.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Medikamentet që përdoren gjerësisht për trajtimin e obezitetit dhe diabetit mund të kenë efekte të papritura që shkojnë përtej humbjes së peshës.
Një studim i ri sugjeron se këto barna mund të zvogëlojnë lidhjen mes impulsivitetit dhe sjelljeve agresive, duke ulur potencialisht edhe rrezikun e përfshirjes në krime të dhunshme. Gjetjet janë publikuar në revistën shkencore Criminology.
Bëhet fjalë për agonistët e receptorit GLP-1, një grup ilaçesh ku përfshihen emra të njohur si Ozempic dhe Wegovy. Këto medikamente imitojnë një hormon natyror që ndihmon në rregullimin e nivelit të sheqerit në gjak dhe të oreksit, duke u përdorur gjerësisht për trajtimin e diabetit të tipit 2 dhe obezitetit.
Vitet e fundit, mjekët kanë vënë re se efektet e tyre nuk kufizohen vetëm te metabolizmi. Shumë pacientë raportojnë ulje të dëshirës për alkool, nikotinë, madje edhe për sjellje të varësisë si lojërat e fatit.
Studiuesit besojnë se këto efekte lidhen me ndikimin që ilaçet kanë në sistemin e dopaminës në tru.
Dopamina është një neurotransmetues i lidhur me ndjenjën e kënaqësisë dhe shpërblimit. Kur mënyra se si truri përpunon dopaminën ndryshon, mund të ndryshojë edhe reagimi ndaj impulseve dhe tundimeve.
Disa ekspertë e përshkruajnë këtë fenomen si “qetësim të zhurmës mendore”, duke iu referuar mendimeve të vazhdueshme dhe impulsive që shtyjnë individin drejt një sjelljeje të caktuar.
Përveç kësaj, këto medikamente mund të ndikojnë edhe në sistemin e stresit të organizmit, duke ndihmuar në rregullimin e hormoneve të stresit dhe në uljen e inflamacionit në sistemin nervor. Këto ndryshime biologjike i shtynë studiuesit të pyesin nëse përfitimet mund të shtrihen edhe te sjelljet me rrezik të lartë.
Autori kryesor i studimit, Daniel Semenza nga Qendra Kërkimore për Dhunën me Armë në Nju Xhersi, së bashku me kolegun Christopher Thomas, vendosën të shqyrtojnë nëse këto ilaçe mund të ndikojnë në sjelljet agresive. Duke qenë se impulsiviteti dhe konsumimi i alkoolit konsiderohen faktorë të njohur rreziku për krimet e dhunshme, studiuesit analizuan nëse përdorimi i GLP-1 mund të dobësojë këtë lidhje.
Studimi u bazua në të dhënat e më shumë se 7.500 të rriturve në Shtetet e Bashkuara. Nga ky grup, 821 persona kishin përdorur të paktën një herë në jetën e tyre një nga këto medikamente. Prej tyre, 597 ishin përdorues aktivë, ndërsa 224 i kishin ndërprerë.
Pjesëmarrësit iu nënshtruan pyetësorëve që matnin nivelin e impulsivitetit, konsumimin e alkoolit dhe përfshirjen në sjellje të dhunshme gjatë vitit të fundit. Studiuesit morën gjithashtu masa për të balancuar grupet sipas moshës, të ardhurave, nivelit arsimor, përkatësisë etnike dhe faktorëve të tjerë socialë, në mënyrë që të izolonin sa më mirë efektin e ilaçeve.
Rezultatet treguan se tek personat që kishin ndaluar përdorimin e medikamenteve, nivelet e larta të impulsivitetit dhe konsumit të alkoolit shoqëroheshin me një rrezik më të madh për sjellje të dhunshme. Megjithatë, tek përdoruesit aktivë, kjo lidhje ishte dukshëm më e dobët.
Sipas analizës, lidhja mes impulsivitetit dhe sjelljes së dhunshme ishte rreth 62 për qind më e dobët tek ata që merrnin aktualisht ilaçet GLP-1. Ndërkohë, lidhja mes konsumit të alkoolit dhe dhunës rezultoi afërsisht 52 për qind më e dobët krahasuar me ish-përdoruesit.
“Gjetja më e rëndësishme ishte se lidhja e njohur mes impulsivitetit dhe sjelljes së dhunshme ishte dukshëm më e dobët tek përdoruesit aktualë të GLP-1,” tha Semenza. Ai theksoi se, ndërsa këto medikamente po përdoren gjithnjë e më shumë, është e rëndësishme të kuptohen të gjitha efektet e tyre të mundshme në sjelljen njerëzore.
Studiuesit sqarojnë se ilaçet nuk e eliminojnë impulsivitetin dhe as nuk i ndalojnë njerëzit të konsumojnë alkool. Ato duket se ndërhyjnë në procesin që e shndërron impulsin në veprim. Sipas tyre, efekti mund të krahasohet me terapinë njohëse-sjellore, e cila ndihmon individët të kontrollojnë reagimet e tyre pa ndryshuar domosdoshmërisht tiparet bazë të personalitetit.
Interesant është fakti se i njëjti efekt nuk u vu re për krimet jo të dhunshme, si vjedhjet apo dëmtimi i pronës. Studiuesit argumentojnë se kjo mund të shpjegohet me natyrën e ndryshme të këtyre veprave: krimet e dhunshme shpesh janë reagime emocionale dhe impulsive, ndërsa krimet kundër pronës zakonisht planifikohen më me kujdes.
Megjithatë, autorët paralajmërojnë se rezultatet duhet të interpretohen me kujdes. Studimi është vëzhgues dhe nuk mund të provojë me siguri se ilaçet janë shkaku i drejtpërdrejtë i uljes së sjelljes së dhunshme.
Faktorë të tjerë, të pamatur në studim, mund të kenë ndikuar në rezultatet.
Për këtë arsye, studiuesit kërkojnë studime afatgjata që të ndjekin individët me kalimin e kohës dhe të shqyrtojnë më në detaje mekanizmat biologjikë në tru që mund të shpjegojnë këto efekte.
Nëse gjetjet konfirmohen nga kërkime të tjera, ato mund të hapin një kapitull të ri në kuptimin e mënyrës se si trajtimet mjekësore ndikojnë jo vetëm në shëndetin fizik, por edhe në sjelljen njerëzore.
Megjithatë, ekspertët theksojnë se këto ilaçe nuk duhet të konsiderohen si trajtim për sjelljet antisociale apo kriminale, pasi faktorët socialë, ekonomikë dhe mjedisorë mbeten elementët kryesorë që ndikojnë në kriminalitet./ Psypost.org
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje