.png)
Nga Gazeta Si- Kur të fillojë Kupa e Botës 2026 më 11 qershor, ndeshjet do të luhen në 16 qytete në Shtetet e Bashkuara, Kanada dhe Meksikë. Miliona tifozë do të mbërrijnë përmes aeroporteve të shumta dhe do të mbushin stadiumet, aeroportet, hotelet, baret dhe sistemet e transportit publik gjatë pesë javëve.
Kjo e bën Kupën e Botës jo vetëm një ngjarje sportive, por një eksperiment njëjavor në përzierjen globale që krijon një mjedis të përsosur për përhapjen e sëmundjeve infektive. Ngjarjet e kësaj shkalle rrallë shkaktojnë shpërthime të mëdha, por ato krijojnë mundësi për shpërthime dhe që sistemet shëndetësore të testohen.
Mundësitë variojnë nga dramatike (një rast i importuar i Ebolës) deri te shumë më të mundshmet (gripi dhe fruthi që përhapen nëpër vende të mbushura me njerëz) dhe kryesisht të anashkaluara (rritje të infeksioneve seksualisht të transmetueshme dhe sëmundje të transmetuara nga mushkonjat që fitojnë terren në zona të reja).
Ja disa nga kërcënimet e sëmundjeve infektive që po monitorohen ndërsa fillon eventi më i madh sportiv në botë!
Ebola- e frikshme, por e pamundur
Në maj të vitit 2026, Organizata Botërore e Shëndetësisë shpalli një emergjencë globale shëndetësore për shkak të një shpërthimi të Ebolës në Republikën Demokratike të Kongos dhe Ugandë të shkaktuar nga një lloj i rrallë i quajtur Bundibugyo, i cili vret afërsisht 1 në 3 persona që infekton.
Nuk ekzistojnë vaksina të miratuara, teste të shpejta diagnostikuese ose trajtime për këtë lloj virusi. Dhe përgjigja globale është komplikuar nga shkurtimet e thella në ndihmën ndërkombëtare shëndetësore dhe tërheqja e SHBA-së nga Organizata Botërore e Shëndetësisë.
Nëse zbulohet një rast, identifikimi i shpejtë dhe izolimi janë kritikë për të parandaluar transmetimin e mëtejshëm lokal.
Megjithatë, rreziku që Ebola të arrijë në një stadium të Kupës së Botës është shumë i ulët. Kjo për shkak se virusi përhapet vetëm përmes kontaktit të drejtpërdrejtë me lëngjet trupore si gjaku ose pështyma, jo përmes ajrit, dhe personat e infektuar nuk janë ngjitës derisa të shfaqin simptoma.
SHBA-ja ka ndaluar hyrjen për qytetarët jo-amerikanë dhe mbajtësit e kartës së gjelbër që kanë qenë në vendet e prekura në 21 ditët e fundit dhe po kontrollon të gjithë pasagjerët që udhëtojnë nga zonat e prekura. Gjithashtu po u bën thirrje vendeve europiane të përqafojnë procedura të ngjashme ndërsa udhëtimet për Kupën e Botës rriten. Meksika dhe Kanadaja gjithashtu kanë kufizime udhëtimi në vend.
Fruthi, gripi dhe COVID-19- rreziqet më të mëdha
Kërcënimet më të mundshme për tifozët e futbollit që ndjekin Kupën e Botës janë infeksionet e frymëmarrjes- sëmundjet që përhapen nga kolla, teshtitja dhe frymëmarrja në hapësira të mbushura me njerëz.
Shqetësim i veçantë është fruthi, i cili po rritet në Shtetet e Bashkuara, si dhe në Kanada e Meksikë. Që nga 4 qershori, Qendrat e SHBA-së për Kontrollin dhe Parandalimin e Sëmundjeve kanë konfirmuar 2,030 raste të fruthit në SHBA në vitin 2026- afër numrit total për të gjithë vitin 2025 dhe dukshëm më i lartë se në vitet e mëparshme.
Fruthi është një nga sëmundjet infektive më ngjitëse në planet. Një udhëtar i vetëm infektiv që kalonte nëpër Aeroportin Ndërkombëtar të Denverit në vitin 2025 shkaktoi një shpërthim prej të paktën 10 rastesh. Një tifoz i infektuar në tribuna, në një aeroport ose në një bar mund të shkaktojë lehtësisht një shpërthim.
Për më tepër, sezoni i gripit 2025–2026 arriti një nivel rekord në 30 vjet, dhe COVID-19 vazhdon të shkaktojë rreth 290,000 deri në 450,000 shtrime në spital në vit. Dhe grumbullimet e mëdha mund të amplifikojnë rrezikun e transmetimit.
Në sfond, gripi i shpendëve H5N1 ka shkaktuar 70 infeksione njerëzore në SHBA që nga viti 2024. Nuk është zbuluar asnjë përhapje nga personi në person, por shkencëtarët po vëzhgojnë nga afër mutacionet që mund ta ndryshojnë këtë.
Rreziqet nga mushkonjat
Sëmundjet e transmetuara nga mushkonjat shtojnë një shtresë tjetër rreziku për autoritetet shëndetësore dhe udhëtarët, veçanërisht për ndeshjet në jug të SHBA-së dhe qytetet pritëse meksikane gjatë sezonit kulmor të mushkonjave të verës.
Denga- një virus tropikal që shkakton temperaturë të lartë, dhimbje të forta trupi dhe ndonjëherë komplikime kërcënuese për jetën- vendosi një rekord në SHBA në vitin 2024, me gati 3,800 raste. Ky ishte një rritje prej 359% mbi mesataren e mëparshme 14-vjeçare.
Shumica e rasteve ndodhën tek udhëtarët që ktheheshin nga Karaibet dhe Amerika Qendrore. Megjithatë, raste të fituara në vend janë shfaqur, kryesisht në Los Angeles.
Ekziston gjithashtu rreziku që tifozët të sjellin sëmundje infektive nga vendet e tyre të origjinës.
Ethet e verdha, një infeksion viral potencialisht vdekjeprurës, mungojnë në SHBA, por mbeten një kërcënim për tifozët që udhëtojnë nga pjesë të Afrikës Sub-Sahariane dhe Amerikës së Jugut, ku sëmundja është vendase. Një shpërthim i etheve të verdha në vitin 2024 në Amerikën e Jugut jashtë xhunglës së Amazonës, ku transmetimi zakonisht ndodh, la të kuptohej se përhapja e saj në zonat urbane është e mundur.
Dhe virusi Oropouche, një sëmundje dikur e panjohur që transmetohet nga mushkonjat, shpërtheu në të gjithë Amerikën Latine në vitin 2024 në epideminë më të madhe të regjistruar ndonjëherë, me mbi 8,000 raste të konfirmuara vetëm në Brazil. Megjithëse infeksioni është zakonisht i lehtë, ai mund të ketë ndërlikime të rrezikshme si inflamacion i trurit dhe çrregullime të gjakderdhjes dhe mund të dëmtojë një fetus në zhvillim. Nuk ekzistojnë vaksina ose trajtime.
Infeksionet seksualisht të transmetueshme nën radar
Një kategori rreziku të mundshëm që po merr më pak vëmendje nga media janë infeksionet seksualisht të transmetueshme.
Rreth 1 në 5 udhëtarë ndërkombëtarë kryejnë marrëdhënie seksuale rastësore, sipas një studimi, dhe gati gjysma e këtyre takimeve janë të pambrojtura.
Mpox, një infeksion viral që përhapet përmes kontaktit të ngushtë fizik, vazhdon të qarkullojë në SHBA dhe është një shqetësim i veçantë në ngjarjet e mëdha publike. Sifilisi po përjeton gjithashtu një rigjallërim global.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje