.png)
Gazeta “SI”- Më 19 janar 1732, Kisha Arbëreshe në Kalabri çeli dyert e Kolegjit të Shën Adrianit, një institucion me rëndësi të jashtëzakonshme për ruajtjen e identitetit dhe kultivimin e vlerave shpirtërore, kulturore dhe etnike të arbëreshëve. Ky kolegj u themelua me mbështetjen e drejtpërdrejtë të Papa Klementit XII dhe pati si mision përgatitjen e klerit shqiptar të ritit lindor bizantin, që do të shërbente në kishat arbëreshe dhe, në mënyrë ideale, edhe në Shqipëri.
Kolegji u bë shpejt vatër shpirtërore dhe kulturore, ku ruhej dhe kultivohej gjuha, feja dhe identiteti arbëresh. Ai luajti një rol vendimtar në përgatitjen e intelektualëve që më vonë do të lënë gjurmë të pashlyeshme në historinë, letërsinë dhe kulturën shqiptare. Midis emrave më të shquar që studiuan dhe u formuan aty janë Jeronim De Rada, Jul Variboba, Zef Serembe, Domenico Mauro, si dhe Markianò, Luigj Gurakuqi, Aleksandër Xhuvani, Kolë Kamsi dhe shumë të tjerë.
Një moment i rëndësishëm në jetën akademike të kolegjit ishte krijimi i katedrës së parë të gjuhës shqipe më 1849, nën drejtimin e Jeronim De Radës, që shënoi institucionalizimin e studimit të shqipes jashtë Shqipërisë dhe thellimin e lidhjeve kulturore midis arbëreshëve dhe atdheut të tyre. Kjo katedër bëri që gjuha shqipe të trajtohej me seriozitet akademik dhe të kultivohej ndër breza, duke ruajtur trashëgiminë gjuhësore të komunitetit.
Biblioteka e pasur e kolegjit dhe aktiviteti pedagogjik i vazhdueshëm e bënë këtë institucion një urë lidhëse mes kulturës shqiptare dhe italiane. Për më shumë se dy shekuj, deri në mbylljen e tij përfundimtare në vitin 1919, Kolegji i Shën Adrianit përgatiti mbi 100 intelektualë dhe klerikë shqiptarë, duke u konfirmuar si një nga institucionet më të rëndësishme për emancipimin kulturor dhe arsimor të diasporës shqiptare.
Rëndësia e këtij kolegji nuk qëndron vetëm tek edukimi i brezave të rinj, por edhe tek roli i tij në ruajtjen e një identiteti të veçantë, në promovimin e arsimit dhe kulturës, dhe në mbajtjen gjallë të frymës arbëreshe në shekuj. Ai përfaqëson një shembull të shkëlqyer të lidhjes së edukimit me kulturën dhe me dashurinë për atdheun, duke mbetur një pikë referimi për të gjithë historinë e arbëreshëve në Itali.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
