.png)
Gazeta Si – Në shtator të vitit 1962, John Lennon, Paul McCartney, George Harrison dhe Ringo Starr i dorëzuan regjistrimin e parë të këngës “Please Please Me” George Martin, një producent muzikor për shtëpinë diskografike “Parlophone”.
Kjo ishte kënga që më vonë do të çonte në albumin e tyre debutues në studio me të njëjtin titull (i paraprirë nga kënga 45 rpm “Love Me Do/P.S. I Love You”).
Ashtu si me shumë këngë të tjera, Lennon e kishte kompozuar atë ndërsa jetonte në shtëpinë e tezes së tij, Mary Elizabeth Stanley, e njohur si “Mimi”.
Fillimisht ishte menduar të ishte shumë ndryshe nga kënga optimiste, emocionuese dhe e kërcyeshme që njohim sot: Lennon kishte kompozuar një aranzhim më të ngadaltë dhe më solemn, të frymëzuar nga baladat e këndshme të kantautorit amerikan, Roy Orbison.
Megjithatë, Martini nuk ishte i kënaqur me rezultatin. Ai e ndjeu potencialin e këngës dhe sugjeroi përshpejtimin e tempit, shtimin e një ritmi harmonik dhe forcimin e ndërveprimit vokal midis Lennon dhe McCartney, duke i strukturuar vargjet si një lloj reagimi të afërt.
Parandjenjat e tij u vërtetuan: “Please Please Me”, arriti shpejt numrin një në Mbretërinë e Bashkuar dhe u bë një nga hitet e para të mëdha të “Beatles”.
“Ne u turpëruam pak që ai kishte dalë me një zgjidhje më të mirë se e jona”, rrëfeu McCartney vite më vonë në dokumentarin “The Beatles Anthology”.
Ishte një nga shumë rastet në të cilat Martini, i lindur më 3 janar, 100 vjet më parë, ndikoi ndjeshëm në punën e “Beatles”, duke ndihmuar në përcaktimin e tingullit, aranzhimeve dhe metodave të tyre në studio.
Idetë e Martinit ishin aq të rëndësishme për diskografinë e grupit më të famshëm dhe me ndikim të të gjitha kohërave saqë, që në vitet 1960, kritikët dhe gazetarët filluan ta quanin atë “Beatles i pestë”.
Soloja e pianos në “In My Life”, soloja e trombës në “Penny Lane”, roli qendror i instrumenteve me tela në “Yesterday” dhe “Eleanor Rigby”, zbehja përfundimtare e “All You Need Is Love” dhe montazhi i famshëm i dy versioneve të ndryshme të “Strawberry Fields Forever”, i përftuar duke bashkuar dy kaseta në tonalitete dhe kohë të ndryshme, ishin të gjitha shpikje të tij.
Por Martini luajti një rol jashtëzakonisht të rëndësishëm në karrierën e “Beatles” edhe për arsye të tjera. Pas refuzimit të fortë nga Decca Records, e cila i kishte refuzuar ata pas një audicioni në vitin 1962, ai ishte producenti i parë i muzikës që nënshkroi kontratë me grupin é djemve nga Liverpuli.
Dhe në vitin 1965, kur u largua nga “Parlophone”, ai themeloi kompaninë e tij të prodhimit, “Associated Independent Recording” (AIR).
Ishte një veprim shumë i guximshëm për kohën: deri atëherë, prodhimi (domethënë, të gjitha fazat që çuan në publikimin e një albumi, nga regjistrimi deri te miksimi), ishin konceptuar si një funksion i brendshëm i shtëpive diskografike, të cilat ishin në gjendje të ushtronin kontroll shumë të ngushtë krijues mbi muzikantët e tyre të kontraktuar, duke kufizuar shpesh kreativitetin e tyre.
AIR i dha Martinit njëfarë pavarësie, pasi ai nuk kishte më nevojë të përmbushte pritjet e një klienti.
Ai mund të ndërhynte në regjistrime me liri më të madhe, duke futur rregullimet që ai i konsideronte më të përshtatshme, dhe mbi të gjitha, të mbante pronësinë e kasetave kryesore – regjistrimet origjinale të albumeve, ato nga të cilat rrjedhin të gjitha të tjerat – dhe pastaj t’ua licenconte ato kompanive të ndryshme diskografike.
Falë famës që kishte fituar duke punuar me “Beatles”, grupet muzikore dhe muzikantët shpejt filluan të nxitonin për të punuar me të, të bindur se kontributi i tij do të kishte një ndikim vendimtar në tingullin përfundimtar të regjistrimeve të tyre. Martin lindi në Londër në vitin 1926 dhe filloi të luante piano në moshën gjashtë vjeç.
Nga viti 1947, deri në vitin 1950, ai ndoqi Shkollën e Muzikës dhe Dramës Guildhall, një shkollë e shquar në Londër, ku, përveç përsosjes së aftësive të tij në piano, filloi të luante oboe.
Në vitet 1950, ai punoi për disa muaj në BBC, duke u përqendruar kryesisht në edukimin muzikor, dhe nga viti 1955 u bë producenti kryesor i “Parlophone”.
Gjatë atyre viteve, Martin regjistroi gjithashtu – duke e interpretuar vetë dhe duke përdorur pseudonimin Ray Cathode – një këngë instrumentale të titulluar “Time Beat”.
Në dymbëdhjetë vitet para se të takohej me “Beatles”, Martin prodhoi incizime simfonike, dhome dhe korale, albume xhazi dhe një seri albumesh komike të njohura, duke përfshirë monologë dhe skeçe të regjistruara në studio nga komedianë, si Peter Ustinov, Peter Sellers dhe Spike Milligan.
Në vitin 1962, Brian Epstein, menaxheri i parë i “Beatles”, luajti për Martin demon që ishte refuzuar nga Decca.
Martin nuk u impresionua veçanërisht nga kënga, por falë këmbënguljes së Epstein, ai vendosi ta njihte më mirë grupin.
Ata u takuan në Abbey Road Studios më 6 qershor 1962, për një seancë provash, dhe ishte atje që Martin nënshkroi kontratë me “Beatles” në shtëpinë e tij diskografike.
Në fillimet e tyre, marrëdhënia e tyre karakterizohej nga një ndryshim i theksuar në pikëpamjet e tyre mbi mënyrën e konceptimit dhe të kuptimit të muzikës.
“Beatles” dhe veçanërisht Lennon dhe McCartney, kishin talente të jashtëzakonshme në shkrimin e këngëve, por në të njëjtën kohë, ata ishin talente të papërpunuara me relativisht pak përvojë në aranzhim.
Për disa vite, Martin u përpoq më kot t’i bindte ata të përfshinin elementë orkestralë në kompozimet e tyre, duke besuar se kjo qasje do t’i dallonte më tej nga konkurrenca.
Thank you for all your love and kindness George peace and love xx😎✌️🌟💖 pic.twitter.com/um2hRFB7qF
— #RingoStarr (@ringostarrmusic) March 9, 2016
Gjërat ndryshuan në vitin 1965, gjatë regjistrimit të albumit “Help!”, kur Martin e bindi Lennon të shtonte pjesë flauti për të zbukuruar “You’ve Got to Hide Your Love Away”.
Ai gjithashtu arriti ta “korruptonte” McCartney-n, duke e bindur atë të përfshinte një kuartet për instrumente harku në “Yesterday”, një këngë që, fillimisht, ishte menduar të shoqërohej vetëm me kitarë.
Që nga ai moment, ekuilibri ndryshoi: nuk ishte më Martin ai që propozonte pjesë orkestrale, por vetë “Beatles” ata që i inkurajuan ato, duke shtyrë gjithnjë e më shumë kufijtë e tingullit të tyre.
Shembujt janë të shumtë: instrumenti prej bronzi shpirtëror i “Got to Get You into My Life”, banda marshuese që shoqëron “Yellow Submarine”, briri francez që dialogon me vokalin në “For No One”, dhe futja e tablas në “Love You To”, një këngë e George Harrison e ndikuar qartë nga muzika indiane.
Martin luajti gjithashtu një rol kyç në të ashtuquajturën kthesë “psikedelik” të “Beatles”: ajo periudhë, në të cilën Lennon, McCartney, Harrison dhe Starr filluan të performonin gjithnjë e më pak live, duke u përqendruar më shumë në punën në studio, shpesh nën ndikimin e drogave, si LSD.
Momentet më të rëndësishme të kësaj faze ishin publikimi i “Revolver” (1966) dhe “Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band”, albumi i tetë i grupit, i publikuar në vitin 1967 dhe i konsideruar si një nga albumet më të rëndësishme të të gjitha kohërave.
Gjatë asaj periudhe, këngët e “Beatles” ndryshuan thellësisht: tekstet u bënë më sureale dhe aluduese, dhe muzika u bë më enigmatike, komplekse dhe e shtresuar, edhe për shkak të përdorimit të gjerë të mbi-dubimeve, efekteve zanore dhe manipulimit të kasetave.
Kontributi i Martin ishte thelbësor edhe në atë kontekst: ai arriti të përkthente intuitat më eksperimentale të “Beatles” në zgjidhje muzikore të kuptueshme dhe koherente, duke i bërë ato të arritshme pa i shtrembëruar.
Një shembull i famshëm është “A Day in the Life”, kënga e fundit nga Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band.
Krijimi i saj ishte mjaft kompleks: lindi nga bashkimi i dy këngëve të dallueshme, njëra e shkruar nga Lennon, bazuar në disa artikuj që kishte lexuar në “Daily Mail”, tjetra nga McCartney dhe e përqendruar në kujtimet e rutinës së tij të shkollës së mesme në Liverpul.
Të dy këngët ishin shumë të ndryshme në strukturë, ritëm dhe tekst, por Martin arriti t’i lidhë ato duke futur një ndërhyrje orkestrale komplekse, në rritje në mes.
Për ta bërë këtë, ai u frymëzua gjithashtu nga udhëzimet e Lennon, i cili i kërkoi të krijonte “një tingull që të kujtonte fundin e botës”.
Ai gjithashtu ndau një ide tjetër me “Beatles”: akordin e fuqishëm të fundit në E maxhor, të luajtur njëkohësisht në piano të shumta. Marrëdhënia e Martin me “Beatles” përfundoi në vitin 1969, pas publikimit të albumit “Abbey Road”.
Megjithatë, në vitet në vijim, ai bashkëpunoi përsëri me Lennon në kolonën zanore për dokumentarin “Imagine”: John Lennon dhe me Paul McCartney në “Tug of War”, albumin e tij të tretë solo.
Ai mbikëqyri albume nga muzikantë dhe grupe të tjera të famshme: Ella Fitzgerald, Bee Gees, Jeff Beck, Mahavishnu Orchestra, Paul Winter, Cheap Trick, America dhe Ultravox, për të përmendur disa, dhe prodhoi “Candle in the Wind 1997”, versionin e “Candle in the Wind” që Elton John regjistroi pas vdekjes së Princeshës Diana (versioni i parë i këngës iu kushtua Marilyn Monroe).
Martin gjithashtu punoi në kolonat zanore të filmave, përfshirë filmin e vitit 1964 A Hard Day’s Night, i cili u përqendrua në fenomenin e Beatle-manisë.
Për këtë punë, ai mori një nominim për çmim Oscar për Muzikën më të Mirë Origjinale. Ai vdiq më 8 mars 2016, në moshën 90 vjeç.
Përshtati në shqip: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
