Çfarë tregon ngjyra e flokëve për shëndetin tuaj?

Nga Gazeta ‘Si’– Nga e kuqja e ndezur te e zeza e thellë apo nuancat e shumta ndërmjet tyre, ngjyra natyrale e flokëve përcaktohet nga sasia dhe lloji i melaninës që gjendet në flokë. Ky pigment, i cili ndodhet edhe në lëkurë dhe sy, luan një rol të rëndësishëm në pamjen tonë, por sipas disa studimeve mund të lidhet edhe me aspekte të caktuara të shëndetit.

Sipas George Cotsarelis, dermatolog dhe drejtues i Departamentit të Dermatologjisë në Shkollën e Mjekësisë të Universitetit të Pensilvanisë, ekzistojnë dy lloje kryesore të melaninës: eumelanina, e cila është përgjegjëse për flokët e zinj dhe kafe, dhe feomelanina, e cila krijon nuancat bionde dhe të kuqe.

Njerëzit me flokë të zinj kanë sasinë më të madhe të eumelaninës, ndërsa ata me flokë kafe kanë nivele më të moderuara. Personat biondë kanë shumë pak eumelaninë, ndërsa flokët e kuq përmbajnë kryesisht feomelaninë. Kombinimet e këtyre pigmenteve krijojnë gamën e gjerë të ngjyrave të flokëve që shohim tek njerëzit.

Megjithëse ngjyra e flokëve është kryesisht një karakteristikë estetike, studiuesit kanë identifikuar disa lidhje interesante mes ngjyrave të caktuara dhe rreziqeve apo veçorive shëndetësore.

Një nga gjetjet më të studiuara lidhet me personat që kanë flokë të kuq.

David Fisher, ish-drejtues i Departamentit të Dermatologjisë në Spitalin e Përgjithshëm të Massachusettsit dhe profesor në Shkollën e Mjekësisë të Harvardit, thotë se kjo është ndoshta lidhja më e fortë mes ngjyrës së flokëve dhe shëndetit.

Sipas tij, njerëzit me flokë të kuq pothuajse gjithmonë kanë lëkurë shumë të çelët, e cila nxin me vështirësi dhe digjet më lehtë nga dielli. Kjo i vendos ata në një kategori me rrezik më të lartë për zhvillimin e kancerit të lëkurës, veçanërisht melanomës.

Shumica e personave me flokë të kuq bartin variante të gjenit MC1R (Melanocortin-1 Receptor). Ky gjen bën që qelizat prodhuese të pigmentit, të njohura si melanocite, të prodhojnë më shumë feomelaninë.

Studime të shumta kanë treguar se variantet e këtij gjeni lidhen me një rrezik më të lartë për melanomë. Megjithatë, hulumtuesit kanë zbuluar se kjo lidhje nuk shpjegohet vetëm nga ekspozimi ndaj rrezeve ultraviolet.

Në një studim të publikuar në revistën shkencore Nature në vitin 2012, ekipi i Fisher përdori modele eksperimentale te minjtë për të studiuar zhvillimin e melanomës. Studiuesit krijuan minj gjenetikisht identikë që ndryshonin vetëm në ngjyrën e qimeve.

Rezultatet treguan se minjtë me qime të kuqe kishin rrezik më të lartë për melanomë edhe kur nuk ekspozoheshin ndaj rrezatimit UV.

Megjithatë, ekspertët theksojnë se melanoma mund të zhvillohet te çdo person, pavarësisht ngjyrës së flokëve apo lëkurës. Faktorë të tjerë si ekspozimi i tepërt në diell, përdorimi i solarëve, numri i madh i nishaneve dhe historia familjare luajnë rol të rëndësishëm.

Disa studime kanë sugjeruar gjithashtu se varianti MC1R mund të lidhet jo vetëm me melanomën, por edhe me rrezik më të lartë për sëmundjen e Parkinsonit.

Shkencëtarët ende nuk e kuptojnë plotësisht mekanizmin e kësaj lidhjeje, por një teori lidhet me pigmentin e errët që gjendet në një pjesë të trurit të quajtur substantia nigra.

Sipas Cotsarelis, mendohet se ndryshimet në llojin e melaninës mund t’i bëjnë disa neurone më të ndjeshme ndaj dëmtimit dhe vdekjes qelizore. Megjithatë, ai thekson se provat aktuale nuk janë ende mjaftueshëm të forta për të nxjerrë përfundime përfundimtare.

