.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Ashtu si presidenti i 39-të i Shteteve të Bashkuara, edhe banori aktual i Shtëpisë së Bardhë ia ka dorëzuar Iranit kontrollin e narrativës.
Nuk ka dy qenie njerëzore, e aq më pak dy presidentë amerikanë, që të jenë më të ndryshëm nga njëri-tjetri sesa Donald Trump dhe Jimmy Carter.
Njëri ishte një “shërbëtor i përulur i qytetarëve”; tjetri është Trump.
Megjithatë, ata kanë një pikë të përbashkët: Iranin. Presidenca e Carter-it u shënua nga kriza e pengjeve në Iran, një katastrofë nga e cila ai nuk arriti të shkëputej kurrë.
Operacioni “Furia Epike” është një kurth në të cilin Trump ra pa u menduar shumë. Edhe teokratët iranianë po e përcaktojnë presidencën e tij.
Të dy ndajnë një neveri të thellë ndaj humbjes së jetëve amerikane. Ndërgjegjja e Carter-it u rëndua pasi humbi tetë amerikanë në përpjekjen e dështuar për shpëtimin e pengjeve. Deri tani, Trump ka humbur 13 ushtarakë amerikanë në Gjirin Persik. Ai druhet nga një reagim negativ i opinionit publik nëse do të ketë më shumë viktima amerikane.
“Pati një moment, në fillim, kur e konsideruam këtë mundësi”, tha Trump javën e kaluar kur u pyet nëse planifikonte të konfiskonte rezervat e uraniumit shumë të pasuruar të Iranit. “Nuk doja të bëhesha Jimmy Carter.”
Megjithatë, Trump po bëhet pikërisht i tillë.
Kur krijohet perceptimi se një president amerikan është peng i vendimeve të të tjerëve, ndjesia e pafuqisë është e vështirë të zhduket. Kjo sjell rreziqe. Paaftësia e Carter-it për të liruar pengjet ndikoi në vendimin e Bashkimit Sovjetik për të pushtuar Afganistanin vetëm pak javë pas sulmit ndaj ambasadës amerikane në Teheran.
Po të mos ishte për veprimet e Papa Gjon Palit II dhe këshilltarit të sigurisë kombëtare të Carter-it, Zbignieë Brzezinski, sovjetikët ndoshta do të kishin pushtuar edhe Poloninë.
Trump është pengu që ndodhet në qendër të labirintit aktual të Lindjes së Mesme. Këtë fundjavë, presidenti tha: “Unë i marr vendimet. Unë i marr të gjitha vendimet.” Kjo duket e dyshimtë.
Megjithëse ai i kërkoi Izraelit të mos kundërpërgjigjej ndaj sulmeve me raketa të Iranit të dielën, Izraeli veproi gjithsesi. Disa orë më vonë, kryeministri Benjamin Netanyahu urdhëroi një sulm kundër Iranit.
Është e mundur që Trump ta ketë miratuar në heshtje reagimin e Izraelit. Por përshtypja pothuajse unanime se ai nuk është në gjendje të kontrollojë Netanyahun mund të jetë fatale për shanset e tij për t’i dhënë fund kësaj lufte. Irani nuk do t’i japë asgjë me rëndësi një presidenti që nuk mund të kontrollojë reagimin e Izraelit.
Prandaj, Trump është gjithashtu peng i mentalitetit iranian. Si kusht paraprak për bisedimet, Irani këmbëngul për një armëpushim të plotë në Liban. Sa herë që Izraeli godet objektiva në Liban, edhe kur vepron si përgjigje ndaj sulmeve me raketa të Hezbollahut, pragu për arritjen e një marrëveshjeje nga Trump bëhet më i lartë.
Fakti që Hezbollahu, aleati i Iranit, nuk ka pranuar asnjë armëpushim e përkeqëson edhe më shumë situatën. Vetë Irani po minon çdo mundësi paqeje në Liban. Kjo vetëm sa e thellon perceptimin e pafuqisë së Trump-it; tani janë Irani dhe Izraeli ata që diktojnë drejtimin dhe kohëzgjatjen e kësaj lufte.
Si mund të dalë ai nga ky makth?
Duke bërë tri gjëra që me shumë gjasë do t’i shmangë. E para do të ishte të tregonte se ka fuqi vetoje mbi Izraelin, duke kërcënuar se do t’i ndërpresë ndihmën ushtarake amerikane nëse nuk respekton armëpushimin dhe nuk tërheq forcat e tij nga i gjithë Libani, përveç një brezi të ngushtë kufitar.
E dyta do të ishte mobilizimi i sa më shumë ekspertëve për të negociuar detajet, për aq kohë sa të jetë e nevojshme. E treta do të ishte komunikimi i vazhdueshëm se do t’u qëndrojë besnik këtyre dy rrugëve. Por atij i mungon durimi. Ndryshimet e karakterit janë të rralla tek njerëzit që i afrohen të 80-ave.
Kjo na çon te veprimet kompensuese. Pikërisht këtu Trump ndryshon nga Carter. Presidenti i 39-të i SHBA-së e shndërroi krizën e pengjeve në një matës të fuqisë së tij politike. Ai adoptoi të ashtuquajturën “strategjia e Kopshtit të Trëndafilave”, duke refuzuar të bënte fushatë për rizgjedhje, madje la të fikura edhe dritat e Pemës Kombëtare të Krishtlindjeve pranë Shtëpisë së Bardhë. Duke vepruar kështu, ai ua dorëzoi iranianëve kontrollin e narrativës. Edhe Trump e ka humbur kontrollin e situatës. Por ai është një shoëman, jo një predikues, ndaj instinkti i tij e shtyn ta ndryshojë këtë realitet. Kjo nënkupton veprime në skena ku ai mund të dalë fitues.
Thelbi i strategjisë së sigurisë kombëtare të Trump-it, e publikuar dhjetorin e kaluar, ishte riafirmimi i dominimit amerikan në hemisferën perëndimore.
Fjala “Iran” përmendej vetëm tri herë dhe vetëm për të mburrur armëpushimin mes Izraelit dhe Iranit verën e kaluar si një nga tetë marrëveshjet e pretenduara të paqes që Trump kishte negociuar. Ky dokument u publikua pak pas shpalljes së fituesit të Çmimit Nobel për Paqe. Fituesja, María Corina Machado, udhëheqëse e opozitës venezueliane, ia dedikoi çmimin e saj Trump-it, i cili kishte bërë fushatë hapur për ta fituar atë çmim. Megjithëse Trump tani kontrollon regjimin venezuelian, Machado ende nuk ka parë ndonjë përfitim nga ky gjest.
Këtu Trump dhe Carter hyjnë në universe paralele.
Carter hodhi poshtë Doktrinën Monroe, mbi të cilën SHBA-ja kishte ndërtuar dominimin e saj fillestar në hemisferë. Trump e ka rikthyer atë. Kuba duhet të jetë vigjilente.
Kanadaja nuk mund të flejë e qetë. Danimarka duhet të ketë parasysh se Groenlanda mbetet ende në shënjestrën e Trump-it. Carter fitoi Çmimin Nobel për Paqe pjesërisht për ndërmjetësimin e paqes mes Izraelit dhe Egjiptit.
Trump ka treguar se nuk është në pozitën për të ndërmjetësuar asgjë jashtë oborrit të tij të pasmë./
Marrë nga Financial Times; Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje