Financa Personale

Dashuria dhe Paraja – Si janë të lidhura ato mes tyre

Marrëdhëniet tona me njerëzit shpesh reflektohen në marrëdhëniet tona me paratë. Në të mirë dhe në sëmundje.

Cili është stili juaj i marrëdhënies? A jeni indulgjent? Kontrollues? Obsesiv? I matur? I pamatur? Ka shumë mundësi që të keni të njëjtën qasje kur bëhet fjalë për paratë.

Hulumtimet psikologjike, të sjelljes dhe neuroshkencës tregojnë se sa të qëndrueshëm dhe të sigurt ndiheni në marrëdhëniet tuaja ndërpersonale, ka tendencë të pasqyrojë sa të qëndrueshëm dhe të sigurt ndiheni për financat tuaja. Kështu që ia vlen të ekzaminoni lidhjet tuaja të ngushta, si të kaluara ashtu edhe të tashmen, për të kuptuar se si ato mund të ndikojnë në shpenzimet tuaja, kursimet dhe investimet tuaja - për mirë apo për të keq.

Kjo nuk përfshin domosdoshmërisht orë në shtratin e një psikoanalisti, por kërkon një vetë-reflektim të sinqertë në lidhje me historikun e marrëdhënieve tuaja (duke filluar me mamanë dhe babanë) dhe rolin që paratë luajtën në mënyrë të pashmangshme. Ndërsa paratë nuk mund t’ju ​​blejnë dashurinë, paratë janë të ngatërruara me dashurinë në nënndërgjegjen tuaj. Në të vërtetë, marrja dhe humbja e parave aktivizon të njëjtat qendra kënaqësie dhe dhimbje në tru, përkatësisht, si të dashurohesh dhe të kesh zemrën të thyer.

Vazhdimësia e sigurisë

Kur përpiqeni të kuptoni këtë ndërlidhje të komplikuar, një vend i mirë nga tia filloni është të shikoni marrëdhënien tuaj me paratë përmes lenteve të teorisë së lidhjes, e cila thotë se të gjithë kemi një stil të lidhjes ndërpersonale që është në një vazhdimësi nga e sigurta në të pasigurtën. Shumica e njerëzimit anon disi drejt anës së pasigurt dhe shfaq sjellje duke filluar nga ankthi (mendoni për një qen Labrador që nuk mund të ngopet me ju) deri në një hokatar (mendoni për një mace që sillet sikur mund të bëjë shumë mirë pa ju).

"Nëse jeni nevojtar i dashurisë, lloji më i shqetësuar i saj, ju përdorni paratë si një mjet për t'u dashur dhe për t'u vlerësuar dhe për të pasur njerëz përreth jush", thotë Mario Mikulincer, një profesor i psikologjisë që studion lidhjet njerëzore në Qendrën Ndërdisiplinore, një kolegj kërkimor në Herzliya, Izrael.

Ju mund të jeni në kategorinë e ankthit nëse shpesh merrni çekun, jepni dhurata të shtrenjta, blini rregullisht makina të reja dhe vishni rroba të kushtueshme. Ndoshta ju jeni personi që të tjerët e trajtojnë si një ATM, duke dhënë disa para ose duke iu kërkuar shuma më të mëdha, sepse e keni të vështirë të thoni jo. Ju gjithashtu mund të jeni një investitor impulsiv, duke vendosur para dhe duke i tërhequr ato nga investimet sipas ndryshimeve në treg.

Tipat që shmangin, nga ana tjetër, janë më të qëndrueshëm. Ata kursejnë para në mënyrë që të mos duhet të mbështeten tek të tjerët ose të mund të ushtrojnë pushtet mbi ta. Ky mund të jesh ti nëse bujaria jote ka limite - si mund të ofrohesh të paguash për një pushim me miqtë ose familjen, por ti duhet të vendosësh se ku dhe kur shkon dhe çfarë bën gjatë udhëtimit.

"Njerëzit që iu atashohet sjellja shmangëse, mund të zhvillojnë pakënaqësi ose përbuzje për ata që u marrin paratë", thotë Dr. Mikulincer, i cili vetëm u forcon distancën e tyre emocionale. Kur bëhet fjalë për investime, ata priren të mbajnë këshillën e tyre, duke mos u besuar plotësisht këshilltarëve financiarë, aq më pak ndjenjat mbizotëruese të tregut.

 Aty ku fillon

Sigurisht, jo të gjithë përshtaten mirë në këto kategori. Shumë njerëz shfaqin karakteristikat e të dyve. Stili juaj i atashimit dhe mënyra se si silleni me paratë përcaktohen në mënyrë unike nga edukimi, përvojat dhe ndikimet tuaja kulturore. Në varësi të prejardhjes suaj, ju mund të lidhni intimitetin - dhe paratë - me sigurinë, rrezikun, mbrojtjen, fshehtësinë, kontrollin, prestigjin, fuqinë, dobësinë, virtytin, vesin, pranimin ose refuzimin. Këto atashime shpesh jofunksionale zakonisht krijohen në fillim të jetës dhe janë të vështira për t'u lëkundur, me gjasë sepse as nuk e dini se i keni.

