.png)
Nga Gazeta ‘Si’- Presidenti i Shteteve të Bashkuara, Donald Trump, pas ditësh kërcënimesh me sulm ndaj Iranit në mbështetje të protestave që sfidojnë qeverinë në Teheran, duket se ka zbutur retorikën.
Megjithatë, edhe pse ai nuk përjashtoi plotësisht një sulm ushtarak, rekordi i tij politik sugjeron se mundësia e një sulmi amerikan ndaj Iranit në ditët në vijim mbetet një kërcënim real.
Më poshtë, një vështrim i rasteve të mëparshme:
Rrëmbimi i Maduros
Që prej gushtit, Shtetet e Bashkuara kishin pozicionuar dislokimin më të madh ushtarak në Detin e Karaibeve në dekada.
Ushtria amerikane bombardoi më shumë se 30 anije, të cilat pretendonte – pa paraqitur prova – se po transportonin drogë drejt SHBA-së, duke shkaktuar vdekjen e mbi 100 personave në këto sulme. Për muaj me radhë, Trump dhe ekipi i tij akuzuan presidentin e Venezuelës, Nicolas Maduro, se drejtonte operacione masive të trafikut të narkotikëve, sërish pa prova konkrete. Mes bombardimeve të anijeve, Trump deklaroi madje se SHBA mund të godiste edhe territorin tokësor të Venezuelës.
Por në fund të nëntorit, Trump u tha gazetarëve se kishte folur me liderin venezuelian. Pak ditë më vonë, telefonata u konfirmua nga vetë Maduro, i cili e përshkroi atë si “kordiale”.
SHBA më pas goditi atë që Trump e përshkroi si një strukturë ankorimi për anijet e drogës në Venezuelë. Pas kësaj, më 1 janar, Maduro i shtriu Trumpit ‘një degë ulliri’, duke thënë se ishte i hapur për bisedime me Uashingtonin mbi trafikun e drogës dhe madje edhe për mundësimin e aksesit amerikan në naftën venezueliane. Trump dukej se po merrte atë që, në pamje të parë, dëshironte: akses në naftë dhe frenim të trafikut të drogës nga Venezuela.
Por vetëm disa orë më vonë, forcat amerikane goditën kryeqytetin dhe rrëmbyen Maduron dhe bashkëshorten e tij, nën akuzat për trafik narkotikësh, duke i transportuar në Shtetet e Bashkuara.
Bombardimi i Iranit – kur “dy javë diplomaci” dukeshin të afërta
Venezuela nuk ishte hera e parë që Trump ndërmori një sulm dramatik pikërisht në momentin kur diplomacia dukej se po merrte hov.
Në qershor, Irani e mësoi në mënyrën më të vështirë se fjalët dhe veprimet e Trumpit nuk përputhen gjithmonë.
Mes rritjes së tensioneve për shkak të akuzave amerikane se Irani po nxitonte drejt pasurimit të uraniumit për armë bërthamore, Uashingtoni dhe Teherani u përfshinë në javë negociatash intensive. Trump paralajmëronte vazhdimisht se koha për Iranin po mbaronte, por më pas rikthehej në tryezën e bisedimeve.
Më 13 qershor, ai shkroi në Truth Social se ekipi i tij “mbetet i përkushtuar për një zgjidhje diplomatike të çështjes bërthamore iraniane”.
E gjithë administrata e tij, tha ai, ishte “urdhëruar të negociojë me Iranin”.
Por vetëm disa orë më vonë, aleati i SHBA-së, Izraeli, goditi Iranin. Shumica e ekspertëve besojnë se Izraeli nuk do ta kishte ndërmarrë një sulm të tillë pa miratimin e Trumpit.
Ndërsa Izraeli dhe Irani shkëmbyen sulme në ditët pasuese, Trump u përball me pyetje nëse SHBA do ta bombardonte Iranin.
Më 20 qershor, zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Karoline Leavitt, citoi Trumpin të kishte thënë se ai do të “merrte vendimin brenda dy javësh”.
Por larg nga përdorimi i plotë i këtyre dy javëve, Trump e mori vendimin brenda dy ditësh.
Në orët e para të 22 qershorit, bombarduesit amerikanë B-2 Spirit hodhën 14 bomba shkatërruese bunkerësh mbi objektin bërthamor të Fordow, të ndërtuar thellë brenda një mali pranë Qom. SHBA bombardoi gjithashtu objektet bërthamore në Natanz dhe Isfahan, duke përdorur bombat konvencionale më të fuqishme në arsenalin amerikan.
Sulmi tronditi shumë vëzhgues, pjesërisht për shkak të asaj që dukej si një manovër e përpunuar diplomatike mashtruese që i parapriu atij.
Llogaritë për protestat në Iran: cili është plani i Trumpit?
Tani, sytë janë kthyer sërish nga Irani, ku demonstratat kundër qeverisë kanë qenë në zhvillim për dy javët e fundit, përpara se të zbeheshin më herët gjatë kësaj jave.
Ndërsa trazirat u bënë më vdekjeprurëse javën e kaluar, Trump u bëri thirrje iranianëve të vazhdojnë protestat.
“Patriotë iranianë, VAZHDONI PROTESTAT – MERRNI NË DORË INSTITUCIONET TUAJA!!!… NDIHMA ËSHTË NË RRUGË,” shkroi Trump në Truth Social më 13 janar, pa sqaruar se çfarë forme do të merrte kjo ndihmë.
Por brenda 24 orësh, gjatë një takimi me gazetarët në Uashington, Trump tha se kishte marrë garanci se vrasjet e protestuesve në Iran kishin ndaluar.
“Ata kanë thënë se vrasjet kanë ndaluar dhe se ekzekutimet nuk do të ndodhin – sot duhej të kishte shumë ekzekutime, por ato nuk do të ndodhin – dhe ne do ta verifikojmë këtë,” tha Trump të mërkurën.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, në një intervistë për Fox TV, mohoi gjithashtu se Teherani planifikonte ekzekutimin e protestuesve antiqeveritarë. “Varja është jashtë çdo diskutimi,” u shpreh ai.
Ekspertë si Jeremy Shapiro, drejtor kërkimi në Këshillin Europian për Marrëdhënie me Jashtë, argumentojnë se Trump përdor kërcënimet për të frikësuar kundërshtarët dhe zakonisht përdor forcën vetëm kundër objektivave më të dobëta.
Në një studim të publikuar në maj, Shapiro sugjeron se Trump shpesh kërcënon me veprime ushtarake, por rrallë i çon ato deri në fund. Ai është më i prirur të veprojë kur rreziku i përshkallëzimit është i ulët, ndërsa kërcënimet ndaj shteteve të armatosura bërthamor ose ushtarakisht të forta shërbejnë kryesisht për retorikë politike.
“Trump shpesh përdor kërcënime madhështore, por pranon vetëm operacione të kufizuara dhe me rrezik të ulët. Ai e përdor politikën e jashtme si teatër politik, duke synuar po aq bazën e tij të brendshme dhe ciklin mediatik, sa edhe kundërshtarët e huaj,” shkruan Shapiro.
Disa analistë besojnë se kjo qasje i jep Trumpit avantazhe taktike, duke i mbajtur kundërshtarët në pasiguri dhe duke rritur presionin psikologjik. Të tjerë, megjithatë, mbeten skeptikë, duke e cilësuar sjelljen e tij si të çrregullt dhe kontradiktore.
Pyetja mbetet: a po tërhiqet vërtet Trump nga ideja e një sulmi ndaj Iranit, apo thjesht po bën bllof?
Sipas disa analistëve, ndryshimi i tonit mund të jetë rezultat i mesazheve nga aleatët amerikanë në rajon se një sulm ndaj Iranit nuk është i mençur. Megjithatë, me mbështetjen e Izraelit, rreziku që Trump të gjejë një mënyrë për ta goditur Iranin mbetet real.// Al Jazeera
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
