.png)
Të ndash një vakt me njerëz të tjerë mund të duket si një zakon i zakonshëm, por studimet sugjerojnë se akti i të ngrënit së bashku mund të ketë përfitime të rëndësishme për trupin dhe trurin. Ai lidhet me rrezik më të ulët të depresionit, shëndet më të mirë të trurit dhe, potencialisht, një jetë më të gjatë.
“Ndarja e vakteve është një mekanizëm thelbësor për lidhjen dhe ndërtimin e besimit”, thotë Jan-Emmanuel De Neve, profesor në Universitetin e Oksfordit. Sipas tij, të ngrënit me të tjerët ka një rol të rëndësishëm në mirëqenien tonë.
Megjithatë, izolimi i jetës moderne po e bën këtë praktikë gjithnjë e më të rrallë. Studime të ndryshme kanë treguar se njerëzit që hanë shpesh vetëm mund të jenë më të rrezikuar nga problemet e shëndetit mendor.
Një studim në Kinë, ku u përfshinë më shumë se 9,000 gra mbi 60 vjeç, zbuloi se numri i njerëzve me të cilët dikush ndante vaktet ishte një parashikues i rëndësishëm i rrezikut për depresion. Rezultati mbeti i tillë edhe pasi studiuesit morën parasysh faktorë të tjerë, si shëndeti, pasuria dhe nëse personi jetonte vetëm.
Studime të tjera kanë dhënë rezultate të ngjashme. Në Japoni, për shembull, njerëzit e moshës 65 deri në 74 vjeç që jetonin me familjet e tyre, por hanin vetëm, kishin shumë më tepër gjasa të shfaqnin simptoma depresive sesa ata që hanin rregullisht në shoqëri.
Një nga provat më të mëdha vjen nga Raporti Botëror i Lumturisë. Në vitin 2024, rreth 150,000 njerëz në mbarë botën u pyetën se sa shpesh kishin ngrënë drekë ose darkë me dikë që njihnin gjatë javës së fundit.
Ekipi i De Neve zbuloi një lidhje të fortë: sa më shumë vakte ndanin njerëzit me të tjerët, aq më të larta ishin nivelet e mirëqenies emocionale. Sipas tij, kjo ishte po aq e rëndësishme për kënaqësinë nga jeta sa faktorë si punësimi dhe të ardhurat.
Pse na bën të ndihemi më mirë?
De Neve mendon se ndarja e vakteve mund të jetë më shumë sesa thjesht një tregues i jetës sociale. Të ngrënit së bashku mund të ketë një efekt të drejtpërdrejtë në mënyrën se si ndihemi.
Antropologu Robin Dunbar sugjeron se të ngrënit mund të aktivizojë sistemin e endorfinës, duke forcuar ndjenjën e lidhjes me njerëzit që kemi pranë. Edhe vetë ushqimi mund të duket më i shijshëm kur konsumohet në shoqëri. Studimet kanë treguar, për shembull, se njerëzit e shijojnë më shumë çokollatën kur e hanë së bashku me dikë tjetër.
Por përfitimet mund të shkojnë edhe më tej.
Në vitin 2025, studiues japonezë zbuluan se njerëzit që hanin rregullisht vetëm kishin vëllim më të ulët të trurit në disa zona të rëndësishme për funksionin njohës, përfshirë hipokampusin. Dieta mund të shpjegonte një pjesë të këtij ndryshimi, pasi njerëzit që hanë vetëm priren të konsumojnë ushqime më pak ushqyese, por studiuesit dyshuan se edhe mungesa e ndërveprimit social mund të luante rol.
Bisedat gjatë vakteve mund të ofrojnë stimulim mendor, ndërsa shoqëria dhe mbështetja sociale mund të ndihmojnë në uljen e stresit, një faktor i njohur rreziku për plakjen e trurit.
Italia si shembull
Raporti Botëror i Lumturisë tregon se zakonet e të ngrënit ndryshojnë shumë nga një vend në tjetrin. Në Japoni, njerëzit ndajnë mesatarisht më pak se katër vakte në javë, ndërsa në Mbretërinë e Bashkuar dhe SHBA shifra është rreth shtatë deri në tetë. Në Itali, ajo i afrohet nëntë vakteve.
Kultura italiane e ushqimit është e lidhur ngushtë me familjen dhe komunitetin. Kur UNESCO i dha kuzhinës italiane statusin e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale, theksoi pikërisht rolin e vakteve në lidhjen mes njerëzve.
Lëvizja Slow Food, e cila nisi në Itali rreth 50 vjet më parë si reagim ndaj përhapjes së ushqimit të shpejtë, ka mbrojtur gjithashtu rëndësinë e përgatitjes dhe ndarjes së ushqimit së bashku.
“Në Itali, ndarja e ushqimit është një filozofi më vete: të gatuajmë së bashku dhe të ndajmë përgatitjen e asaj që vendosim në tryezë”, thotë Barbara Nappini, presidente e Slow Food Italia.
Një zgjidhje më e thjeshtë nga sa mendojmë
Edhe pse jeta moderne po i izolon gjithnjë e më shumë njerëzit, zgjidhja mund të jetë e thjeshtë: të ftoni dikë për të ngrënë.
Studimet tregojnë se njerëzit shpesh nënvlerësojnë se sa shumë të tjerët e dëshirojnë shoqërinë e tyre. Kjo do të thotë se një ftesë për drekë ose darkë mund të jetë shumë më e mirëpritur nga sa mendojmë.
Në Itali, aplikacioni Tablo është krijuar pikërisht për të lidhur njerëzit që duan shoqëri gjatë vakteve. Themeluesi Paolo Bavaro thotë se përdoruesi mesatar është rreth 30 vjeç, një moshë kur krijimi i miqësive të reja mund të bëhet më i vështirë.
Edhe eksperimente të tjera, si “takimet platonike” të organizuara nga psikologu Jamil Zaki për studentë të turpshëm, kanë treguar se takimet sociale mund të rrisin vetëbesimin dhe të sjellin përfitime afatgjata.
Në fund, përfitimi mund të jetë shumë i thjeshtë: duke ndarë bukën me të tjerët, mund të ndërtojmë miqësi më të forta, të ndihemi më pak të vetmuar dhe njëkohësisht të kujdesemi më mirë për shëndetin e mendjes dhe trupit.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje