.png)
Himnet kombëtare janë ndër tekstet politike më të njohura dhe më të interpretuara në botë. Shumë prej tyre janë shkruar për të mobilizuar trupat, për të festuar fitoret në luftë ose për të bashkuar shtete të sapokrijuara.
Sot, këto thirrje lufte dëgjohen më shpesh në ngjarje sportive. Përpara çdo ndeshjeje të Kupës së Botës, ekipet këndojnë këngë që rrëfejnë konfliktet që dikur i ndanin.
Këtë vit, në fazën e grupeve do të marrin pjesë 48 vende, nga 32 që ishin më parë. Cilat vende shfaqen më shpesh si armiq në himnet kombëtare të turneut?
Për ta zbuluar këtë, The Economist përdori mjete të inteligjencës artificiale për të analizuar tekstet e përkthyera të himneve të çdo vendi pjesëmarrës. Fillimisht, u renditën “armiqtë” bazuar në përmendjet e drejtpërdrejta të vendeve, betejave specifike, figurave historike dhe simboleve.
Himnet pa tekst zyrtar, si ato të Spanjës dhe Bosnje-Hercegovinës, u përjashtuan nga analiza. Spanja rezulton vendi më i urryer në analizën tekstuale, duke u përmendur në tre himne kombëtare.
Kjo mund të shpjegohet me faktin se ish-kolonitë dhe territoret spanjolle fituan pavarësinë më shpesh përmes luftërave revolucionare sesa kolonitë britanike. Himni i Ekuadorit kujton se si “luani i rrëzuar dëgjohej teksa ulërinte në pafuqinë dhe dëshpërimin e tij”.
Holandezët, ndonëse vetë nuk janë të panjohur me historinë perandorake, janë edhe më të drejtpërdrejtë: “Spanjollët të përdhunojnë, Holanda ime e ëmbël.” (Analiza përfshiu tekstet e plota zyrtare të himneve, përfshirë strofat që rrallë këndohen në ndeshje.)
Rezultatet varen deri diku nga interpretimi, pasi himnet janë shpesh poetike dhe rrallë e specifikojnë saktësisht se kë dëshirojnë të shohin të mundur apo të vrarë.
Kur merret parasysh konteksti historik, analiza sugjeron se të paktën nëntë himne të tjera kombëtare përmbajnë aludime ndaj vendeve të tjera, përfshirë edhe një referencë ndaj Britanisë në himnin amerikan. Edhe në këtë rast, Spanja mbetet në vendin e parë.
Himnet kombëtare përbëjnë një zhanër çuditërisht të zymtë. Nga të gjitha vendet pjesëmarrëse në Kupën e Botës, vetëm tetë nuk bëjnë asnjë referencë ndaj dhunës, qoftë përmes ushtarëve, armëve, kërcënimeve, përshkrimeve të betejave historike apo thirrjeve të hapura për armë.
Autorët e shekullit XIX kishin një prirje të veçantë për gjakderdhjen; analiza tregon se himnet e miratuara më vonë priren të jenë më pak luftarake dhe më pak të etura për betejë.
Himni i Portugalisë, i shkruar fillimisht si këngë proteste kundër Britanisë, është veçanërisht luftarak. Ai përmban 11 referenca ndaj dhunës për çdo 100 fjalë, krahasuar me mesataren e turneut prej rreth dy referencash.
Ai u bën thirrje qytetarëve “às armas!” (“në armë!”) plot 12 herë. Sipas këtij kriteri, Portugalia ka himnin më luftarak të Kupës së Botës. Megjithatë, edhe himne të tjera tingëllojnë të gatshme për betejë.
Francezët paralajmërojnë në mënyrë dramatike se ushtarë të huaj po vijnë “për t’u prerë fytet bijve dhe bashkëshorteve tuaja”, ndërsa himnet e Uruguait dhe Tunizisë lartësojnë lavdinë e martirizimit.
Jo të gjitha himnet janë kaq të përgjakshme. Disa nga pushtuesit më famëkeq të historisë këndojnë këngë çuditërisht paqësore. Himni britanik i lutet Zotit të shpëtojë mbretin (edhe pse himni jozyrtar i Skocisë tallet me Mbretin Eduard II).
Himni gjerman feston lirinë, unitetin dhe lumturinë. Himni japonez shpreh dëshirën që perandori të mbretërojë derisa guralecët e vegjël të shndërrohen në shkëmbinj të mbuluar me myshk.
Dy nga vendet organizatore të Kupës së Botës – Shtetet e Bashkuara dhe Meksika – kanë tema të ngjashme që lidhen me lirinë, konfliktin dhe fenë, megjithëse himni meksikan përmban më shumë se dyfishin e referencave ndaj dhunës.
I shkruar në një periudhë humbjesh territoriale dhe pushtimesh nga Amerika dhe fuqi të tjera të huaja, ai imagjinon flamurin kombëtar të lagur nga valë gjaku.
Ndërkohë, himni i Kanadasë nuk përmban asnjë referencë ndaj konfliktit dhe ruan tonin tipikisht të sjellshëm: “me zemra të ndezura të shohim teksa ngrihesh”. Madje, tekstet zyrtare të tij u përditësuan në vitin 2018 për të qenë më neutrale nga pikëpamja gjinore.
Tifozët e futbollit rrallë i kushtojnë vëmendje fjalëve që jehojnë në stadium para një ndeshjeje. Por këto himne janë epope të fuqishme pushtimesh, çlirimi, sakrifice dhe vrasjesh.
Fatmirësisht, këtë verë përballjet e ashpra në fushën e futbollit do të vendosen nga golat dhe jo nga armët./TheEconomist
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje