.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Udhëheqësit europianë dhe amerikanë kaluan tre ditë duke premtuar bashkëpunim dhe duke ofruar t’i japin një shtresë të re boje fasadës së marrëdhënies transatlantike.
Por çarjet vazhdojnë të duken.
Shtetet e Bashkuara u shfaqën më pak përplasëse se një vit më parë nëKonferencën e Sigurisë në Mynyh, kur nënpresidenti JD Vance lëshoi një sulm të ashpër ndaj Europës.
Por takimi tregoi se, edhe pse aleanca vazhdon të funksionojë, rendi i vjetër që i lidhi dy anët e Atlantikut për dekada është shpërbërë.
Nuk ka konsensus se si mund të ecë përpara marrëdhënia, për shkak të tronditjeve të rregullta sizmike që administrata e Donald Trump kënaqet t’i shkaktojë sistemit.
Lista e dëmeve është e gjatë. Trump ka bërë thirrje për aneksimin e Groenlandës, ndërkohë që ka vendosur tarifa ndaj aleatëve europianë që kundërshtuan; kontinenti është zbritur në vendin e tretë – pas hemisferës perëndimore dhe Kinës – në listën e prioriteteve të administratës; ndihma e re amerikane për Ukrainën është tkurrur pothuajse në zero; dhe Europa është vënë vazhdimisht nën sulm për lirinë e shprehjes dhe rregullimin digjital.
Ndërkohë, kontinenti po përballet me rritjen e partive të ekstremit të djathtë të mbështetura nga MAGA brenda vendit dhe me një Rusi të plagosur, por të rrezikshme, në pragun e tij – një Rusi që Trump këmbëngul ta rikthejë në rendin global.
“Nuk mendoj se do të vazhdojmë si zakonisht,” tha për POLITICO Evika Siliņa, kryeministrja e Letonisë, një vend në vijën e parë të një sulmi të mundshëm rus dhe që varet nga aleatët për sigurinë e tij.
Fjalë të buta
Kjo pavarësisht një përpjekjeje të qartë nga zyrtarët e lartë amerikanë që folën në hotelin madhështor të shekullit XVIII në qendër të Mynihut për të zbutur sulmet e fundit dhe për të premtuar një prani të vazhdueshme amerikane në NATO.
“Për Shtetet e Bashkuara dhe Europën, ne i përkasim njëri-tjetrit,” tha Sekretari i Shtetit Marco Rubio, i cili zëvendësoi Vance në konferencën e këtij viti, mes duartrokitjeve të lehtësuara të liderëve të pranishëm.
Por ai e formuloi apelin e tij të bazuar te interesat e përbashkëta (shpesh ekonomike) dhe jo te vlerat e përbashkëta të demokracisë dhe sundimit të ligjit që e kishin mbajtur aleancën të bashkuar në dekadat e shkuara.
“Ne jemi të lidhur me njëri-tjetrin nga lidhjet më të thella që mund të ndajnë kombet, të farkëtuara nga shekuj historie të përbashkët, besimi i krishterë, kultura, trashëgimia, gjuha, prejardhja dhe sakrificat që paraardhësit tanë bënë së bashku për qytetërimin e përbashkët, trashëgimtarë të të cilit jemi,” tha Rubio.
Reagimi i liderëve europianë ishte i sjellshëm, askush nuk dëshiron të prishë lidhjet e mbetura me një SHBA gjithnjë e më të paparashikueshme, trupat, armët bërthamore dhe kapacitetet ushtarake të së cilës i japin ende kontinentit siguri thelbësore kundër Rusisë.
Presidentja e Komisionit Europian Ursula von der Leyen tha se ishte “shumë e qetësuar nga fjalimi i sekretarit të shtetit”.
Por në prapaskenat e aktivitetit, disa zyrtarë e krahasuan gjendjen aktuale me një marrëdhënie abuzive, ku abuzuesi fajëson viktimën, duke luhatur mes dhunës dhe fjalëve të ëmbla.
Senatori amerikan Ruben Gallego tha se viti i kaluar ka qenë një “roller coaster emocionesh” për politikëbërësit europianë. “Ndihem si e dashura ose i dashuri toksik tani… dhe Europa thjesht do që ne të jemi më të mirë.”
Von der Leyen e quajti Rubion “mik të mirë” dhe “aleat të fortë”.
Kryeministri i Mbretërisë së Bashkuar Keir Starmer theksoi se lidhjet me Uashingtonin mbeten shumë të forta, pasi “ne po punojmë me SHBA-në për mbrojtjen, sigurinë dhe inteligjencën 24-7”.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte u shpreh: “Do të argumentoja se NATO është më e fortë se kurrë që nga rënia e Murit të Berlinit.”
Largimi gradual
Megjithatë, liderët europianë po shohin gjithnjë e më shumë te vetja për mbrojtjen afatgjatë.
“Rendi ndërkombëtar i bazuar në të drejta dhe rregulla… nuk ekziston më si dikur,” tha kancelari gjerman Friedrich Merz.
Presidenti francez Emmanuel Macron u shpreh se “Europa duhet të bëhet një fuqi gjeopolitike”, duke kërkuar përshpejtim në mbrojtje, teknologji dhe ulje rreziku nga fuqitë e mëdha.
Franca, Gjermania dhe Suedia kanë nisur bisedime të kujdesshme për rolin e arsenalit bërthamor francez në sigurinë e kontinentit, të nxitura nga shqetësimet për besueshmërinë e ombrellës bërthamore amerikane.
Presidenti polak Karol Nawrocki tha se zhvillimi i armëve bërthamore nga Varshava “është rruga që duhet ndjekur” për t’u përballur me një “Federatë Ruse agresive dhe imperialiste”.
Edhe Starmer theksoi: “Nuk ka siguri britanike pa Europën dhe nuk ka siguri europiane pa Britaninë.”
Presidenti finlandez Alexander Stubb tha: “Politika e jashtme amerikane ka ndryshuar”, duke e përshkruar qasjen e re si një përzierje e MAGA-s dhe “America First”.
Groenlanda, një problem
Shkëputja më e thellë u shkaktua nga thirrjet e përsëritura të Trump për aneksimin e Groenlandës, territor danez.
Senatori republikan Lindsey Graham minimizoi çështjen, por për europianët ajo mbetet serioze.
Ministrja e Jashtme suedeze Maria Malmer Stenergard tha se “të gjithë janë mjaft të hutuar” nga sinjalet e administratës Trump.
Kryeministrja daneze Mette Frederiksen e quajti presionin amerikan “të papranueshëm” dhe paralajmëroi se nëse një vend i NATO-s sulmon një tjetër, “NATO përfundon”.
Deputetja franceze Natalia Pouzyreff foli për një “krizë besimi” dhe pranoi se provokime të tjera amerikane pritet të vijnë.
Kjo ka shtyrë Europën të rrisë shpenzimet e mbrojtjes në nivele të paparë që nga Lufta e Ftohtë, por këtë herë me theks te industria ushtarake europiane për të ulur varësinë nga jashtë, përfshirë SHBA-në.
Von der Leyen mbështeti ringjalljen e paktit të përbashkët të mbrojtjes së BE-së, ndërsa Komisioneri i Mbrojtjes Andrius Kubilius propozoi krijimin e një force të shpejtë reagimi prej deri në 100 mijë trupash.
Pavarësisht fjalëve më të ngrohta nga Uashingtoni, në kontinent nuk ka konsensus për mënyrën si duhet parë SHBA-ja dhe drejtimin që po merr. Një gjë pranohet gjerësisht: aleanca e pasluftës, siç ishte dikur, ka marrë fund.
“Do të ketë më shumë paqëndrueshmëri në marrëdhënien transatlantike,” tha zëvendësministrja franceze e Mbrojtjes Alice Rufo.
“Lidhjet nuk do të jenë më si më parë. Zhvendosja ka nisur prej kohësh.”
Burimi: Politico/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
