.png)
Brenda disa vitesh, inteligjenca artificiale do të zhvendosë një pjesë të madhe të punonjësve të kualifikuar dhe me paga të larta në mbarë botën. Kërkesa agregate do të bjerë, ndërsa flukset në llogaritë e pensioneve do të kthehen në negative: punonjësit jo vetëm që do të ndalojnë së kontribuuari, por do të detyrohen të tërheqin fondet e tyre.
Këto dalje fondesh do të vijnë kryesisht nga fondet pasive të investimit, veçanërisht nga indekset që ndjekin S&P 500. Edhe pse këto tërheqje i shesin të gjitha kompanitë në përpjesëtim me peshën e tyre në indeks, ndikimi në çmim nuk do të jetë i njëtrajtshëm. Kompanitë “mega-cap” të AI-së që kanë shtyrë indeksin lart, si Nvidia, Microsoft dhe Amazon, janë gjithashtu ato që varen më shumë nga hyrjet mekanike të kapitalit pasiv si blerës margjinalë. Ironikisht, rezultati është që kompanitë që po udhëheqin revolucionin e AI-së ka shumë gjasa të pësojnë rëniet më të mëdha në çmim.
AI ndodhet në një pikë kthese ku modelet gjuhësore të mëdha po përmirësohen me një ritëm jo linear dhe së shpejti mund të bëhen eksponenciale, sepse ato vetë po kodojnë pasueset e tyre. Përdoruesit më të avancuar të AI-së janë në kompanitë teknologjike. Duke përdorur modelet aktuale, në shumë raste ato kanë reduktuar ekipe që më parë kishin gjashtë ose më shumë persona në vetëm një. Është e arsyeshme të besohet se brenda tre deri në katër viteve, AI do të ketë zëvendësuar rreth 15% të vendeve të punës në ekonominë më të gjerë të njohurive në SHBA.
Dy kundër-argumentet janë “paradoksi i Jevonsit”, përvoja historike që teknologjia që rrit efikasitetin rrit edhe kërkesën, duke krijuar vende të reja pune që kompensojnë humbjet, dhe skepticizmi mbi ritmin e adoptimit. Sipas autorit, të dy këto kundër-argumente do të rezultojnë të pasakta.
Aftësia e njerëzimit për të inovuar dhe shpikur tejkalon qartë aftësinë për t’u përshtatur me këto inovacione. Modelet e AI-së po dyfishojnë fuqinë e tyre afërsisht çdo gjashtë muaj. Kjo nënkupton se punonjësit që bëhen të panevojshëm nuk do të arrijnë të zhvillojnë aftësitë për ta përdorur AI-në si mjet, por do të konkurrohen prej saj.
Edhe nëse kërkesa për shërbime dhe produkte rritet për shkak të uljes së kostove dhe çmimeve, shumë punonjës të zhvendosur do të mbeten të panevojshëm, ndërsa të tjerë do të zëvendësohen nga gjeneratat pasuese të modeleve. AI do të ketë një ndikim aq të madh në strukturat e kostove dhe çmimeve të bizneseve, sa mos-adoptimi i saj do të bëhet ekzistencialisht rrezikues për një pjesë të madhe të ekonomisë.
Zhvendosja e vendeve të punës do të prekë në mënyrë disproporcionale punonjësit e arsimuar dhe me paga të larta, kursimet pensionale të të cilëve ndikojnë tregjet amerikane të aksioneve. Michael Green nga Simplify Asset Management ka treguar se investimi pasiv ka krijuar tregje aksionesh “të prishura”, të drejtuara kryesisht nga flukset e fondeve të pensioneve. Sipas kërkimeve të tij dhe të të tjerëve, investimi pasiv ka krijuar shumëzues të mëdhenj në treg, ku një dollar hyrje ose dalje mund të ketë ndikim shumë më të madh në çmimet e aksioneve, ndoshta deri në 75–100 herë për kompanitë më të mëdha.
S&P 500 është kthyer në një indeks që krijon vetë momentum për kompanitë e tij kryesore. Meqë dhjetë kompanitë kryesore përbëjnë një pjesë të paprecedent të vlerës së tregut, indeksi nuk është më një shportë e diversifikuar, por një strukturë e përqendruar rreziku. Kur profesionistët fillojnë të tërheqin kursimet e tyre për të përballuar detyrimet financiare, ndikimi në treg do të jetë i menjëhershëm dhe i fortë, pasi fondet pasive detyrohen të shesin për të përmbushur kërkesat për tërheqje.
Ironikisht, kompanitë me vlerësimet më të larta, që përbëjnë edhe rrezikun më të madh nga dalja e kapitalit, janë pikërisht ato që formojnë “shtyllën” e AI-së. Kur teza e zhvendosjes së punës të realizohet, çmimet e aksioneve të këtyre kompanive pritet të goditen më fort.
Rënia e tregjeve, e shoqëruar me uljen e kërkesës agregate, mund të shkaktojë një krizë financiare në shkallën e krizës globale të viteve 2007–2009, ose edhe më të madhe. Problemet në kreditë private dhe në bilancet e kompanive të sigurimeve mund ta përkeqësojnë situatën. Ulja e likuiditetit global do të ndikojë të gjitha vlerat e aseteve, duke rritur presionet deflacioniste.
Lajmi pozitiv është se kriza e rreth 20 viteve më parë u ka dhënë politikëbërësve një “manual” të provuar për rikthimin e likuiditetit dhe stabilizimin e tregjeve. Lajmi negativ është se stabilizimi i tregjeve financiare do të jetë pjesa më e lehtë; sfida më e madhe do të jetë menaxhimi i riorganizimit shoqëror nga zhvendosja masive e punës.
Në fund, paradoksalisht, revolucioni i AI-së mund të krijojë një botë ku shumë konsumatorë nuk do të kenë më të ardhurat për të marrë pjesë në vetë revolucionin. Rindërtimi i një shoqërie ku rritja ekonomike shkëputet nga punësimi është një sfidë për të cilën strukturat politike të sotme nuk janë të përgatitura. Nuk do të shohim vetëm një korrigjim të madh të tregjeve, por edhe fundin e kontratës sociale ekzistuese. Në terma politikë dhe ekonomikë, siç thotë shprehja, “ende nuk keni parë asgjë.”/TheEconomist
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje