.png)
Gazeta Si – Konflikti i vazhdueshëm midis Rusisë dhe Ukrainës në Detin e Zi nuk është thjesht një betejë për naftën dhe energjinë; është gjithashtu një luftë për drithërat.
Ditët e fundit, disa anije ruse që transportonin grurë janë goditur nga dronët ukrainas. Si kundërpërgjigje, ushtria e Vladimir Putinit ka intensifikuar sulmet në rajonin e Odesës, duke vënë në shënjestër terminalet portuale që përpunojnë rreth 90% të eksporteve bujqësore të Kievit.
Ky përshkallëzim i luftimeve kërcënon sigurinë globale ushqimore, duke pasur parasysh rolin kritik të rajonit të Detit të Zi në eksportet botërore të drithërave.
Këto ngjarje po ndikojnë në tregje: përshkallëzimi po çon në rritjen e çmimeve të grurit, me çmimin e grurit evropian që ka arritur nivelin më të lartë në 17 muaj.
Porti i Chornomorskut në shënjestër të sulmeve – Javët e fundit, sulmet nga të dyja palët janë intensifikuar, ndërsa ato përpiqen të paralizojnë njëra-tjetrën duke goditur infrastrukturën jetike dhe tregtinë detare.
Ky përshkallëzim dramatik ka bërë që dy kompani të mëdha të transportit detar – Maersk dhe Hapag-Lloyd – të njoftojnë pezullimin e operacioneve në portin ukrainas të Chornomorskut në Detin e Zi, pas goditjeve ruse.
Një hap të ngjashëm ka ndërmarrë edhe “Kernel Holding”, eksportuesi më i madh ukrainas i produkteve bujqësore.
Ky port është një nyje kyçe për “korridorin e grurit” të Detit të Zi. I vendosur në jug të Odesës, Chornomorski shërben si pikë kryesore nisjeje për dërgesat e grurit.
Ai ka një kapacitet prej mbi 110,000 TEU në vit, që do të thotë se mund të përpunojë 110,000 kontejnerë 20-këmbësh (secili me gjatësi 6 metra) brenda një periudhe 12-mujore.
Bazuar në shifrat e periudhës para luftës, kjo përkthehet në 4 milionë tonë grurë në vit. Jetike janë gjithashtu portet e Odesës dhe Yuzhny/Pivdennyi-t.
I pari është nyja më e madhe detare e vendit, me një vëllim trafiku prej 675,000 TEU dhe një kapacitet përpunimi gruri që kalonte 3.5 milionë tonë para luftës.
I dyti – i cili ndodhet gjithashtu në rajonin e Odesës – u zhvillua me një fokus pothuajse ekskluzivisht industrial dhe përpunonte gjithashtu rreth 3.5 milionë tonë grurë.
Ndikimi te Ukraina dhe Rusia – Ukraina luan një rol të rëndësishëm në tregtinë ndërkombëtare të drithërave, duke përbërë afërsisht 6% të eksporteve globale të grurit dhe mbi 11% të atyre të misrit.
Para fillimit të konfliktit, sektori bujqësor ishte një shtyllë kryesore e ekonomisë ukrainase, duke kontribuar me rreth 11% të PBB-së dhe duke gjeneruar gati 40% të totalit të eksporteve.
Eksportet e drithërave dhe farave vajore përbënin një burim të rëndësishëm të të ardhurave në valutë të huaj për Kievin.
Tani, sipas zyrtarëve të qeverisë ukrainase, eksportet e grurit mund të bien me një të tretën për shkak të dëmeve të shkaktuara nga sulmet ruse ndaj porteve në rajonin e Odesës.
Megjithatë, edhe Moska mund të përballet me pasoja të konsiderueshme në këtë sektor: sipas vlerësimeve më të fundit të publikuara nga agjencia “Bloomberg”, afërsisht 20% e grurit rus të destinuar për eksport – me destinacion tregjet në Azi dhe Afrikë – kalon përmes Detit të Zi.
Çmimet e grurit – Paqëndrueshmëria gjeopolitike po ndikon te çmimet e grurit në bursën “Euronext Paris”, e cila shërben si pikë referimi evropiane për grurin e bluarjes.
Kjo bursë – e njohur më parë si MATIF (Marché à Terme International de France) – është tregu historik i kontratave me të ardhme (futures) në Paris dhe qendra kryesore evropiane për tregtimin e derivateve të produkteve bujqësore.
Çmimet e grurit në Euronext Paris janë rritur ndjeshëm, duke arritur nivelet më të larta në 17 muaj; së fundmi ato shënuan 237,25 euro për ton, një rritje prej rreth 15% që nga fillimi i korrikut.
Kjo rritje pasqyron një “premiumi rreziku” që po përfshihet në çmime për shkak të tensioneve në rajonin e Detit të Zi.
Situata po monitorohet nga afër nga Konferenca e Kombeve të Bashkuara për Tregtinë dhe Zhvillimin (UNCTAD), e cila raporton se çmimet globale të grurit janë rritur tashmë me 20% që nga fillimi i korrikut.
Sipas këtij institucioni të OKB-së, çdo përkeqësim i mëtejshëm i sigurisë detare në Detin e Zi mund të çojë në rritjen e kostove të transportit, sigurimit, energjisë dhe ushqimit, duke prekur në mënyrë disproporcionale vendet që varen shumë nga importet.
Jo vetëm Hormuzi, tani është edhe Kerch – Siç u përmend më parë, trafiku detar në Detin e Zi ndodhet nën presion të madh për shkak të luftimeve.
Kjo situatë po ndodh gjithashtu në Detin e Azovit, që ndodhet aty pranë (dhe është më i vogël) – i kufizuar nga Rusia dhe Ukraina – dhe që tani është nën kontrollin de facto të Moskës.
Të dy detet lidhen përmes Ngushticës së Kërçit, një pikë strategjike për tregtinë e grurit. Ja një hartë për të ndihmuar në vizualizimin e vendndodhjes së saj.
Para luftës, një pjesë e konsiderueshme e eksporteve të drithërave nga Ukraina dhe Rusia kalonte drejtpërdrejt përmes porteve kryesore të Detit të Zi, të cilat shërbenin si porta kryesore e rajonit drejt tregjeve ndërkombëtare.
Megjithatë, një pjesë më e vogël nisej nga Deti i Azovit; pasi kalonin ngushticën e Kerçit, këto dërgesa hynin në Detin e Zi dhe vazhdonin drejt Bosforit dhe Dardaneleve, duke arritur përfundimisht në tregjet ndërkombëtare – veçanërisht në Evropë, Afrikë dhe Lindjen e Mesme.
Kjo është arsyeja pse disa analistë e quajnë Kerch-in një lloj “Hormuzi të drithërave”: jo për shkak të vëllimit të trafikut – i cili është shumë më i ulët se ai i ngushticës midis Iranit dhe Omanit – por sepse ai shërben si një pikë strategjike kalimi (ose “pikë ngushtimi”) për një pjesë të eksporteve bujqësore që lëvizin nga Deti i Azovit drejt tregjeve globale.
Sot, pas pushtimit rus, Deti i Azovit është “de facto” nën kontrollin e Moskës. Megjithatë, hegjemonia ruse në zonë përballet me presion dhe kufizime në rritje.
Kievi ka intensifikuar fushatën e sulmeve me dronë kundër anijeve dhe infrastrukturës ruse në këtë pellg ujor, me synimin për të ndërprerë rrugët logjistike dhe tregtare.
Sipas disa burimeve, Moska – në vazhdën e sulmeve të përsëritura ukrainase – ka kufizuar përkohësisht kalimin përmes Kerch-it, duke krijuar kështu mundësinë për pasoja mbi eksportet bujqësore ruse.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje