Çfarë do të thotë një ‘super El Niño’ (dhe pse së shpejti do të prekë Europën)

Gazeta Si – Ditët e fundit, shkencëtarët nga Administrata Kombëtare Oqeanike dhe Atmosferike e SHBA-ve (NOAA), njoftuan fundin e “La Nina”-s, sistemit të qarkullimit atmosferik përgjegjës për periudhat e ftohta dhe reshjet e dendura të shiut dhe borës që karakterizuan dimrin e fundit dhe vjeshtën paraprirëse.

Ata gjithashtu shpjeguan se një cikël i ri “El Niño” po formohet në Oqeanin Paqësor, pranë ekuatorit. Sipas vlerësimeve të tyre, ai ka një probabilitet të lartë të zhvillohet midis fundit të verës dhe fillimit të vjeshtës dhe të bëhet një nga më intensivët e regjistruar ndonjëherë, duke sjellë përmbytje në disa zona dhe thatësirë ​​në të tjera.

Mediat e kanë quajtur tashmë “super El Niño”. Fizikania dhe klimatologia, Serena Giacomin, drejtoreshë shkencore e Rrjetit Italian të Klimës, jep disa detaje për të kuptuar më mirë se çfarë do të thotë dhe si mund të përfshihet pjesa e Europës.

Çfarë është El Niño?

“El Niño” është një anomali në qarkullimin atmosferik dhe oqeanik e lidhur me një ndryshim të veçantë të temperaturës në Oqeanin Paqësor tropikal.

“Në kushte normale, erërat fryjnë në drejtim të perëndimit përgjatë ekuatorit në Oqeanin Paqësor, duke transportuar ujë të ngrohtë nga Amerika e Jugut në Azi. Për të zëvendësuar atë ujë të ngrohtë, uji i ftohtë ngrihet nga thellësitë”, shpjegon NOAA në faqen e saj të internetit.

Megjithatë, gjatë “El Niño”-s, erërat dobësohen dhe ky proces ndalet. Në vend që të rrjedhë drejt Azisë, uji i ngrohtë shtyhet drejt lindjes, drejt bregdetit perëndimor të Amerikave.

“El Niño do të thotë “fëmijë” në spanjisht. Peshkatarët e Amerikës së Jugut vunë re për herë të parë periudha me ujëra jashtëzakonisht të ngrohtë në Oqeanin Paqësor në vitet 1600.

Emri i plotë që ata përdorën ishte “El Niño de Navidad”, pasi El Niño zakonisht arrin kulmin rreth dhjetorit. “El Niño mund të ndikojë ndjeshëm në klimën tonë”, shpjegon më tej NOAA. Amerika e Veriut, në veçanti, po pret thatësirë ​​dhe një verë shumë të nxehtë.

Reshjet ndjekin rrjedhën e ajrit të ngrohtë. “Ujërat më të ngrohta bëjnë që rryma e ajrit të Paqësorit të zhvendoset në jug të pozicionit të saj neutral. Me këtë zhvendosje, zonat e Shteteve të Bashkuara veriore dhe Kanadasë janë më të thata dhe më të ngrohta se zakonisht. Por në Bregun e Gjirit të SHBA-ve dhe në juglindje, këto periudha janë më të lagështa se zakonisht dhe shkaktojnë përmbytje të shtuara”.

Shkencëtarët e NOAA “parashikuan” mbërritjen e “El Niño”-s këtë vit duke llogaritur anomalitë e temperaturës sipërfaqësore në Oqeanin Paqësor Jugor.

Ky fenomen ndodh mesatarisht çdo dy deri në shtatë vjet, por nuk ndjek një orar të rregullt dhe mund të zgjasë nga nëntë muaj deri në vite.

Pse El Niño ndikon edhe në Evropë

“Efektet e tij ndihen veçanërisht në Azi, Australi dhe Amerikën e Jugut, por është një fenomen kaq i gjerë sa do të ndikojë në klimën e të gjithë planetit dhe do të ndikojë gjithashtu në qarkullimin atmosferik të Oqeanit Atlantik të Veriut”, shpjegon fizikantja atmosferike, Serena Giacomin.

“El Niño prish qarkullimin global atmosferik; është një lloj makine gjigante termodinamike”. Domethënë, një pajisje që, duke shkëmbyer energji midis një burimi të nxehtë dhe një burimi të ftohtë, transformon nxehtësinë në punë mekanike.

“Disa modele parashikimi, siç është ai i ECMWF, Qendra Evropiane për Parashikime të Motit me Afat Mesëm, vlerësojnë një probabilitet prej 75% që El Niño të jetë shumë intensiv”, thotë Giacomin.

“Është shqetësuese sepse, siç kemi mësuar tashmë nga ‘El Niño’ i mëparshëm i viteve 2024-25, ky çon në një rritje të ndjeshme të temperaturave”.

Viti më i nxehtë i regjistruar ndonjëherë në Evropë ishte viti 2024. “Mund të parashikojmë që viti 2027 do të jetë një vit shumë i nxehtë”, vazhdon Giacomin. “Dhe një atmosferë shumë e nxehtë do të thotë shumë energji në lojë”.

Moti më ekstrem

“Më shumë energji në atmosferë përkthehet në mot më ekstrem”, shpjegon Giacomin. Motori termodinamik, me fjalë të tjera, bëhet më i ngarkuar dhe prodhon më shumë punë mekanike, duke shkaktuar ngjarje më intensive të motit. Megjithatë, është e vështirë të bëhen parashikime të hollësishme.

“Studimet janë ende duke vazhduar dhe aktualisht nuk është e mundur të vendoset një lidhje e drejtpërdrejtë midis fazës klimatike të El Niño dhe kushteve të motit që do të përjetojmë në Itali”.

Mbi të gjitha, është e pamundur të bëhen parashikime për fenomene të kufizuara në kohë dhe hapësirë, siç janë stuhitë ose tornadot.

“Megjithatë, ne kemi parë në të kaluarën një korrelacion midis El Niño dhe kushteve më stacionare në Evropën Jugore, domethënë, me luhatje më të vogla në rrymat atmosferike midis veriut dhe jugut”.

Kjo do të thotë, për shembull, se një valë e nxehtësisë tenton të zgjasë më shumë. “Është e rëndësishme të kuptohet se kjo nuk është as një siguri dhe as një parashikim, por një vëzhgim”, vazhdon Giacomin.

Por në të kaluarën, kur ka pasur një “El Niño” në Evropën Jugore, është regjistruar mot më ekstrem, me ndryshime klimatike, për shembull, periudha të gjata të stresit nga uji të ndjekura nga reshje veçanërisht të dendura shiu.

Një mars shumë i nxehtë

Ndërkohë, temperaturat në rritje tashmë po ndihen. Muaji mars që lamë pas, ishte më i ngrohti i regjistruar në Shtetet e Bashkuara kontinentale në 132 vitet e fundit.

Dhe sipas Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike Kopernikus (C3S) të ECMWF, ishte i katërti më i ngrohtë në nivel global, me një temperaturë 1.48 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale, dhe i dyti më i ngrohtë i regjistruar në Evropë.

Pjesa më e madhe e Kontinentit të Vjetër, përjetoi gjithashtu kushte më të thata se mesatarja, pas një shkurti më të ftohtë se mesatarja dhe me shira jashtëzakonisht të lartë. Edhe ky është një rast luhatjesh midis ngjarjeve ekstreme.

“Të dhënat e Kopernikus për Marsin 2026, tregojnë një histori tronditëse: 1.48 gradë Celsius mbi nivelet para-industriale, shtrirja më e ulët e akullit detar Arktik të regjistruar ndonjëherë për Marsin dhe temperaturat e sipërfaqes së detit që po i afrohen përsëri niveleve historike, – thotë Carlo Buontempo, Drejtor i Shërbimit të Ndryshimeve Klimatike, Kopernikus. – Secila prej këtyre të dhënave është mbresëlënëse në vetvete, por të marra së bashku, ato paraqesin një pamje të një sistemi klimatik nën presion të vazhdueshëm dhe përshpejtues”.

Përshtati: Gazeta “Si”