Pse vapa ekstreme është më e vështirë për t’u përballuar natën?

Gazeta Si – Temperaturat e larta nuk ofrojnë më asnjë qetësi, as pas perëndimit të diellit. Gjithnjë e më shumë – veçanërisht në qytete – termometrat qëndrojnë mbi 20°C gjatë gjithë natës, ndonjëherë duke mos rënë as nën 25°C.

Ky është efekti i “ishullit të nxehtësisë urbane”: asfalti, betoni, ndërtesat dhe sipërfaqet e rrugëve thithin energji gjatë ditës dhe e lëshojnë ngadalë atë pasi të ketë perënduar dielli, duke parandaluar ftohjen e ajrit.

Por problemi shkon përtej shqetësimit të thjeshtë. Për t’u rikuperuar nga sforcimet e ditës dhe për të filluar gjumin, trupat tanë duhet të ftohen.

Nëse kjo nuk ndodh, gjumi bëhet i fragmentuar, zemra vazhdon të punojë më shumë, rreziku i dehidratimit rritet dhe madje edhe tretja mund të bëhet më e vështirë.

Pasojat janë veçanërisht të rëndësishme për të moshuarit, fëmijët, gratë shtatzëna dhe njerëzit me sëmundje kronike.

Pra, çfarë ndodh me trupat tanë gjatë një nate me vapë ekstreme? Dhe cilat janë strategjitë më efektive të rekomanduara nga ekspertët për mbrojtje?

Ja përgjigjet, të dhëna nën mbikëqyrjen e Profesor Nicola Montano, Profesor i Mjekësisë së Brendshme në Universitetin e Milanos dhe President i Shoqatës Italiane të Mjekësisë.

Pse trupi ynë ka nevojë për netë të freskëta?

Gjatë gjumit, trupi bën më shumë sesa thjesht të pushojë: ul temperaturën e tij bazë, ngadalëson aktivitetin kardiovaskular dhe shkakton procese të ndryshme riparimi dhe rikuperimi.

Nëse temperatura e jashtme mbetet e lartë – veçanërisht gjatë disa netëve të njëpasnjëshme – këto mekanizma bëhen më pak efikasë.

Kjo është arsyeja pse valët e nxehtësisë konsiderohen veçanërisht të rrezikshme kur temperaturat e ulëta të natës mbeten gjithashtu shumë të larta.

Çfarë duhet të bëni: përpiquni ta mbani dhomën e gjumit sa më të freskët të jetë e mundur. Mbrojeni dritaret dhe grilat gjatë ditës, ajrosni dhomën vetëm kur ajri i jashtëm është më i freskët dhe – nëse është i disponueshëm – përdorni ajër të kondicionuar të vendosur në rreth 24–26°C, duke shmangur luhatjet e tepërta të temperaturës.

Pse flemë më keq në vapë

Për të rënë në gjumë, truri duhet të lehtësojë një rënie të temperaturës së trupit me rreth një gradë. Nëse mjedisi është shumë i nxehtë ose i lagësht, trupi duhet të punojë vazhdimisht për t’u freskuar përmes djersitjes dhe vazodilatacionit.

Kjo zgjat kohën e nevojshme për t’u fjetur (latenca e gjumit). Si pasojë, koha që duhet për të rënë në gjumë rritet, zgjimet bëhen më të shpeshta dhe gjumi i thellë dhe gjumi REM zvogëlohen.

Rezultati është më pak pushim rigjenerues, duke çuar në lodhje më të madhe, nervozizëm dhe vështirësi në përqendrim ditën tjetër.

Çfarë duhet të bëni: bëni një dush të vakët para gjumit, zgjidhni çarçafë dhe pizhame me fibra natyrale, shmangni aktivitetin fizik intensiv në mbrëmje dhe hiqni dorë nga alkooli, duke kufizuar kafeinën dhe vaktet e rënda para se të flini.

Çfarë i ndodh zemrës dhe presionit të gjakut gjatë një nate shumë të nxehtë?

Për të zhdukur nxehtësinë e tepërt, enët e gjakut zgjerohen dhe zemra vazhdon të pompojë më shumë gjak drejt lëkurës, madje edhe gjatë gjumit.

Gjatë gjithë natës, ne vazhdojmë të humbasim ujë përmes frymëmarrjes dhe djersitjes. Nëse ka pasur djersitje të konsiderueshme pa zëvendësim të mjaftueshëm të lëngjeve, mund të shfaqen simptoma të tilla si dehidratim, rënie e presionit të gjakut, dobësi dhe marramendje.

Me t’u zgjuar, dikush mund të përjetojë etje të fortë, gojë të thatë, dhimbje koke, dhimbje barku ose një ndjenjë lodhjeje.

Për individët me sëmundje kardiovaskulare, kjo rritje e ngarkesës mund të rrisë rrezikun e ndërlikimeve. Problemi është veçanërisht i rëndësishëm për të moshuarit, pasi ndjesia e etjes zvogëlohet me moshën.

Çfarë duhet të bëni: pini rregullisht gjatë gjithë ditës – duke i dhënë përparësi ujit, frutave dhe perimeve – shmangni alkoolin në mbrëmje dhe mos e ndryshoni vetë regjimin tuaj të ilaçeve; ata që marrin diuretikë ose antihipertensivë duhet të ndjekin udhëzimet e mjekut të tyre. Është e rëndësishme të jeni të hidratuar mirë kur të vijë mbrëmja.

A mund ta bëjë vapa tretjen më të vështirë?

Po, megjithëse provat janë më pak të forta se ato në lidhje me gjumin. Një darkë e rëndë, me shumë yndyrë ose e përpunuar, rrit prodhimin e nxehtësisë së trupit gjatë tretjes (termogjeneza e shkaktuar nga dieta), duke intensifikuar kështu shqetësimin gjatë natës. Për më tepër, dehidratimi mund të ndikojë në lëvizshmërinë e zorrëve.

Çfarë duhet të bëni: zgjidhni një darkë të lehtë me drithëra, perime, peshk ose mish të bardhë, duke kufizuar ushqimet e skuqura, gatimet me shumë yndyrë dhe alkoolin. Këshillohet të hani darkë të paktën dy ose tre orë para se të flini.

Kush është në rrezik më të madh dhe kur duhet të kërkohet ndihmë?

Efektet e netëve shumë të nxehta janë veçanërisht të rëndësishme për të moshuarit, pacientët e dobët, fëmijët e vegjël, gratë shtatzëna dhe ata që vuajnë nga sëmundje kardiovaskulare, të frymëmarrjes ose të veshkave ose diabeti.

Këta individë mund të kenë një aftësi të reduktuar për të shpërndarë nxehtësinë dhe për të kompensuar humbjen e lëngjeve.

Çfarë duhet të bëni: nëse shfaqen simptoma si konfuzion mendor, temperaturë e lartë, vështirësi në frymëmarrje, të fikët, dobësi e rëndë ose vetëdije e ndryshuar, është thelbësore të kontaktoni menjëherë një mjek ose shërbimet e urgjencës.

Gjatë valëve të të nxehtit, është gjithashtu e rëndësishme të kontrolloni çdo ditë të afërmit dhe fqinjët e moshuar që jetojnë vetëm.

Përshtati: Gazeta “Si”