.png)
Gazeta Si – Çfarë bënte një fragment i Iliadës së Homerit brenda një mumjeje greko-romake të zbuluar gjatë gërmimeve në një vend arkeologjik në Egjipt?
A kishte ndonjë kuptim simbolik? Apo ndoshta një kuptim më fetar, të lidhur me kultin e të vdekurve? Këto janë pyetje të ngritura nga arkeologët e Institutit të Lindjes të Lashtë (IPOA) të Fakultetit të Filologjisë dhe Komunikimit në Universitetin e Barcelonës, të cilët po studiojnë zbulimin, midis nëntorit dhe dhjetorit 2025, të tekstit të parë letrar grek të dokumentuar në një balsamim romak të afërsisht 1,600 vjet më parë në qytetin egjiptian të al Bahnasës, Oksirinkus i lashtë.
Mendohej, në veçanti, se ishte një tekst që kishte për qëllim të shoqëronte të ndjerin në udhëtimin e tyre drejt jetës së përtejme.
Gianluca Miniaci, një studiues-arkeolog në Universitetin e Pizës, e zgjidhi misterin: “Është një element ‘i thjeshtë’ funksional për mumifikimin”.
Miniaci ka sqaruar zbulimin e fundit në nekropolin e Oxyrhynchus, në varrin 65 të sektorit 22, të një mumjeje të epokës romake që përmbante një element të pazakontë: një rrotull papirusi të vendosur në bark si pjesë e ritualit të balsamimit.
Në fushatat e mëparshme, Misioni Arkeologjik i Oxyrhynchus kishte dokumentuar tashmë papiruset e shkruara në greqisht në pozicione të ngjashme, por të gjitha me përmbajtje magjike ose rituale.
Një tekst letrar si Iliada nuk ishte gjetur kurrë në këtë kontekst. Vendndodhja nuk është larg zonës, ku Universiteti i Pizës ka kryer kërkime arkeologjike që nga viti 2015.
Zbulimi, i bërë nga një mision arkeologjik spanjoll në Oxyrhynchus, në guvernatoratin e Minyas, kishte nxjerrë në dritë një varr romak me mumje të shumta dhe objekte të çmuara, përfshirë një papirus që përmbante një fragment nga libri i dytë i Iliadës, i ashtuquajturi “Katalogu i Anijeve” (II, 494-759), i cili liston kontingjentet greke që u drejtuan për në Trojë, një nga tekstet më emblematike në letërsinë perëndimore.
Një zbulim i jashtëzakonshëm, siç theksohet: është hera e parë në historinë e arkeologjisë që është zbuluar një tekst letrar grek, i përfshirë qëllimisht në procesin e balsamimit të një mumjeje.
Ky zbulim fillimisht mund të ketë sugjeruar një kuptim simbolik ose fetar që lidhet me kultin e të vdekurve, por në vend të kësaj ka një shpjegim krejtësisht të ndryshëm.
Iliada dhe Odisea janë poema të lashta greke të vendosura në sfondin e të ashtuquajturës Lufta e Trojës dhe u kompozuan afërsisht tre mijë vjet më parë.
Ato janë trashëguar si vepër e një autori të vetëm mitik, Homerit, për të cilin nuk dimë asgjë dhe i cili, sipas disa studiuesve, nuk ka ekzistuar kurrë.
Ato këndoheshin në vargje, në publik, nga një këngëtar profesionist, Aoidos, me shumë mundësi të shoqëruara nga një instrument muzikor.
Për shekuj me radhë, Iliada dhe Odisea ishin tekste jashtëzakonisht të njohura, të ritreguara herë të panumërta dhe më pas të transkriptuara dhe kopjuara nga rreth shekullit të gjashtë para Krishtit.
Për këtë arsye, është e mundur që ende ekzistojnë disa dorëshkrime të panjohura, të cilat mund të na kenë mbërritur përmes konteksteve të papritura: në këtë rast, falë një mumjeje.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje