Irani e ka poshtëruar Trumpin!

Nga Gazeta ‘Si’- Marrëveshja me Iranin është përshkruar si një “poshtërim” për Shtetet e Bashkuara, pasi rezultati përfundimtar është se Amerika nuk përfiton pothuajse asgjë që nuk e kishte tashmë para luftës, ndërsa Irani siguron garanci sigurie dhe një shumë të madhe parash.

Sipas kritikëve, marrëveshja e Donald Trump e lë Iranin një shtet teokratik të lirë të armatoset me raketa balistike dhe dronë, si dhe të vazhdojë represionin ndaj qytetarëve të vet.

Po ashtu, kushtet e saj sugjerojnë se ky shtet, pas një periudhe 60-ditore kalimi të lirë nëpër Ngushticën e Hormuzit, mund të ketë aftësi të rregullojë trafikun detar.

Zakonisht, për një poshtërim të tillë do të duhej të paguhej shumë para për një marrëveshje të fshehtë profesionale. Në këtë rast, vetë mënyra se si marrëveshja po prezantohet nga Trump dhe këshilltarët e tij shihet nga kritikët si po aq poshtëruese sa vetë përmbajtja e saj.

Trump deklaroi në samitin e G7 se nëse vendet e tjera kanë raketa balistike, atëherë do të ishte “pak e padrejtë” që Irani të mos ketë gjithashtu. Megjithatë, eliminimi i këtyre raketave ishte një nga qëllimet kryesore të konfliktit, i cili ka kushtuar jetë njerëzish si në Iran ashtu edhe në SHBA.

Trump gjithashtu pretendoi se SHBA mund të kishte vazhduar bombardimet për javë apo vite të tëra nëse do të dëshironte, por sipas tij, kjo do të kishte rrezikuar edhe hapjen e Ngushticës së Hormuzit.

Kritikët e shohin këtë si një pranim të dobësisë së aftësisë ushtarake amerikane, veçanërisht në një zonë që konsiderohet strategjike për flotën detare të SHBA-së.

Në këtë këndvështrim, poshtërimi shihet si një fenomen i veçantë nga humbja: vetëm SHBA përjeton poshtërim politik dhe simbolik, ndërsa të dy vendet përballen me pasoja të rënda. Për SHBA-në, kjo përkthehet në humbje të ndikimit dhe perceptimin se edhe një superfuqi nuk mund ta imponojë vullnetin e saj mbi një shtet më të vogël, por të vendosur.

Për Iranin, situata paraqitet më komplekse: vendet fqinje e shohin gjithnjë e më shumë si kërcënim dhe po armatosen, ndërsa ekonomia e tij mbetet e dobësuar rëndë nga sanksionet dhe kriza afatgjatë.

Një mbrojtje e mundshme e marrëveshjes nga perspektiva amerikane është se, për shkak të sfidave ekonomike dhe politike të Iranit, këto kushte mund të kontribuojnë në ndryshime të brendshme më shumë sesa çdo ndërhyrje ushtarake e mëtejshme.

Një tjetër interpretim është se marrëveshja është e paqartë dhe simbolike, me terma të mjegullt që u lejojnë të dy palëve ta interpretojnë sipas nevojave të politikës së brendshme, duke e bërë atë më shumë një “marrëveshje në letër” sesa një angazhim të rreptë ligjor.

Sipas kësaj analize, thelbi i marrëveshjes mund të jetë më shumë ndalimi i luftës sesa një zgjidhje e qëndrueshme diplomatike. Ajo mund të pasqyrojë thjesht dëshirën e të dy palëve për të ndalur konfliktin, duke shmangur detyrimet e qarta që do t’i kufizonin në të ardhmen.

Në këtë kuptim, Irani shihet nga disa si pala që ka fituar avantazh simbolik, pasi ka arritur të nënshkruajë një dokument që kritikët e përshkruajnë si poshtërues për SHBA-në.

Edhe nëse zbatimi i marrëveshjes mbetet i pasigurt, vetë ekzistenca e saj përbën një kapital politik dhe propagandistik për Teheranin.

Megjithatë, përfundimi mbetet i hapur: Irani mund të ketë fituar në aspektin simbolik të konfliktit, por e ardhmja e paqes dhe stabilitetit në rajon mbetet ende për t’u përcaktuar./ The Atlantic