"Mënyra se si jemi rritur është gjithçka që dimë", thotë Daniel Crosby, psikolog dhe shef i sjelljes në Brinker Capital Investments në Berëyn, Pa. "Ashtu si peshku nuk e di se është i njomë, ne nuk e dimë se kemi një stil specifik të lidhjes me paratë ”.

Ndoshta ju jeni rritur nga një nënë e vetme që sakrifikoi për të paguar për gjërat që ju duheshin, të cilat ju i brendësuat. Si i rritur, mund ta keni të vështirë të shpenzoni para për veten tuaj. Kjo trashëgimi kulturore mund t'ju bëjë që të fshehni faturat nga bashkëshorti juaj dhe madje të gënjeni miqtë se rrobat ose këpucët që keni veshur nuk janë të reja.

"Ajo për të cilën po flasim është psikologjia juaj individuale financiare", thotë Brad Klontz, profesor i asociuar i praktikës në Kolegjin e Biznesit në Universitetin Creighton Heider në Omaha, Neb. "Shpesh marrëdhënia me paranë formësohet nga përvojat e para të të ardhura financiare, të cilat çojnë drejtpërdrejt në sjelljen tuaj të mëvonshme. ”

Dr. Klontz, një psikolog dhe një planifikues financiar i çertifikuar, zhvilloi një anketim për sjelljen me paratë, i cili përpiqet të klasifikojë lidhjet emocionale të njerëzve me paratë. Vlerësimi kërkon shkallën në të cilën jeni dakord ose nuk jeni dakord me 32 deklarata në lidhje me paratë për të dalluar skenarin tuaj mbizotërues të parave, ose sistemin themelor të besimit që drejton sjelljen tuaj financiare.

Pyetësori i tij, i cili është në dispozicion në internet, mund t'ju ofrojë një gamë të gjerë të kuptueshmërisë së marrdhënieve tuaja me paratë. Por për të kuptuar vërtet lidhjet dhe përvojat ndërpersonale që formuan bindjet tuaja dhe ndikimin e vazhdueshëm, psikoterapistët dhe trajnerët financiarë inkurajojnë njerëzit ti bëjnë vetes pyetje më të shtrira:

• "Çfarë ju kanë mësuar prindërit tuaj direkt dhe indirekt për paratë?"

• "Cilat ishin përvojat tuaja më të gëzueshme dhe më të dhimbshme me paratë?"

• "Më trego për herën e fundit kur ti dhe partneri yt keni biseduar në lidhje me paratë."

Një metodë tjetër efektive është të imagjinoni se po flisni me para. Çfarë do të thoni? Çfarë do t'ju thoshin paratë? Kush nga jeta juaj do të tingëllojë si të holla? Nuk është për t'u habitur, paraja shpesh tingëllon si një figurë me ndikim e lidhjes së fëmijërisë si një prind, gjysh, gjyshe, fqinj, shoku më i mirë ose mentori. Ky person i rëndësishëm në jetën tuaj mund të ketë mbajtur burime ose ekstravagante me afeksionin dhe paratë e tyre - përsëri, ata priren të ndërthuren - duke ndikuar kështu në mënyrën se si ndiheni, mendoni dhe silleni në lidhje me të tjerët dhe financat tuaja.

"Përgjigjet për këto lloj pyetjesh demonstrojnë se si besimet dhe sjelljet e njerëzve formohen në moshë të hershme dhe krijojnë një lloj profetizimi të vetë-përmbushur", thotë Megan Mçoy, profesoreshë e praktikës në planifikimin financiar personal në Universitetin Shtetëror të Kansas. "Është aq e ngulitur sa që ata as nuk e kuptojnë që njerëzit e tjerë mendojnë ndryshe për paratë".

Shumë private

Dhe si munden kur brenda familjeve dhe si kulturë është tabu të flasësh për para?

Sondazhet tregojnë se ne flasim më lirshëm për marrëdhëniet tona seksuale sesa për marrëdhëniet tona me paratë. Na kapëlon një ndjenjë turpi po të pyesim sa para keni dhe sa mirë (ose dobët) i menaxhoni ato duke  i bërë potencialisht të dëmshme. Antidoti, si me çdo shtrembërim, është t'i nxjerrë ato në dritë.

"Në një moment të jetës sime, mendova se paratë ishin rrënja e së keqes", thotë Dr. Mçoy, i cili është gjithashtu një terapist I licencuar, i martuar dhe familjar, si dhe një planifikues financiar i çertifikuar. Ajo e përshkruan veten si "duke u rikuperuar" nga një marrëdhënie jofunksionale me paratë.

"Si një vajzë e vogël, isha shumë e preokupuar për të qenë e mirë", thotë ajo. "Mesazhi i kishës për dhënien dhe sakrifikimin bëri jehonë mbi mua dhe disi u lidh me paratë.

"Ajo gjithashtu kishte një vëlla që ishte vërtet i mirë në matematikë, dhe truri i saj i vogël i prej fëmije vendosi që matematika ishte gjëja e tij dhe gjëja e saj ishte të lexonte. Kështu që ajo u bë e pasigurt për numrat." Le të themi që unë u rrita të jem tepër e sëmurë në financat e mia , "Thotë Dr. Mçoy, duke iu referuar zakonit të saj për të mos parë kurrë të dhënat e saj bankare. U desh një rrugëtim terapeutik dhe një martesë me dikë që ishte gardiani i financave - tepër vigjilent për financat e tij - për të ndryshuar mendimin e saj (dhe të tij) dhe të kishin një qasje më të shëndetshme për financat e tyre.

Njerëzit të karakterizuar nga stile të lidhura me ankth dhe shmangie kanë tendencë të tërheqin njëri-tjetrin, kështu që ka kuptim që njerëzit gjithashtu priren të martohen me të kundërtit e tyre. Dave Lowell, një trajner financiar në Layton, Utah, e sheh atë gjatë gjithë kohës. Specialiteti i tij është mënyra se si paratë kanë një rol në marrëdhëniet martesore. Më parë një këshilltar investimesh, Z. Lowell shqetësohej nga sa klientë kishin kaluar jetën e tyre duke marrë vendime të tmerrshme financiare.

"Ata e dinin se nuk duhet të mbanin borxhin e kartës së kreditit ose të përdornin kursime për të paguar hipotekën në një shtëpi që nuk mund ta përballonin", thotë ai. "Nuk ishte një gjë që kishte të bënte me njohuritë, ishte një gjë emocionuese." Tani ai përqendrohet të ndihmojë çiftet millenials të arrijnë fundin e besimeve të tyre të papërputhura dhe shpesh të deformuara, në mënyrë që ata të jenë më të qetë me financat e tyre dhe me njëri-tjetrin.

Z. Lowell vendos një tarifë të sheshtë për shërbimet e tij. Shumësia e çështjeve të ndjeshme emocionale të njerëzve ndërsa përpiqen njëkohësisht t’i shesin produkte investimesh, konsiderohen nga shumë në komunitetin psikoterapeutik dhe këshillues financiar si një shkelje serioze etike. Kështu që jini të kujdesshëm ndaj kujtdo që punon në komision, i cili dëshiron të futet në psikikën tuaj.

Procesi i Z. Lowell është që t'u kërkojë çifteve të plotësojnë veçmas një pyetësor, i cili pyet për marrëdhëniet e tyre të rëndësishme të kaluara dhe përvojat e paharrueshme me paratë që mund të ndikojnë në sjelljen e tyre sot.

"Unë i bëj ata të mendojnë për këtë, të kalojnë kohë dhe të eksplorojnë diçka nga një kënd që ata ndoshta nuk e kanë pasur më parë", thotë ai. Pastaj ata mblidhen përsëri për të diskutuar ndonjë moment "aha". Ushtrimi i ndihmon njerëzit të kuptojnë jo vetëm veten, por edhe se nga vjen bashkëshorti i tyre. Edhe sjelljet më konfuze financiare bëhen logjike me pak kontekst historik.

Kjo nuk do të thotë që këto epifani janë plotësisht kurative. Njerëzit prapëseprapë rrëshqasin gjatë stresit, si, oh themi, një pandemi globale. Ata që janë të shqetësuar në marrëdhëniet e tyre ndërpersonale mund të shpenzojnë shumë në Amazon. Personat  më shmangës mund të fiksohen aq shumë për të mos shpenzuar para, sa u kushton shtrenjtë – njësoj  si të punësosh një hidraulik me normë më të ulët, puna e dobët e të cilit përmbyt shtëpinë me ujërat e zeza të papërpunuara.

Por Z. Lowell thotë se e gjithë kjo është pjesë e procesit. "Ne flasim për arsyen pse ata bënë atë që bënë, dhe u kthyen në rrugën e duhur", thotë ai.

Ai përpiqet të automatizojë sa më shumë jetën financiare të klientëve të tij, si zbritjet automatike të pagës për llogaritë e pensionit dhe transferimet e fondeve mujore në llogaritë e rezervuara për qëllime si një parapagim shtëpie, si dhe përcaktimin "argëtim" ”Llogari për ata që e kanë të vështirë ta lejojnë veten të gëzojnë atë që kanë fituar. Gjëra të tilla e bëjnë më të lehtë për klientët të jenë të shëndetshëm sesa jo të shëndetshëm në financat e tyre.

"Është me të vërtetë e thjeshtë të bësh bisedë pse po sillesh në atë mënyrë me paratë dhe t'i lësh të zgjedhin me vetëdije një rrugë tjetër", thotë Z. Lowell. "Sigurisht që ka ende luftë, por kjo i vendos ata në mendësinë e duhur për të bërë përparimin e nevojshëm."

/ Burimi: Wall Street Journal/ Në shqip: Gazeta “Si”/


Copyright © Gazeta “Si”




Më Shumë