Ngjyra e flokëve mund të ndikojë edhe në mënyrën se si organizmi përjeton dhimbjen.

Në studimet e kryera nga laboratori i Fisher, u zbulua se varianti MC1R ndryshon balancën e disa hormoneve në organizëm, duke rritur numrin e receptorëve opioidë që ndihmojnë në frenimin e dhimbjes.

Kjo sugjeron se disa persona me flokë të kuq mund të kenë tolerancë më të lartë ndaj llojeve të caktuara të dhimbjes.

Megjithatë, studime të tjera kanë treguar një aspekt tjetër interesant. Sancy Leachman, profesoreshë e dermatologjisë në Universitetin e Shëndetit dhe Shkencës në Oregon, thotë se personat me flokë të kuq mund të reagojnë ndryshe ndaj anestezisë.

Sipas saj, disa kërkime shkencore kanë treguar se anestezia mund të ketë efekt më të dobët ose të zgjasë më pak tek ata.

Një studim i cituar shpesh ka gjetur se njerëzit me variantin MC1R mund të kenë nevojë për rreth 20 për qind më shumë anestezi sesa të tjerët për të arritur të njëjtin efekt.

Gjithashtu, studimet kanë treguar se këta persona raportojnë më shpesh frikë dhe ankth para vizitave te dentisti. Disa ekspertë mendojnë se kjo mund të lidhet me efektivitetin më të ulët të anestezive lokale gjatë procedurave dentare.

Për këtë arsye, Leachman rekomandon që personat me flokë të kuq të informojnë mjekët dhe anestezistët për këtë karakteristikë përpara ndërhyrjeve kirurgjikale.

Një studim i publikuar në vitin 2024 ka sugjeruar se njerëzit me flokë të errët mund të kenë një predispozitë më të madhe për alopecinë areata, një sëmundje autoimune që shkakton rënie të flokëve në zona të kufizuara.

Alopecia areata zakonisht shfaqet në formën e njollave rrethore pa flokë në kokë ose mjekër dhe mund të prekë njerëz të çdo moshe, megjithëse shpesh fillon në fëmijëri ose në moshë të re.

Studiuesit analizuan të dhënat e më shumë se 500 mijë personave në Mbretërinë e Bashkuar dhe zbuluan se individët me flokë të zinj kishin më shumë gjasa të diagnostikoheshin me këtë sëmundje sesa ata me flokë kafe.

Në përgjithësi, ngjyrat më të errëta të flokëve rezultuan të kishin lidhje më të fortë me këtë çrregullim autoimun krahasuar me ngjyrat më të çelëta.

Pothuajse të gjithë njerëzit përjetojnë thinjjen me kalimin e moshës, por ritmi i këtij procesi ndryshon nga një person te tjetri.

Flokët fillojnë të thinjen kur qelizat burimore që prodhojnë pigment në folikulat e flokëve pakësohen gradualisht. Me kalimin e kohës, flokët humbin melaninën dhe bëhen gri e më pas të bardhë.

Sipas Fisher, stresi duket se është një nga faktorët që mund ta përshpejtojë këtë proces.

Kur organizmi përjeton stres, aktivizohet reagimi i njohur si “lufto ose ik”, i cili ndikon në sistemin nervor simpatik. Ky proces çliron substanca kimike si norepinefrina në folikulat e flokëve, duke dëmtuar qelizat që prodhojnë pigment.

Edhe pse stresi nuk ndryshon ngjyrën e flokëve që kanë dalë tashmë, ai mund të ndikojë në flokët e rinj që rriten, duke i bërë ata të thinjen më shpejt.

Ekspertët theksojnë se këto lidhje nuk duhet të interpretohen si rregulla absolute. Ngjyra e flokëve është vetëm një faktor i vogël mes shumë elementeve që ndikojnë në shëndet.

Gjenetika, stili i jetesës, ushqyerja, aktiviteti fizik, ekspozimi ndaj diellit dhe historia familjare kanë ndikim shumë më të madh në rrezikun për sëmundje.

Megjithatë, njohja e këtyre lidhjeve mund t’i ndihmojë njerëzit të jenë më të vetëdijshëm për kujdesin ndaj shëndetit të tyre, të mbrojnë lëkurën nga dielli, të monitorojnë ndryshimet në organizëm dhe të adoptojnë zakone më të shëndetshme për të ardhmen.// Washington Post

---

Copyright © Gazeta “Si”

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

---