.png)
Nga Michael O’Flaherty- Evropa ka hyrë në një epokë të re të menaxhimit të emigracionit. Pas një votimi nga Parlamenti Evropian, rregullorja e kthimit e BE-së është afër miratimit- duke premtuar kthime “më efikase” dhe procedura “më të shpejta” për të deportuar emigrantët e padëshiruar. Kjo do t’u japë vendeve rrugën ligjore për të ngritur qendra kthimi, domethënë, objekte jashtë vendit për të përpunuar qëndrimet e njerëzve që konsiderohen se nuk kanë të drejtë të qëndrojnë në BE.
Pavarësisht kundërshtimit nga vende të tilla si Spanja dhe Franca, dhe një proteste nga grupet e të drejtave të njeriut, shumë qeveri të tjera duken të etura për t’u bashkuar. Një letër e hapur e nënshkruar nga 19 shtete anëtare të BE-së vetëm disa ditë pas votimit në Parlamentin Evropian, duke kërkuar “përdorimin e plotë të mundësive të reja”, tregon se zbatimi mund të vijë së shpejti. Kryesues si Austria, Danimarka, Gjermania, Greqia dhe Holanda janë tashmë në bllokun e fillimit, të gatshëm të krijojnë qendra të përbashkëta të cilat ka të ngjarë të bëhen funksionale së shpejti.
Këto zhvillime sinjalizojnë se pozicionet që dikur konsideroheshin të skajshme, ligjërisht të pambështetshme dhe të nxitura nga ideologjia në vend të provave, janë riemëruar me sukses si qeverisje e zakonshme dhe e logjikshme. Politizimi i thellë i këtij ndryshimi u shfaq plotësisht kur disa eurodeputetë brohoritën “Kthejini mbrapsht” brenda parlamentit evropian gjatë votimit, duke festuar largimin e qenieve njerëzore me entuziazmin e një tubimi fushate. Në ndjekje të politikave gjithnjë e më të rrepta të emigracionit, mbrojtjet e të drejtave të njeriut për të cilat u themelua Evropa po trajtohen gjithnjë e më shumë si të disponueshme.
Vendimi për të hapur rrugën për qendrat ekstraterritoriale duhet të alarmojë këdo që është i njohur me koston njerëzore të këtyre skemave në të kaluarën. Historia na tregon se ato nuk janë zgjidhje të padëmshme administrative. Nuk ka asnjë iniciativë të vetme për të dhënë politikën e emigracionit jashtë vendit që nuk ka ngritur shqetësime serioze për të drejtat e njeriut.
Kur Australia ishte pionere e përpunimit jashtë vendit në Nauru dhe Papua Guinea e Re, mijëra njerëz, përfshirë fëmijë, iu nënshtruan, sipas OKB-së, viteve të ndalimit arbitrar në kushte çnjerëzore, duke rezultuar në trauma të rënda fizike dhe mendore dhe të paktën 12 vdekje. Në mënyrë të ngjashme, organizatat e të drejtave të njeriut kritikuan përpjekjet e Izraelit në vitet 2010 për të detyruar azilkërkuesit sudanezë dhe eritreanë të zhvendoseshin “vullnetarisht” në Ruandë dhe Ugandë, gjë që rezultoi në abuzim, pezullim ligjor ose ikje të detyruar përpara.
Në SHBA, eksperimentet e viteve 1990 për mbajtjen e refugjatëve haitianë jashtë mundësive gjyqësore të brendshme, përfshirë edhe në Gjirin e Guantanamos, kanë evoluar në marrëveshje për të larguar njerëzit në vende ku ata nuk kanë lidhje. Këto marrëveshje kanë çuar në raporte të dokumentuara të ndalimit arbitrar, torturës dhe keqtrajtimeve të tjera, zhdukjeve me forcë dhe mohimit të aksesit në këshilltar familjar dhe ligjor. Në disa raste, shtetet pritëse më pas i kanë kthyer individët në vendin e tyre të origjinës, duke i ekspozuar njerëzit ndaj rrezikut të kthimit (dërgimit të dikujt përsëri në rrezik).
Bashkëpunimi i kohëve të fundit midis Zbatimit të Imigracionit dhe Doganave të SHBA-së (ICE) dhe megaburgut Cecot të El Salvadorit, ku të dëbuarit mbaheshin në kushte ekstreme, ngre një pyetje themelore për politikëbërësit evropianë: a është ky lloji i modelit ndëshkues dhe të jashtëm që duam të importojmë këtu?
Evropa nuk është e panjohur me këto politika. Shkeljet e gjata të të drejtave të refugjatëve dhe emigrantëve në Libi dhe Tunizi tregojnë se bashkëpunimi për emigracionin që synon parandalimin e mbërritjeve në BE ndoshta do të rezultojë në shkelje serioze dhe të përhapura të të drejtave të njeriut nëse nuk vendosen garanci të mjaftueshme që nga fillimi.
Përpjekjet e mëparshme evropiane për qendrat ekstraterritoriale e konfirmojnë këtë model. Marrëveshja e Italisë me Shqipërinë është përballur me pyetje mbi përputhshmërinë e saj me ligjin e BE-së. Kjo tregon se si zhvendosja e njerëzve jashtë vendit mund të kufizojë rëndë aksesin e tyre te avokatët, përkthyesit dhe gjyqtarët, duke rrezikuar kështu efektivitetin e mjeteve ligjore që janë thelbësore për mbrojtjen e të drejtave të tjera të njeriut. Ndërkohë, bashkëpunimi i Mbretërisë së Bashkuar me Ruandën, një përpjekje për të kontraktuar procedurat e azilit në vend të kthimeve, ra në kundërshtim me Gjykatën Supreme të Mbretërisë së Bashkuar për shkak të dobësive sistemike në sistemin e azilit dhe gjyqësorit të Ruandës që nuk arriti të garantonte që njerëzit e dërguar atje do të ishin të sigurt nga kthimi.
Si mund të besojë dikush në mënyrë të arsyeshme se këtë herë do të jetë ndryshe? Megjithatë, qeveritë evropiane që ndjekin krijimin e qendrave të kthimit vazhdojnë të ofrojnë të njëjtën siguri: se ato do të veprojnë në përputhje të rreptë me detyrimet e tyre ndërkombëtare për të drejtat e njeriut.
Me zbatimin e afërt, siguritë e paqarta nuk janë më të mjaftueshme. Rreziqet janë thjesht shumë të larta. Nga njëra anë, vendet evropiane po eksperimentojnë me jetët njerëzore. Rreziqet janë të dokumentuara mirë dhe do të rriten vetëm nëse qeveritë bashkëpunojnë me vendet me të dhëna të dobëta për të drejtat e njeriut. Nga ana tjetër, efektiviteti i qendrave të kthimit mbetet i pavërtetuar. Kjo iniciativë mund të thithë fonde të mëdha publike derisa të ndërhyjnë gjykatat, duke dëmtuar besueshmërinë ndërkombëtare të Europës.
Kërkimi i këtij niveli rigoroziteti nuk është kërkim i të pamundurës. Përkundrazi, është minimumi i kërkuar për të zbutur rreziqet e “zgjidhjeve inovative” të përshkruara në letrën e hapur. Nëse qeveritë evropiane zgjedhin të ecin përpara në territor të rrezikshëm, ato duhet të pranojnë barrierat mbrojtëse të nevojshme për t’i parandaluar ato të krijojnë vrima të zeza për të drejtat e njeriut.
Michael O’Flaherty është komisioneri për të drejtat e njeriut në Këshillin e Evropës.
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje