OBSH: Tymi i zjarreve, një emergjencë shëndetësore përtej flakëve

Nga Gazeta ‘Si’– Zjarret masive që kanë përfshirë Europën Jugore, në një nga sezonet më të rënda të viteve të fundit, nuk po shkaktojnë vetëm dëme materiale, evakuime masive dhe viktima, por po rrisin edhe rreziqet për shëndetin e njerëzve dhe sistemet shëndetësore në rajon.

“Këto nuk janë thjesht episode zjarresh që prekin jetesën e njerëzve dhe krijojnë një rrezik të menjëhershëm; kjo është një emergjencë e vërtetë shëndetësore”, tha Dorota Jarosinska, menaxhere e programit në Qendrën Europiane të Organizatës Botërore të Shëndetësisë për Ndryshimet Klimatike, Mjedisin dhe Shëndetin.

Sipas saj, pasojat për shëndetin mund të vazhdojnë edhe pasi zjarri të jetë shuar dhe mund të ndihen në distanca të mëdha nga vendi ku ka ndodhur zjarri.

“Tymi i zjarreve mund të udhëtojë qindra, madje mijëra kilometra, duke dëmtuar cilësinë e ajrit edhe në zona shumë larg vatrave të zjarrit, përfshirë qytete me dendësi të lartë banimi dhe duke prekur potencialisht shumë njerëz”, tha Jarosinska.

Ajo theksoi se nuk është e nevojshme të shihen flakët apo një re tymi për t’u ekspozuar ndaj rrezikut shëndetësor.

Çfarë përmban tymi i zjarreve dhe pse është i rrezikshëm?

Tymi i zjarreve përmban një përzierje ndotësish toksikë, grimcash të imëta dhe gazrash. Rreziku ndryshon në varësi të materialeve që digjen, pasi zjarret shpesh përfshijnë plastikë, pajisje elektronike, bojëra dhe materiale të tjera që çlirojnë kimikate të dëmshme në ajër.

“Grimcat e vogla mund të depërtojnë nga mushkëritë në gjak dhe të aktivizojnë sistemin imunitar, duke shkaktuar procese inflamatore në organizëm”, shpjegoi Jarosinska.

Tek personat e shëndetshëm, ekspozimi mund të shkaktojë simptoma të lehta si irritim të fytit, kollë ose rrjedhje hundësh. Por për njerëzit me probleme shëndetësore ekzistuese, pasojat mund të jenë shumë më serioze.

Më të rrezikuarit janë:

• personat me astmë ose sëmundje kronike të mushkërive;
• njerëzit me sëmundje të zemrës;
• fëmijët;
• të moshuarit.

Simptomat mund të variojnë nga shqetësime të lehta deri në gjendje shumë të rënda, madje kërcënuese për jetën.

Thirrje për më shumë mbrojtje të grupeve vulnerabël

Sipas Jarosinskës, këshillat për shëndetin publik shpesh janë shumë të përgjithshme dhe nuk marrin mjaftueshëm parasysh personat më të rrezikuar.

Rekomandimet standarde, si qëndrimi brenda ambienteve të mbyllura dhe kufizimi i aktivitetit fizik në ditët me ndotje të lartë të ajrit, janë të dobishme për të gjithë, por ekspertja kërkon udhëzime më të përshtatura për grupet vulnerabël.

Ajo përmendi edhe përdorimin e kondicionerëve dhe filtrave me efikasitet të lartë si masa mbrojtëse, por paralajmëroi se jo të gjithë kanë akses në këto pajisje apo në ambiente me ajër të pastër.

Sipas saj, autoritetet duhet të krijojnë hapësira publike ku njerëzit mund të freskohen dhe të marrin ajër të pastër, duke u siguruar që këto shërbime të jenë të aksesueshme për të gjithë.

“Duhet të kujdesemi veçanërisht për ata që janë më të pafavorizuar, që nuk kanë akses në kujdes shëndetësor, që nuk e njohin gjuhën lokale ose që nuk kanë akses në informacion”, tha ajo.

Zjarret po shtojnë presionin mbi sistemet shëndetësore

Përballimi i emergjencave klimatike kërkon gjithashtu forcimin e kapaciteteve të sistemeve shëndetësore, sipas OBSH-së.

“Kur flasim për ekspozimin ndaj tymit të zjarreve dhe ndikimin në shëndet, mendojmë për vuajtjet individuale, por kjo përbën gjithashtu një barrë të madhe për sektorin shëndetësor”, tha Jarosinska.

Ajo theksoi se profesionistët e shëndetit duhet të trajnohen dhe të pajisen me informacionin e duhur për të kuptuar ndikimin e cilësisë së dobët të ajrit, për të komunikuar rreziqet dhe për të dhënë këshillat e duhura për çdo pacient.

“Prioriteti i menjëhershëm është forcimi i rolit të sektorit shëndetësor: trajnimi i njerëzve, pajisja e tyre me mjetet e nevojshme dhe sigurimi që mesazhi për rrezikun shëndetësor të merret më seriozisht në veprimet lokale”, përfundoi ajo.

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---