.png)
Një teknologji e avancuar e analizës gjenetike po ndihmon mjekët të identifikojnë infeksione të panjohura, të përshpejtojnë diagnozën dhe të marrin vendime që mund të shpëtojnë jetë.
Në fund të dhjetorit 2019, kur në Wuhan të Kinës u shfaqën raste misterioze të pneumonisë së rëndë, shkencëtarët përdorën një metodë të njohur si testimi metagenomik për të identifikuar një patogjen të panjohur, i cili më vonë u identifikua si shkaktari i COVID-19.
Ndryshe nga testet tradicionale, që kërkojnë një virus ose bakter të caktuar, metagenomika analizon materialin gjenetik të pranishëm në një kampion biologjik. Kjo u mundëson studiuesve të identifikojnë një gamë të gjerë mikroorganizmash, përfshirë patogjenë që nuk janë dyshuar paraprakisht.
Metoda po përdoret gjithnjë e më shumë për të diagnostikuar sëmundje të rënda, si meningjiti, encefaliti, pneumonia dhe sepsa, veçanërisht kur testet rutinë nuk arrijnë të përcaktojnë shkakun e infeksionit.
Një shembull domethënës vjen nga puna e Charles Chiu, ekspert i sëmundjeve infektive në Universitetin e Kalifornisë, San Francisko. Një test metagenomik i lëngut cerebrospinal zbuloi se një paciente, e diagnostikuar me meningjit dhe dështim të mëlçisë, ishte e infektuar me virusin e hepatitit E. Pas trajtimit antiviral, gjendja e saj u përmirësua dhe ajo shmangu transplantin e mëlçisë.
Metoda mund të ndihmojë gjithashtu në shmangien e trajtimeve të panevojshme dhe në dallimin e infeksioneve nga sëmundjet autoimune, të cilat mund të shfaqin simptoma të ngjashme.
Një nga sfidat kryesore të metagenomikës ka qenë koha e nevojshme për analizimin e të dhënave. Procesi mund të zgjasë disa ditë, ndërsa te pacientët në gjendje kritike çdo orë ka rëndësi.
Përparimet në sekuencimin gjenetik dhe përdorimi i inteligjencës artificiale po e përshpejtojnë këtë proces. AI mund të ndihmojë në identifikimin e sinjaleve të rëndësishme mes sasive të mëdha të të dhënave dhe në dallimin e patogjenëve që shkaktojnë sëmundje nga mikrobet e padëmshme apo ndotjet aksidentale të mostrave.
Kjo qasje mund të krijojë mundësi për mjekësi më të personalizuar, ku trajtimi përshtatet sipas shkaktarit të sëmundjes dhe reagimit të organizmit të pacientit.
Një mjet edhe për parandalimin e epidemive
Metagenomika nuk kufizohet vetëm te diagnostikimi në spitale. Ajo mund të përdoret edhe për monitorimin e ujërave të zeza dhe të ajrit, me qëllim zbulimin e hershëm të viruseve dhe identifikimin e kërcënimeve të mundshme për shëndetin publik.
Një studim pilot në dy spitale të Londrës tregoi se testimi metagenomik identifikoi patogjenë që nuk zbuloheshin nga testet rutinë në rreth 30% të rasteve të shqyrtuara me infeksione të frymëmarrjes. Në një rast, teknologjia ndihmoi në identifikimin e tuberkulozit te një pacient që dyshohej se kishte kancer të mushkërive, duke shmangur një ndërhyrje kirurgjikale invazive.
Megjithëse metagenomika nuk është ende e përshtatshme për çdo rast dhe rezultatet kërkojnë interpretim klinik të kujdesshëm, potenciali i saj është i madh. Kostoja, koha e analizës dhe vështirësia për të dalluar patogjenët shkaktarë nga mikroorganizmat e padëmshëm mbeten sfida.
Megjithatë, kombinimi i sekuencimit gjenetik me inteligjencën artificiale mund ta bëjë diagnostikimin më të shpejtë dhe më të saktë, duke ndihmuar mjekët të zbulojnë sëmundje që përndryshe mund të mbeten të padiagnostikuara.
Në të ardhmen, aftësia për të identifikuar shpejt një patogjen të panjohur mund të jetë vendimtare jo vetëm për shpëtimin e pacientëve, por edhe për parandalimin e epidemive të reja.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje