.png)
Nga Gazeta Si- Një studim i ri ka zbuluar se gati 1.2 miliardë njerëz në mbarë botën kishin çrregullime mendore në vitin 2023, duke reflektuar një rritje prej 95.5% që nga viti 1990.
Rritjet më të mëdha ishin në ankth dhe depresion, të cilat ishin gjithashtu çrregullimet më të zakonshme në vitin 2023. Në vendin e tretë ishte një kategori e mbetur e çrregullimeve të personalitetit që nuk shoqëroheshin nga çrregullime të tjera mendore ose të përdorimit të substancave.
Studimi, i botuar të enjten në revistën The Lancet, zbuloi gjithashtu se si trendet në lidhje me 12 çrregullime mendore ndryshonin sipas moshës, seksit, vendndodhjes dhe faktorëve sociodemografikë midis 204 vendeve dhe territoreve, duke sugjeruar “se po hyjmë në një fazë edhe më shqetësuese të përkeqësimit të barrës së çrregullimeve mendore në nivel global”, shkruan autorët në studim.
Dr. Damian Santomauro autori kryesor i studimit, thotë se është tronditur nga shifrat.
“Ka shumë faktorë që luajnë rol këtu, dhe është e vështirë t’i dallosh të gjithë veçmas”, shtoi Santomauro.
“Adresimi i këtyre faktorëve të rrezikut kërkon udhëheqje kolektive globale.”
Çrregullimet e tjera mendore të matura ishin çrregullimi bipolar, skizofrenia, çrregullimi i spektrit të autizmit, çrregullimi i hiperaktivitetit, anoreksia, bulimia, distimia, çrregullimi i sjelljes dhe aftësia e kufizuar intelektuale zhvillimore nga shkaqe të panjohura.
Distimia është një formë afatgjatë por e lehtë e depresionit, e njohur edhe si çrregullim depresiv i vazhdueshëm.
Studiuesit gjetën rritje në të 12 çrregullimet, duke përfshirë një rritje prej 158% të ankthit dhe një rritje prej 131% të depresionit krahasuar me vitin 1990.
Çrregullimet më pak të zakonshme ishin anoreksia, bulimia dhe skizofrenia- megjithëse këto gjendje nuk janë të rralla, me afërsisht 4 milionë, 14 milionë dhe 26 milionë raste, përkatësisht, në vitin 2023. Shumica e çrregullimeve mendore ishin më të zakonshme tek femrat, por autizmi, çrregullimet e sjelljes, ADHD, çrregullimet e personalitetit dhe aftësia e kufizuar intelektuale e pashpjegueshme ishin në fakt më të zakonshme tek meshkujt.
Studimi gjithashtu ndihmon në sqarimin e mëtejshëm se si pandemia Covid-19 mund të ketë ndikuar në shkallët e disa gjendjeve të shëndetit mendor.
Përpara pandemisë Covid-19, shkallët e ankthit, depresionit dhe disa çrregullimeve të tjera ishin tashmë në rritje. Por gjatë dhe që nga kriza, depresioni u rrit dhe nuk është rikthyer në shkallët para pandemisë. Ankthi arriti kulmin dhe mbeti i lartë gjatë vitit 2023, zbuloi ekipi i hulumtimit.
Kulmi është zhvendosur tek të rinjtë
Çrregullimet mendore janë gjithnjë e më shumë një shkak kryesor i aftësisë së kufizuar, me femrat dhe njerëzit e moshës 15 deri në 39 vjeç që preken më shumë. Ndërsa barra më e madhe midis femrave është tipike, kulmi në grupmoshën 15 deri në 19 vjeç është i pari në historinë e studimit, tha Santomauro.
“Historikisht e kemi parë gjithmonë këtë kulm në moshën e mesme”, shtoi ai.
Përmirësimi i faktorëve të stilit të jetesës, siç janë dieta, lidhja sociale, ushtrimet, gjumi, hobi dhe ekuilibri midis punës dhe jetës, kur është e mundur, janë kritike për të ndihmuar, thanë ekspertët.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje