.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Zgjedhjet e dhjetorit në Kosovë që përfunduan me një fitore bindëse të Lëvizjes Vetëvendosje (LVV) do ta përballin qeverinë e re me një sërë sfidash, si në planin e brendshëm ashtu edhe në atë ndërkombëtar.
Një nga sfidat më të vështira dhe më këmbëngulëse konsiderohet normalizimi i marrëdhënieve me Serbinë, si parakusht për përparimin e Kosovës drejt integrimit në Bashkimin Europian.
Paralelisht, thellimi i hendekut mes SHBA-së dhe BE-së do të kërkojë një lundrim të kujdesshëm në dinamikat politike ndërkombëtare.
Donika Emini, drejtoreshë ekzekutive e Platformës CiviKos dhe anëtare e Grupit Këshillimor për Politika “Ballkani në Europë” (BiEPAG), deklaron se “zgjedhjet e parakohshme e kanë zgjidhur krizën e menjëhershme institucionale, por njëkohësisht kanë përqendruar pushtetin politik”.
“Kjo i vendos qeverisë së re një përgjegjësi më të madhe për të realizuar reformat, për të mbrojtur mekanizmat demokratikë të kontrollit dhe balancës, si dhe për të naviguar në një mjedis ndërkombëtar gjithnjë e më kërkues”, thekson Emini.
A do ta formojë Vetëvendosje qeverinë e vetme?
Zgjedhjet e parakohshme u diktuan nga një ngërç i zgjatur politik. Vetëvendosje siguroi rreth 51% të votave totale, një rritje e ndjeshme krahasuar me zgjedhjet e shkurtit 2025, kur LVV kishte marrë rreth 42% të votave.
Duke analizuar skenarin paszgjedhor në Kosovë, Donika Emini vëren se rezultati e bën shumë të mundshme që LVV të formojë qeverinë e ardhshme e vetme, pa pasur nevojë për partnerë formalë koalicioni.
“Me 57 mandate të siguruara, VV-së i nevojiten vetëm disa vota shtesë për të arritur shumicën qeverisëse, mbështetje që tashmë është praktikisht e garantuar përmes bashkëpunimit me përfaqësuesit e komuniteteve joshumicë. Në veçanti, bashkëpunimi me partinë e Emilija Redžepit, politikane boshnjake nga Kosova dhe lidere e Partisë së Re Demokratike, tashmë ekziston. Për më tepër, ka sinjale se edhe deputetë individualë nga parti të tjera mund t’i bashkohen shumicës parlamentare të Vetëvendosjes”, sqaron Emini.
Ajo shton se kjo fitore përfaqëson “një zhvillim të rrallë në sistemin shumëpartiak të Kosovës dhe pasqyron drejtpërdrejt frustrimin e votuesve ndaj paralizës institucionale që karakterizoi pjesën më të madhe të vitit 2025”.
“E pajisur me një shumicë të qartë parlamentare, Vetëvendosje tani ka kapacitetin jo vetëm të qeverisë në mënyrë efektive, por edhe të shmangë bllokadat që më parë penguan zgjedhjen e institucioneve kyçe shtetërore”, nënvizon Emini.
Në të njëjtën linjë, Adelina Hasani, studiuese e lartë në Qendrën Kosovare për Studime të Sigurisë, deklaron se zgjedhjet e parakohshme parlamentare “prodhuan një fitore të qartë dhe historikisht të fortë për VV-në në pushtet, të udhëhequr nga Albin Kurti”.
“Ky rezultat e pozicionon fuqishëm VV-në për të formuar qeverinë e ardhshme. Edhe pse nuk e arrin shumicën absolute prej 61 mandatesh e vetme, asaj i mjafton mbështetja e partive të vogla të komuniteteve për të siguruar një shumicë funksionale”, shprehet Hasani.
‘Sipas treguesve aktualë, Kurti do të duhet të sigurojë mbështetjen e të paktën një partie relevante shqiptare për këtë proces, përndryshe vendi do të përballet me zgjedhje të reja. Logjika politike dikton se çdo veprim koalicioni përfshin lëshime dhe kompromise të caktuara. Megjithatë, deklaratat publike të Kurtit, i cili ishte ndër të parët që përmendi hapur mundësinë e zgjedhjeve të reja, sugjerojnë një strategji tjetër. Mesazhi mund të interpretohet si sinjal për rivalët politikë se ai nuk është i gatshëm të bëjë kompromise”, vëren Marinković, autor i disa studimeve.
Ai thekson se, nga ana tjetër, opozita vazhdon të veprojë pa pozicione të qarta dhe pa një strategji politike të artikuluar.
“Konfuzioni dhe një lloj shoku i shkaktuar nga rezultati zgjedhor dukshëm e kanë kufizuar kapacitetin e opozitës për veprim politik të strukturuar. Në vend të konsolidimit dhe pozicionimit të qartë, ekziston një vakum që e forcon më tej narrativën e pushtetit. Edhe pse në shikim të parë duket se Kurti ka siguruar mjaftueshëm vota për formimin e qeverisë pa pengesa, kjo nuk do të thotë se kriza institucionale dhe politike në Kosovë ka përfunduar”, thekson Marinković.
Zgjedhja e Presidentit kërkon konsensus të gjerë politik
Një detyrë kritike dhe e menjëhershme do të jetë zgjedhja e Presidentit të Kosovës nga Kuvendi. Ky proces kërkon shumicë prej dy të tretash (80 deputetë), çka e bën të domosdoshme një marrëveshje me opozitën. Afati për votimin është 5 marsi. Presidentja aktuale, Vjosa Osmani, mandatit të së cilës i mbaron në prill, po kërkon një mandat të dytë.
Adelina Hasani thekson se, edhe pse formimi i Kuvendit të ri apo i qeverisë nuk pritet të përballet me pengesa serioze, zgjedhja e presidentit vazhdon të kërkojë një konsensus të gjerë politik.
“Pa një konsensus të tillë, Kosova potencialisht mund të përballet me zgjedhje të reja për shkak të dështimit për të zgjedhur presidentin. Kjo dinamikë lë të hapura skenarë ku parti si LDK-ja mund të hyjnë në koalicion me VV-në ose të negociojnë marrëveshje për të siguruar zgjedhjen e suksesshme të presidentit. Procesi ndërlikohet edhe më shumë nga zhvillimet gjeopolitike dhe dialogu Kosovë–Serbi, të cilat e bëjnë bashkëpunimin ndërpartiak jashtëzakonisht të rëndësishëm”, shpjegon ajo.
Në të njëjtën frymë, Donika Emini vlerëson se rezultati i zgjedhjeve të parakohshme rrit ndjeshëm gjasat për një zgjedhje të qetë të Presidentit të ardhshëm të Kosovës nga Kuvendi në mars 2026.
“Aftësia e opozitës për ta bllokuar votimin presidencial, një nga shkaqet kryesore të ngërçit të vitit 2025, është dobësuar ndjeshëm. Çdo përpjekje e re për bllokim do të kishte një kosto të lartë politike dhe mund të çonte në zgjedhje të reja të parakohshme, një skenar që aktualisht i favorizon Vetëvendosjes. Duke pasur parasysh gjendjen e dobësuar dhe të fragmentuar të opozitës, ajo do të kishte pak kohë për t’u riorganizuar apo mobilizuar për një garë tjetër elektorale. Si rezultat, zgjedhja e presidentit pritet të zhvillohet me shumë më pak rreziqe institucionale se në të kaluarën”, shprehet Emini.
Nga ana e tij, Miodrag Marinković, paralajmëron se procesi i zgjedhjes së presidentit dhe marrëdhëniet mes pushtetit dhe opozitës mund të shndërrohen në një vatër të re tensionesh politike.
“Prandaj, është realiste të pritet vazhdim i paqëndrueshmërisë politike, bllokada shtesë institucionale dhe një fazë e re e dramës politike në muajt në vijim”, thotë ai.
A do të “çlirohet” dialogu i Brukselit në vitin 2026?
Gjerësisht konsiderohet se në vitin 2026 partnerët ndërkombëtarë të Kosovës, veçanërisht BE-ja dhe SHBA-ja, do të këmbëngulin për përparim konkret në dialogun Beograd–Prishtinë. Ky dialog ka mbetur i bllokuar dhe qëndrimi i ashpër i Kurtit është kritikuar nga aleatët.
Duke folur për qasjen e Kurtit ndaj komunitetit serb në Kosovë dhe ndaj dialogut të lehtësuar nga BE-ja, Miodrag Marinković vlerëson se nuk pritet ndonjë “ndryshim thelbësor”.
“Përkundrazi, është realiste të pritet vazhdimi i një politike të ashpër dhe konfrontuese, e cila gjithnjë e më shumë e vendos komunitetin serb në Kosovë në një gjendje pasigurie ekzistenciale. Në të kaluarën, bashkësia ndërkombëtare ka treguar ose mungesë vendosmërie, ose mungesë konsensusi të qartë për ta detyruar Kurtin të bëjë kompromise përmes presionit politik. Kjo mundësi dobësohet edhe më tej nga suksesi i tij i madh elektoral, i cili në terma politikë mund të interpretohet si konfirmim i legjitimitetit të politikës aktuale dhe si nxitje për vazhdimin e saj”, shprehet Marinković.
Ai shton se hapësira për “mbrojtje serioze dhe të koordinuar të interesave të serbëve të Kosovës ngushtohet edhe më shumë” nga “indiferenca pothuajse e plotë e autoriteteve në Beograd, të cilat janë kryesisht të përqendruara në sfidat e brendshme politike dhe në përpjekjen për të ruajtur pozitat e tyre”.
“Në një kontekst të tillë, perspektiva e përgjithshme për komunitetin serb në Kosovë mbetet tejet e pafavorshme dhe pa baza reale për optimizëm”, përfundon Marinković.
Donika Emini pajtohet se marrëdhëniet me komunitetin serb dhe dialogu me Serbinë i ndërmjetësuar nga BE-ja do të mbeten ndër sfidat më të ndjeshme për qeverinë e ardhshme.
“Të çliruar nga kufizimet e koalicioneve, Vetëvendosje ka të ngjarë të përballet me presion të shtuar ndërkombëtar për të adresuar krijimin e vonuar të Asociacionit të Komunave me Shumicë Serbe dhe për të stabilizuar situatën në veri të Kosovës. Megjithatë, përparime të mëdha duken të pamundura në afat të shkurtër. Serbia hyn në një vit elektoral në 2026 dhe BE-ja aktualisht tregon pak oreks për të ushtruar presion të fortë politik mbi procesin. Sidoqoftë, kjo periudhë i ofron Kosovës një mundësi të vlefshme për t’u fokusuar nga brenda dhe për t’u përgatitur institucionalisht dhe politikisht për negociata të ardhshme”, thekson ajo.
Sipas Eminit, nisja e një dialogu të brendshëm mbi Asociacionin dhe mbi obligimet e tjera të dakorduara në Bruksel dhe Ohër në vitin 2023 do të ishte një hap konstruktiv, ndërsa “angazhimi domethënës me BE-në dhe shtetet anëtare të saj do të jetë thelbësor për të siguruar garanci të besueshme për çdo zbatim të ardhshëm”.
Edhe Adelina Hasani vlerëson se një nga sfidat kryesore të qeverisë së re do të jetë avancimi i dialogut Kosovë–Serbi.
“Kjo u theksua edhe gjatë vizitës së fundit të të dërguarit special të BE-së për dialogun Kosovë–Serbi, Peter Sørensen, i cili u takua me presidenten Osmani dhe kryeministrin në detyrë Kurti. Sørensen nënvizoi se viti 2026 pritet të sjellë përparim në fushat ku dialogu mbeti i bllokuar gjatë vitit 2025”, thekson ajo.
Kosova përballë tensioneve BE–SHBA
Përkeqësimi i ndjeshëm i marrëdhënieve mes BE-së dhe SHBA-së, kryesisht si pasojë e politikës “America First” të Trumpit dhe qasjes së administratës së tij ndaj marrëdhënieve ndërkombëtare, reflektohet edhe në situatën në Kosovë.
Në verën e vitit 2023, BE-ja vendosi masa ndëshkuese ndaj Kosovës, si reagim ndaj përshkallëzimit të tensioneve në veri.
Në dhjetor 2025, presidentja e Komisionit Europian, Ursula von der Leyen, deklaroi se BE-ja po avanconte drejt heqjes së këtyre masave, me arsyetimin se “transferimi i pushtetit lokal në veri pas zgjedhjeve të fundit lokale u zhvillua në mënyrë paqësore”.
Pavarësisht momenteve të herëpashershme të fërkimit, natyra themelore e marrëdhënies SHBA–Kosovë si një aleancë e fortë mbetet e pandryshuar dhe Kosova vazhdon ta shohë SHBA-në si partnerin e saj kyç ndërkombëtar.
Në shtator 2025, administrata Trump pezulloi dialogun strategjik me Kosovën, duke përmendur veprime dhe deklarata të papërcaktuara të kryeministrit në detyrë Albin Kurti. Në janar 2026, Dialogu Strategjik SHBA–Kosovë mbeti temë qendrore, ndërsa Uashingtoni sinjalizoi gatishmëri për ta rifilluar atë me një qeveri të re të Kosovës.
Donika Emini thekson se, nga perspektiva e politikëbërjes, qeveria e re do të operojë në një mjedis europian dhe ndërkombëtar shumë më kompleks sesa gjatë mandatit të mëparshëm të Vetëvendosjes.
“Rruga e Kosovës drejt anëtarësimit në BE ka ngecur për disa arsye: dështimi për të miratuar Planin e Rritjes së BE-së, mungesa e zgjatur e një parlamenti funksional gjatë vitit 2025 dhe lodhja e përgjithshme nga zgjerimi brenda BE-së, veçanërisht sa i përket Kosovës. Në të njëjtën kohë, një qeveri stabile njëpartiake përfaqëson një mundësi për të rifituar vrullin përmes miratimit të shpejtë të legjislacionit të mbetur pezull, ratifikimit të marrëveshjeve ndërkombëtare dhe riangazhimit me Brukselin dhe shtetet kyçe anëtare të BE-së”, sqaron ajo.
Sipas Eminit, “nëse kjo mundësi do të shfrytëzohet plotësisht, varet nga gatishmëria e qeverisë për të adoptuar një qasje më pragmatike dhe më pak konfrontuese”.
“Marrëdhëniet Kosovë–SHBA do të zhvillohen në një kontekst global më të pasigurt, ku mbështetja ndërkombëtare po bëhet gjithnjë e më transaksionale. Ndërsa rezultati zgjedhor rrit stabilitetin e brendshëm të Kosovës, ruajtja e lidhjeve të forta me Uashingtonin do të kërkojë diplomaci të kujdesshme, parashikueshmëri dhe përmbajtje”, përfundon Donika Emini.
Sipas Adelina Hasanit, një nga prioritetet qendrore të Kosovës mbetet ratifikimi i marrëveshjeve në kuadër të Planit të Rritjes së BE-së për Ballkanin Perëndimor, “i cili do të zhbllokonte fonde të konsiderueshme për zhvillim ekonomik dhe investime”.
Marrë nga European Western Balkans/Përshtati Gazeta Si
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
