.png)
Një zbulim i ri shkencor mund të hapë një rrugë të re në luftën kundër rezistencës ndaj antibiotikëve. Studiues nga Universiteti Shtetëror i Miçiganit kanë zbuluar se disa bakteriofagë, viruse që infektojnë dhe shkatërrojnë bakteret, mund të gjenerojnë në mënyrë të kontrolluar një shumëllojshmëri variantesh gjenetike për t’iu përshtatur mbrojtjeve të baktereve.
Bakteriofagët, ose thjesht fagët, janë viruse që synojnë bakteret, ndërsa nuk infektojnë qelizat njerëzore. Ata depërtojnë në një qelizë bakteriale dhe përdorin mekanizmat e saj për të prodhuar kopje të reja, derisa qeliza të shpërthejë.
Problemi është se bakteret, njësoj siç zhvillojnë rezistencë ndaj antibiotikëve, mund të krijojnë edhe mekanizma mbrojtës kundër fagëve.
Një “strategji evolutive” e virusit
Në studimin e publikuar në Nature Microbiology, studiuesit u fokusuan te bakteriofagu T2, i cili infekton bakterin E. coli. Ata zbuluan zona të veçanta në gjenomin e fagut që funksionojnë si “pika të nxehta” të mutacioneve.
Në këto zona, ndryshimet gjenetike ndodhin shumë më shpesh se në pjesët e tjera të gjenomit. Kjo i lejon popullatat e fagëve të prodhojnë pasardhës me variante të ndryshme, duke rritur mundësinë që disa prej tyre të jenë në gjendje t’i shmangin mbrojtjet e baktereve.
Studiuesit zbuluan se një prej këtyre rajoneve ndodhej në gjenin agt, ku sekuencat e përsëritura të ADN-së mund të shkaktojnë ndryshime të shpejta gjatë kopjimit të materialit gjenetik.
Rezultati është një popullatë fagësh që nuk është plotësisht identike. Disa variante mund të humbasin aftësinë për të infektuar një bakter të caktuar, ndërsa të tjera mund të fitojnë pikërisht karakteristikat që u nevojiten për të kapërcyer mbrojtjen bakteriale.
Studiuesit e përshkruajnë këtë si një mënyrë për të “mbrojtur bastet” evolucionare: në vend që të prodhojnë vetëm kopje identike të vetes, fagët krijojnë një grup variantesh, duke rritur shanset që disa prej tyre të mbijetojnë.
Eksperimentet nuk u kufizuan vetëm te fagu T2. Studiuesit identifikuan mekanizma të ngjashëm edhe te bakteriofagu T4, një tjetër virus që infekton E. coli. Ata gjetën gjithashtu se sekuencat e thjeshta përsëritëse janë të pranishme në shumë fagë të ndryshëm.
Sipas studiuesve, këto të dhëna ndryshojnë mënyrën se si kuptohet evolucioni i bakteriofagëve dhe mënyra se si ata përballen me mbrojtjen bakteriale.
Shpresë për terapitë me fagë
Terapia me bakteriofagë nuk është një ide e re. Fagët janë përdorur për trajtimin e infeksioneve bakteriale që në vitet 1920, por përdorimi i tyre ra ndjeshëm pas përhapjes së antibiotikëve.
Sot, rritja globale e rezistencës antimikrobike ka rikthyer interesin për këtë qasje. Një nga avantazhet kryesore të fagëve është specifika e tyre: një fag mund të synojë një bakter të caktuar, duke shkaktuar më pak dëme te bakteret e dobishme që gjenden në trup.
Megjithatë, kjo specifikë është njëkohësisht edhe dobësia e tyre. Nëse bakteri zhvillon rezistencë ndaj fagut, trajtimi mund të humbasë efektivitetin.
Zbulimi i ri sugjeron se shkencëtarët mund të kenë mundësi të shfrytëzojnë vetë mekanizmat evolucionarë të fagëve për të krijuar terapi më të qëndrueshme. Në të ardhmen, kjo mund të ndihmojë në zhvillimin e trajtimeve që përshtaten më mirë me ndryshimet e shpejta të baktereve.
Studiuesit theksojnë se rezistenca nuk mund të zhduket plotësisht, por një kuptim më i mirë i “betejës” evolucionare mes baktereve dhe fagëve mund të ndihmojë në kufizimin e saj.
Në një kohë kur infeksionet rezistente ndaj antibiotikëve po bëhen gjithnjë e më të vështira për t’u trajtuar, bakteriofagët mund të përfaqësojnë një nga alternativat më premtuese që po studiohen për të ardhmen e mjekësisë.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje