.png)
Ekonomia e Europës mund të jetë e brishtë si një bagetë, por këtë nuk do e kuptonit nëse do të shëtisnit rrugëve të Parisit duke parë dyqanet ekstra-luksoze. Nëse po kërkoni një valixhe lëkurë në formë kocke, që mban dy tasa për ushqim qeni – aspak e nevojshme në jetë, por ju mund ta gjeni tek Louis Vuitton për vetëm 15 mijë euro. Nëse jeni ngushtë me paratë, mund të blini kalin e lëkurës Hermes, për vetëm 4.6 mijë euro – po aq i panevojshëm. S’keni kaq shumë? mund të blini shapkat Christian Dior, 410 euro secila.
Por diçka nuk shkon. Kush i blen këto gjëra? Përgjigja, për disa vite tashmë, ka qenë “jo europianët”.
Industria e luksit, që filloi duke shitur zbukurime të vogla për kontët milanezë dhe dashnoret parisiene, sot më shpesh shërben për zhvillues pronash në Florida, sheikë arabë ose klientë të pasur kinezë. Si lojë biznesi, është mjaft e zgjuar; Bernard Arnault, themeluesi i LVMH, furnizuesi i valixheve për ushqim qensh të Louis Vuitton, shampanjës së vjetër dhe gjërave të tjera të panevojshme, për një periudhë ishte njeriu më i pasur në botë.
Por dominimi i Europës në tregun e këtij luksi luksi (rreth 80% e markave luksoze globale vijnë prej aty) tregon diçka për pretendimin e saj të vazhdueshëm për mbizotërim kulturor. Është, ndoshta befasuesisht, një vend që ende di t’i japë diçkaje prestigj, natyrisht, me një çmim. Shitja e mallrave luksoze është një nga pak fushat e biznesit ku Europa shquhet.
Ironikisht, një kontinent egalitar me një PBB në rënie të vazhdueshme, është shtëpi e një industrie që nxit pabarazinë. Edhe sa stinë do të zgjasë?
Sendet luksoze që Arnault dhe bashkëpunëtorët e tij tek Chanel, Prada dhe Rolex shesin nuk janë thjesht zbukurime. Ato janë copa të aspiratës, të një mënyre jetese europiane, ndonëse kryesisht ekzistente në imagjinatën e të pasurve të huaj. Nëse Europa është një muze në natyrë, vizitorët e saj më të pasur nxirren përmes dyqanit të dhuratave Gucci.
Disa mbështetës të MAGA mund të tallin Europën si strehë e burokratëve dhe të huajve. Por ata ende dëshirojnë shenjën europiane që besojnë se i bën gjërat e shtrenjta të duket klasike dhe jo thjesht e shtrenjtë. (Zoti Arnault ishte një nga pak europianët e ftuar në inaugurimin e Donald Trump vitin e kaluar.) Kina po mbush Europën me mallra industrialë të lirë, por elitat ekonomike kineze kërkojnë të dallohen me këpucë Loro Piana prej lëkure të viçit të importuar (€1,050).
Luksin nuk po e blejnë më europianët
Dikur, të pasurit kinezë dhe amerikanë mund të bindeshin se shpenzimi për manikyrë Saint-Laurent ose një fustan Dior couture ishte një mënyrë për të “luajtur” rolin e parisienëve të sofistikuar. Por kjo ide tashmë është po aq e vjetruar sa krahët e gjera te xhaketat e vitit ’80. Njohim shumë parisienë të sofistikuar, asnjëri prej të cilëve nuk mban valixhe për ushqim qensh dhe nuk ka menduar për të zotëruar një fustan Dior. Rritjet e pandërprera të çmimeve kanë bërë që shumë nga këto zbukurime të Cartier apo Fendi të jenë të paarritshme për klasën e mesme të pasur europiane. Korea e Jugut e zbukuruar me zinxhirë përpara dyqaneve luksoze pranë Champs-Élysées duket se nuk ka vënë re mungesën e europianëve në ato radhë. Banorët vendas kanë gjëra më të rëndësishme për të bërë.
Edhe pse mallrat luksoze janë bërë të paarritshme për ata francezë dhe italianë që teorikisht do t’i dëshironin, ato janë bërë pothuajse të përhapura për masat e pasura të huaja. Shtëpitë e luksit shesin idenë e pakicës, me turma publicistësh që shpjegojnë se pritja prej vitesh për një çantë Birkin është për shkak të mungesës së artizanëve të mjaftueshëm për të krijuar këto maja të sofistikimit. Kjo është një përrallë e qepur me mëndafsh të hollë. Industria e luksit është trefishuar që nga viti 2000; shitjet vjetore prej 358 miliardë €, gjysma e Walmart apo Amazon, tregon se sa shumë është bërë e zakonshme ajo që supozohet si ekskluzivitet. Pesëdhjetë vjet më parë, Louis Vuitton kishte vetëm dy dyqane, të dyja në Francë. Sot ka dy dyqane në Ningbo, qyteti i 34-të më i madh i Kinës. Ekskluzive, po?
A do të qëndrojë luksi në Europë?
Ndoshta duhet të lavdërojmë europianët, që gjetën një grup njerëzish të gatshëm të presin vite për të fituar të drejtën të blejnë një orë zvicerane prej 50,000 € dhe me kënaqësi morën paratë e tyre. Dikur, kisha në Europë shiste indulgjenca për të shkurtuar qëndrimin në purgator. Tani, priftërinjtë e luksit shesin zbukurime për të shkurtuar qëndrimin social të klientëve të tyre. Amerika eksporton F-35. Korea e Jugut eksporton K-Pop. Europa ka gjetur një mënyrë për të eksportuar vetëvlerësim.
Ka mashtrime më të këqija se shfrytëzimi i komplekseve të inferioritetit të elitës globale me jaht. Nëse miliarderët aspirues do të shpenzojnë mijëra për të shpëtuar nga një krizë mesjetare, pse të mos sigurohen që të blejnë europiane? Kjo shpërndarje parash i qepur me dorë krijon vende pune mirë-paguar. Europianët mund t’i bëjnë kinezët të ndihen elegant dhe njëkohësisht të financojnë shtetet e tyre të mirëqenies.
Fatkeqësisht, ka shenja që kjo alkimia mund të mos zgjasë. Në Monogram Industrial Complex flitet për një periudhë “normalizimi”, një mënyrë luksoze për të thënë se shitjet po bien. Zoti Arnault tani është vetëm njeriu i shtatë më i pasur në botë, i zëvendësuar nga gjashtë amerikanë të teknologjisë. Disa super të pasur shpenzojnë më shumë për luks, për shembull për edicione të limituara të rrobave të përshtatura. Por shumë po drejtohen drejt shpenzimeve për eksperienca, thotë Luca Solca i Bernstein. Dhe hotelet luksoze mund të gjenden shumë përtej Europës.
Më shqetësuese është ideja që elita globale jashtë Europës një ditë mund të tregojë pasurinë e saj pa paguar firmave franceze apo italiane për privilegjin. Disa marka amerikane, nga Coach tek Ralph Lauren, kanë hyrë në botën e luksit, edhe pse në nivelet më të ulëta. Kohët e fundit, shitësit kinezë të mallrave luksoze kanë shfaqur ofertën patriotike që shpenzimet e luksit të drejtohen tek firmat vendase. Taksa e mëndafshtë europiane mbi lakminë mund të bëhet një ditë old fashion.
Shkruar nga The Economist/ Gazetasi.al
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje