.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Qasja e provuar dhe e testuar e sekretarit të përgjithshëm të NATO-s, Mark Rutte, për të menaxhuar presidentin amerikan Donald Trump po vihet nën presion, ndërsa lufta e presidentit amerikan në Iran po hap çarje të reja brenda NATO-s.
Trump i quajti aleatët e NATO-s “shumë të pamatur” për refuzimin e kërkesave të tij për mbështetje ushtarake në sigurimin e Ngushticës strategjike të Hormuzit.
Si pasojë, ai paralajmëroi se rishikimi i rolit të SHBA-së në aleancë ishte “diçka që duhet menduar patjetër”.
Në përgjigje, sekretari i përgjithshëm i NATO-s po i qëndron strategjisë së tij të zakonshme ndaj Trump: të mos e kritikojë presidentin publikisht dhe të punojë prapa skenave për një zgjidhje.
Por lufta po e vë Rutte-n në një pozitë të vështirë.
Pavarësisht kërkesave të Trump-it, NATO ka pak kompetenca për të vepruar në Iran, ndërsa mungesa e gatishmërisë së aleatëve për konflikt e bën të vështirë arritjen e një konsensusi për çdo përfshirje të aleancës. Megjithatë, sa më gjatë të zgjasë konflikti, aq më shumë ai i largon burimet nga detyrat kryesore të aleancës për të mbështetur Ukrainën dhe për t’u përgatitur për një konflikt të mundshëm me Rusinë.
“Është shumë e qartë se çdo gjë që po përdoret aktualisht në Lindjen e Mesme, veçanërisht sistemet e mbrojtjes ajrore, ka shumë gjasa të duhet të zëvendësohet,” tha Pieter Wezeman, një studiues i lartë për armët në Institutin Ndërkombëtar të Kërkimeve për Paqen në Stokholm.
“E gjithë kjo vjen mbi kërkesën tashmë shumë të lartë për armë në Europë.”
NATO nuk pranoi të komentojë zyrtarisht.
Ndërtimi i rolit të Rutte
Deri tani, Rutte ka arritur të shmangë përplasjen e drejtpërdrejtë me Trump duke i dhënë presidentit amerikan disa “fitore” në fusha kyçe, si rritja e shpenzimeve të mbrojtjes nga aleatët dhe gjetja e një zgjidhjeje që i lejoi Trump-it të tërhiqej nga fushata për aneksimin e Groenlandës.
“Kur ka debate mes aleatëve, unë përpiqem të qëndroj disi i rezervuar, dhe kështu mund të ndihmoj nëse është e nevojshme,” tha Rutte javën e kaluar, duke iu referuar përplasjeve mes Trump dhe kryeministrit spanjoll Pedro Sánchez për refuzimin e Madridit për të lejuar avionët amerikanë të përdorin bazat ajrore për sulme ndaj Iranit, si dhe zemërimit të Trump për shpenzimet e ulëta të mbrojtjes nga Spanja.
Rutte është kritikuar për qëndrimin e tij shumë të kujdesshëm ndaj Trump dhe për mbështetjen ndaj tij në disa raste kundër aleatëve të tjerë.
“Në Parlamentin Europian… ne kemi ngritur pyetjen nëse po dëgjonim përfaqësuesin e NATO-s apo të Shteteve të Bashkuara,” tha Lucia Yar, një ligjvënëse liberale sllovake në komitetin e mbrojtjes.
“Shpresoj që Rutte të vazhdojë të angazhohet rregullisht me të dyja palët e Atlantikut.”
Ai po përdor të njëjtën qasje edhe gjatë krizës me Iranin.
Në një nga deklaratat e tij të para, Rutte pretendoi se kishte “mbështetje të gjerë” nga anëtarët e aleancës për sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit- një deklaratë që u kundërshtua ashpër nga Spanja.
Pas disa ditësh qëndrimi të tërhequr, Rutte u përball me një pyetje direkte të mërkurën për kërcënimin e Trump-it për një “të ardhme shumë të keqe” për NATO-n, për shkak të hezitimit të aleatëve për të ndihmuar në rihapjen e Ngushticës së Hormuzit.
Ish-kryeministri holandez nuk u përfshi në polemikë, duke iu referuar bisedimeve që po zhvillohen prapa skenave.
“Ajo që di është se aleatët po punojnë së bashku dhe po diskutojnë se si të rihapet ngushtica,” tha ai.
“Detyra e Rutte-s është të mbajë NATO-n të bashkuar, dhe është e vështirë të shihet se si një përplasje retorike me Trump do ta ndihmonte atë ta bëjë këtë,” tha Oana Lungescu, ish-zëdhënëse e NATO-s dhe aktualisht studiuese në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara në Londër.
Kufizimet e ndërhyrjes
Megjithatë, ka kufij për atë që Rutte mund të bëjë për të zbutur qëndrimin e Trump-it ndaj Iranit.
Kjo lidhet pjesërisht me mungesën e konsensusit mes aleatëve për luftën- shumë prej tyre e kanë kritikuar konfliktin që nisi pa konsultim të gjerë.
Edhe pse NATO ka rrëzuar raketa iraniane të drejtuara ndaj Turqisë, SHBA-ja nuk mund të bindë aleatët të ndërhyjnë duke u bazuar në një kërcënim të drejtpërdrejtë ndaj territorit të saj, tha një diplomat tjetër i aleancës.
Klauzola e mbrojtjes së përbashkët, “Neni 5”, zbatohet vetëm në rast sulmi ndaj një aleati, dhe nuk është drejtpërdrejt e aplikueshme në këtë situatë.
Lindja e Mesme ndodhet jashtë “zonës së përgjegjësisë” ushtarake të NATO-s, sipas dy diplomatëve të tjerë, gjë që e ndërlikon edhe më shumë një reagim kolektiv.
Së fundi, Uashingtoni nuk ka bërë kërkesa zyrtare ndaj NATO-s. Në një takim të mbyllur me ambasadorët, SHBA ka përsëritur thirrjet për ndihmë, por pa kërkesa konkrete.
Megjithatë, mosveprimi ka edhe rreziqet e veta për NATO-n.
SHBA ka tërhequr pajisje, përfshirë avionë F-35, nga një stërvitje e NATO-s në Norvegji, ndërsa Britania ka devijuar shkatërruesin HMS Dragon nga një mision në Arktik drejt Mesdheut Lindor.
Për më tepër, mbrojtja kundër sulmeve me dronë dhe raketa nga Irani ka detyruar vendet europiane të përdorin rezervat e tyre të raketave të mbrojtjes ajrore, duke i zvogëluar ato dhe duke penguar përpjekjet e NATO-s për forcimin e mbrojtjes ajrore. Franca tashmë ka paralajmëruar se rezervat e saj të raketave MICA po mbarojnë.
Mund të jetë vetëm çështje javësh derisa vendet europiane të detyrohen të zgjedhin nëse do të drejtojnë sistemet e ardhshme të mbrojtjes ajrore për aleatët e Gjirit Persik apo për Ukrainën.
“Për një periudhë më të gjatë, kjo do të ndikojë në planifikimin për ndërtimin e mbrojtjes europiane,” tha ai.
“Dhe ka efekt të menjëhershëm në kapacitetin e Ukrainës për të mbrojtur veten.”
Burimi: Politico/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje