.png)
Nga The Guardian- Nëse ëndrrat për pasuri të paluajtshme të një familjeje miliardere politike realizohen, një ishull në një nga vendet më të varfra të Europës do të shndërrohet në një kompleks luksoz hotelesh, duke përfshirë pjesë të rezervatit natyror të pasur me biodiversitet që ndodhet përballë tij.
Nuk është zhvilluar asnjë konsultim publik, por ka shenja se ideja po shkon drejt realizimit. Shqipëria është tronditur nga pothuajse dy javë protestash të ashpra pasi në zonën e ndjeshme u vendosën gardhe dhe makineri të rënda, ndërsa nisën punimet përgatitore për projektin turistik të Ivanka Trump dhe bashkëshortit të saj, Jared Kushner.
Pakënaqësia e brendshme ndaj korrupsionit qeveritar dhe interesi ndërkombëtar për aktivitetet biznesore të familjes së presidentit amerikan kanë shtuar tensionet. Megjithatë, në thelb të konfliktit qëndron i njëjti debat që po zhvillohet në mbarë Europën: përplasja mes mbrojtjes së mjedisit dhe zhvillimit ekonomik afatshkurtër.
Sipas Aleksandër Trajçes, drejtor ekzekutiv i organizatës PPNEA, grupi më i madh i ruajtjes së natyrës në Shqipëri, statusi i zonës si strehë e jetës së egër është shpesh aspekti që harrohet mes gjithë debatit, megjithëse pikërisht ai shkaktoi reagimin e madh publik.
“Nëse dëshironi të shihni Mesdheun ashtu siç ishte dikur, para se të dëmtohej nga turizmi masiv, kjo është një nga vendet e fundit, në mos i fundit, ku mund ta gjeni ende”, tha ai.
Kënetat, dunat ranore, lagunat dhe kriporet shtrihen përgjatë deltës dinamike të lumit Vjosa, i cili në vitin 2023 u shpall parku i parë kombëtar i një lumi të egër në Europë.
Zona ndodhet në një korridor të rëndësishëm migrimi për shpendët dhe strehon rreth 12% të shpendëve ujore dimëruese të Shqipërisë.
Ajo është gjithashtu habitat i vidrave euroaziatike, breshkave detare, delfinëve dhe bretkosave ujore shqiptare. Flamingot i japin ngjyra të ndezura rozë ujërave të kaltërta të lagunës.
Të dhëna të papublikuara të ruajtjes së natyrës, të siguruara nga gazeta The Guardian, tregojnë se 279 nga 2.529 speciet e identifikuara në deltë konsiderohen të rrezikuara në nivel ndërkombëtar.
Aleko Miho, biolog në Universitetin e Tiranës, i cili monitoron zonën çdo vit me studentët e tij, tha: “Këto janë habitate shumë të rëndësishme. Nuk ka rëndësi kush qëndron pas projektit. E rëndësishme është presioni që ai ushtron mbi një zonë të mbrojtur.”
Makineri janë parë në zonën e mbrojtur Pishë Poro–Nartë, e cila ndodhet brenda peizazhit të mbrojtur Vjosë-Nartë, por ende nuk dihet sa pjesë e ekosistemit do të preket nga zhvillimi i propozuar.
Projekti nuk ka marrë ende leje ndërtimi apo një vlerësim të ndikimit në mjedis. Qeveria shqiptare, e cila e ka mirëpritur investimin, deklaron se punimet aktuale lidhen me studime teknike dhe matje mjedisore, jo me ndërtim.
“Në ndërkohë, buldozerët po vazhdojnë punën”, tha Trajçe. “Po shkatërrojnë dunat, po hapin rrugë të reja. Zona është rrethuar me gardhe… situata është krejtësisht jashtë kontrollit.”
Shqipëria është ndër vendet më të varfra të Europës, por njëkohësisht zotëron disa nga peizazhet më të egra dhe të paprekura të kontinentit. Kjo ka tërhequr turistë që kërkojnë pushime me kosto të ulët – një rekord prej 12 milionë vizitorësh erdhën në Shqipëri gjatë vitit 2025 – por qeveria ka arritur të tërheqë edhe investitorë shumë të pasur.
Në maj, Ivanka Trump deklaroi se ishte “e magjepsur” nga ishulli i Sazanit pasi notoi deri atje dhe e eksploroi zbathur.
“Nuk e shoh thjesht si biznes, pavarësisht përmasave të projektit,” tha ajo në një podcast. “Për mua është më shumë një sfidë: kulmi i gjithë përvojës sime në pasuri të paluajtshme, udhëtimeve dhe reflektimeve mbi mënyrën se si dua të jetoj dhe si mendoj se njerëzit duan të jetojnë sot.”
Megjithatë, shumë njerëz druhen se nxitja e turizmit nga qeveria ka çuar në neglizhimin e mbrojtjes së natyrës. Në vitin 2022 kufijtë e zonës së mbrojtur u ndryshuan për t’i hapur rrugë ndërtimit të aeroportit të Vlorës. Në vitin 2024 u lehtësuan gjithashtu ligjet e mbrojtjes së mjedisit për të lejuar ndërtimin e hoteleve me pesë yje edhe brenda zonave të mbrojtura.
Shqipëria po përballet me presion për të forcuar legjislacionin mjedisor në kuadër të aspiratës për t’u anëtarësuar në Bashkimin Europian deri në vitin 2030. Komisioni Europian ka kërkuar që vendi të shmangë veprimet që mund të dëmtojnë këtë proces dhe të zbatojë pa vonesa rregullat mjedisore.
Nga ana tjetër, zyra e kryeministrit Edi Rama argumenton se zhvillimi ekonomik dhe mbrojtja e mjedisit nuk janë domosdoshmërisht në kundërshtim me njëra-tjetrën.
“Asnjë vend europian, përfshirë Shqipërinë, nuk funksionon mbi parimin se zhvillimi dhe mbrojtja e mjedisit përjashtojnë njëri-tjetrin,” deklaroi një zëdhënës. “Sfida nuk është përjashtimi, por gjetja e ekuilibrit.”
Ndërkohë, kompania zhvilluese e projektit ka deklaruar se mbetet e përkushtuar ndaj menaxhimit të përgjegjshëm të territorit, përmirësimit të mjedisit, krijimit të vendeve të punës dhe gjenerimit të vlerës afatgjatë për komunitetet lokale.
Megjithëse ekosistemi i Vjosë-Nartës nuk është plotësisht i paprekur nga aktiviteti njerëzor, pranë lagunës ndodhet një termocentral i braktisur dhe në bregdet funksionojnë bujtina, restorante dhe festivale muzikore – shkencëtarët theksojnë se ai ka shpëtuar nga ndotja dhe mbipopullimi që karakterizojnë pjesë të tjera të Mesdheut.
Sipas biologut Aleko Miho, avionët, automjetet dhe ndërtimet që do të shoqëronin një resort të madh do të shqetësonin një ekosistem që mbetet relativisht i paprekur krahasuar me shumë laguna dhe dunat e tjera mesdhetare.
“Zogjtë do të largohen, pa asnjë dyshim,” përfundoi ai./ Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
Lini një Përgjigje