Pse SHBA-ja mund të largohet nga Europa por jo nga Greqia

Nga Gazeta ‘Si’- Ndërsa dokumentet strategjike amerikane sinjalizojnë një rikalibrim të angazhimeve të SHBA-së në Europë, për kryeqytetet europiane është e lehtë ‘të vajtojnë’ për zhvendosjen e fokusit të Uashingtonit.

Por ankesa është një luks që shtetet e vogla nuk mund ta përballojnë – diçka që Greqia e kupton më mirë se shumica.

Fakti që presidenti amerikan Donald Trump po përgatitet të vizitojë Athinën, ndërkohë që vëmendja e Uashingtonit po shpërqendrohet gjetkë, nuk është rastësi.

Greqia ka punuar në mënyrë sistematike për ta bërë veten një aleate të pazëvendësueshme të SHBA-së, në mënyra që kanë peshë materiale dhe gjeopolitike për të dyja palët.

Athina shihet gjithnjë e më shumë në Uashington si një aleate strategjike rajonale kyçe, sepse Greqia forcon aksesin amerikan në Mesdheun Lindor, Ballkan dhe Lindjen e Mesme në mënyra që është e vështirë të riprodhohen diku tjetër.

Ky ndryshim është i dukshëm në dy zhvillime të ndërthurura: thellimin e lidhjeve energjetike me kompanitë amerikane dhe kornizimin më të gjerë të Greqisë si një ankorë gjeopolitike.

Diplomacia energjetike është bërë qendrore në marrëdhëniet Greqi–SHBA, e paraqitur nga Athina si çështje infrastrukture dhe pozicionimi si portë hyrëse.

Në marrëveshjet e fundit të nënshkruara në Athinë, Greqia u ka hapur dyert gjigantëve si Chevron dhe ExxonMobil, me ministrin grek të Mjedisit dhe Energjisë, Stavros Papastavrou, që deklaroi se prania e tyre “krijon një mburojë mbrojtjeje energjetike”.

Kryeministri Kyriakos Mitsotakis e përforcoi këtë këndvështrim, duke vërejtur qartë se “Europa do të ketë nevojë për gaz natyror për shumë, shumë vite me radhë. Ka kuptim të plotë që Shtetet e Bashkuara ta shohin Greqinë si një pikë hyrëse për gazin amerikan, për të mbushur nevojat energjetike të një rajoni të tërë”.

Greqia po paraqitet si zona më praktike e zbarkimit për LNG-në amerikane që hyn në korridoret jugore dhe lindore të Europës.

Në vend që të apelojë vetëm te uniteti apo vlerat e përbashkëta, argumenti i Athinës mbështetet te dobishmëria. Kompanitë greke kanë rënë dakord të importojnë gaz natyror të lëngshëm (LNG) amerikan jo vetëm për përdorim të brendshëm, por edhe për eksport drejt Europës Qendrore dhe Lindore, duke e bërë Greqinë një hallkë jetike në sigurinë energjetike të disa shteteve fqinje.

Duke kanalizuar LNG-në amerikane përmes Greqisë drejt rrjetit trans-ballkanik – një sistem që dikur dominohej nga flukset ruse drejt jugut – Athina po ndihmon në zëvendësimin e gazit rus dhe në hapjen e kapaciteteve për furnizime jo-ruse që lëvizin drejt veriut dhe lindjes, përfshirë Moldavinë dhe Ukrainën.

Në terma praktikë, kjo do të thotë se Greqia po ndihmon në zgjidhjen e një sfide kyçe të politikës së jashtme amerikane, duke siguruar që eksportet energjetike të SHBA-së të kenë tregje destinacioni dhe infrastrukturë të besueshme që justifikojnë investimet.

Me infrastrukturë si terminali LNG i Revithoussa-s, që ndihmon në diversifikimin e furnizimit europian larg gazit rus, Greqia është shndërruar në një nyje që lidh prodhimin strategjik amerikan me kërkesën europiane.

Por Greqia nuk po ndalet vetëm te integrimi energjetik. Uashingtoni e sheh gjithnjë e më shumë Athinën si një partner shumëdimensional, ndikimi i të cilit shtrihet edhe në siguri dhe diplomaci rajonale. Paralelisht, Athina po thellon bashkëpunimin e saj të mbrojtjes me Francën, duke reflektuar një përpjekje më të gjerë për të forcuar integrimin e mbrojtjes europiane krahas lidhjeve të forta transatlantike.

Në vend që të pozicionohet si një përfituese pasive e garancive amerikane të sigurisë, Athina po e bën veten një qendër kyçe logjistike, një zë në diplomacinë e Mesdheut Lindor dhe një urë për angazhimin amerikan me partnerët në të gjithë rajonin.

Interesi dypartiak për thellimin e bashkëpunimit të sigurisë në Uashington flet gjithashtu shumë. Ligjvënës amerikanë nga të dyja partitë kanë prezantuar nisma ligjore që synojnë forcimin e lidhjeve të mbrojtjes me Greqinë, duke reflektuar një kuptim në Kongres se pozicioni gjeografik i Greqisë, nga Mesdheu Lindor deri në Europën Juglindore, ka vlerë strategjike të qëndrueshme.

Këto zhvillime vijnë në një kontekst konkurrence globale në ndryshim, ku aleatët vlerësohen më pak për lidhjet historike dhe më shumë për përfitimet strategjike që ofrojnë. Në këtë mjedis, qasja e Greqisë është qëllimisht konkrete, duke ofruar avantazhe me interes të ndërsjellë dhe duke mbetur një ankorë e vazhdueshme rajonale, edhe teksa marrëdhënia e Amerikës me Europën në tërësi bëhet më transaksionale.

Ajo që e bën këtë qasje unike është se nuk e shkëmben identitetin europian me relevancën amerikane. Greqia mbetet një aktore serioze e BE-së, por nuk ia delegon marrëdhënien me Uashingtonin Brukselit. Ky pozicionim i dyfishtë i jep Athinës një ndikim të rrallë për një shtet të përmasave të saj dhe amortizon paqartësinë strategjike në përgjigjen kolektive të sigurisë së Europës, veçanërisht në një rajon ku gjeografia i shkurton afatet e vendimmarrjes më shpejt sesa mund të veprojnë mekanizmat e BE-së.

Mësimi për kryeqytetet e tjera europiane është i qartë. Në një epokë ku strategjia amerikane ka të bëjë më pak me garanci të përgjithshme dhe më shumë me marrëveshje transaksionale, shtetet që nuk perceptohen si të dobishme sipas kushteve amerikane do të kenë më pak gjasa të tërheqin interesin apo investimet e sigurisë nga SHBA-ja.

 Në të kundërt, Greqia ka bërë punën e vështirë për të lidhur interesat amerikane me të sajat në mënyra që janë si materiale ashtu edhe me pasoja reale.

Qasja e Greqisë pasqyron një lexim realist të mjedisit strategjik në ndryshim dhe një gatishmëri për të vepruar brenda tij. Athina ka përafruar pikat e saj të forta kombëtare me interesat amerikane, duke mbetur njëkohësisht e ankoruar brenda projektit europian.

Ky kombinim i jep Greqisë një vend të qëndrueshëm në llogaritjet strategjike amerikane dhe një kapacitet më të madh për të formësuar mjedisin e vet të sigurisë rajonale.

Burimi: Euractive/Përshtati Gazeta Si