300 km/orë dhe ndërron jetë.

Senna hyn në një krizë. Qan pas vendqëndrimit të skuderisë së tij. Është i pangushëllueshëm. Mendon se është vetëm, larg syve kureshtarë, i lirë të shfryjë zemërimin, por dikush e kap.

Ai është i dëshpëruar dhe i tërbuar dhe zhduket nga turma. Asnjë intervistë. Gazetarët brazilianë janë të vetmit që presin me durim deri vonë natën për një deklaratë.

Por ai nuk dëshiron të shohë askënd. “Nuk ka ndodhur kurrë më parë që ai të na ketë shpërfillur ne gazetarëve brazilianë”, thonë ata të zhgënjyer. Një shenjë e keqe. Po errësohet. Ka kaluar ora 6 pasdite dhe vendqëndrimi i Williams-it është mbyllur tashmë.

David Brown, inxhinieri i garave të Sennës, thotë: “Makina është mirë, nuk ka nevojë për modifikime, kemi mbaruar për sot”.

E çuditshme. Sepse te Ferrari ende po presin që motori i ri të mbërrijë nga Maranello, për t’u montuar gjatë natës, ndërsa në skuderinë e Sir Frank ekipi zhduket para darkës. A ka ndodhur kjo më parë? Kush e di.

Imola, e diel, 1 maj 1994, ora e drekës. Pilotët po përgatiten për Çmimin e Madh, pavarësisht vdekjes së austriakut Ratzenberger.

Anulimi i garave për shkak të humbjes së tij nuk është një praktikë e zakonshme. Shfaqja duhet të vazhdojë.

Nisen. Senna është në krye, i ndjekur nga Schumacher. Në xhiron e shtatë, në orën 14:17, Ayrton përplaset në murin e “Tamburello”-s me 200 mph. Nuk mund ta shmangë përplasjen, sepse kolona e drejtimit është thyer dhe është ende në dorën e tij.

Goditja me betonin nuk është veçanërisht shkatërruese, por fati ndërhyn për keq në rastin e tij: një pjesë çeliku që lidh rrotën me shasinë e makinës, fluturon në ajër dhe si një shigjetë e mprehtë hyn në helmetën e brazilianit (midis guaskës dhe guarnicionit të gomës), duke rënë në kafkën e pilotit. Nuk ka shumë për të bërë.

Helikopteri zbret në pistë, edhe pse nuk lejohet të kryejë këtë manovër, merr Senna-n dhe e çon në spitalin e Bolonjës, ku ai vdes.

Disa tifozë në tribuna janë tashmë të dëshpëruar: ata e dinë se helikopteri nuk mund të ulet në pistë dhe nëse ka shkelur protokollin, diçka ka shkuar tmerrësisht keq. Megjithatë, GP nuk ndalet, Schumi fiton. Pjesa tjetër është histori.

Përshtati: Gazeta “Si”