Gazeta Si – Parlamenti i Polonisë zgjodhi të hënën Donald Tusk si kryeministër të ri të vendit. Tusk do të marrë zyrtarisht detyrën në ditët e ardhshme dhe mbështetet nga një shumicë e larmishme pro-evropiane e partive kryesore që vitet e fundit kishin qenë në opozitë me qeveritë e Ligj dhe Drejtësi, partia e ekstremit të djathtë që kishte qeverisur Poloninë në një formë gjysmë-autoritare.
Karakteri pro-evropian i mazhorancës së re dhe i qeverisë së re do të ketë menjëherë efekte shumë konkrete.
Në muajt e ardhshëm, Polonia do të marrë disa miliarda euro fonde të Bashkimit Evropian, të cilat deri më tani ishin bllokuar për shkak të masave të ndryshme të miratuara nga Ligji dhe Drejtësia, të cilat Unioni i kishte konsideruar jo-liberale: mbi të gjitha, krijimi i një komisioni të brendshëm disiplinor në Gjykatën Kushtetuese, i cili synon të sanksionojë gjyqtarët që konsiderohen të politizuar shumë.
Qeveria polake e udhëhequr nga Partia Ligj dhe Drejtësi, premtoi ta ndryshonte atë, por nuk e përmbushi kurrë premtimin.
Ky ngërç, i cili kishte të bënte edhe me disa vendime të tjera të Ligj dhe të Drejtësi, kishte ndërprerë në mënyrë thelbësore disbursimin e fondeve evropiane për Poloninë: deri më sot ajo nuk ka marrë asnjë para nga BE-ja e gjeneratës tjetër, e njohur edhe si Fondi i Rimëkëmbjes, d.m.th. rezervuari kryesor i fondeve të miratuara nga BE për të frenuar krizën ekonomike të shkaktuar nga pandemia, as të ashtuquajturat “fondet e kohezionit”, pra paratë nga buxheti shumëvjeçar të Bashkimit Europian që shpërndahen kryesisht për shtetet më të varfra.
Polonia është përfituesi kryesor i fondeve të kohezionit dhe një nga më kryesorët e Fondit të Rimëkëmbjes dhe pezullimi i tyre po krijonte probleme të mëdha ekonomike dhe politike për qeverinë e Ligjit dhe Drejtësisë.
Me qeverinë e Tusk, gjërat patjetër do të ndryshojnë dhe pjesërisht tashmë kanë ndryshuar. Tre javë më parë, kur një qeveri e udhëhequr nga Tusk dukej e pashmangshme, Bashkimi Evropian lëshoi një këst të parë të para-financimit të lidhur me Fondin e Rimëkëmbjes me vlerë 5.1 miliardë euro.
Në muajt e mëparshëm, negociatat ishin zhvilluar nga zyrtarë qeveritarë nga Partia Ligj dhe Drejtësi, por disa besonin se duke zhbllokuar para-financimin, Komisioni Evropian, i cili në fakt merret me disbursimin e fondeve, donte t’ia lehtësonte jetën qeverisë së ardhshme.
“Koha e vendimit të Komisionit nuk kaloi pa u vënë re”, – shkroi gazetari Jorge Liboreiro në “Euronews”.
Në total, Polonia duhet të marrë 25.3 miliardë euro subvencione dhe 34.5 miliardë hua nga Fondi i Rimëkëmbjes, për një total prej 59.8 miliardë që do të shpenzohen deri në vitin 2026, siç kërkohet nga rregullat e rrepta evropiane: një shifër me vlerë afërsisht një të dhjetën e PBB-së polake.
Polonia ka më pas të drejtën për një shumë edhe më të konsiderueshme nga të ashtuquajturat “fondet e kohezionit”: buxheti shumëvjeçar 2021-2027 parashikon 75.4 miliardë euro që do t’i ndahen asaj, shifra më e lartë midis 27 vendeve anëtare.
Në fakt, Polonia është në të njëjtën kohë një shtet shumë i populluar, por ende mjaft i varfër dhe i prapambetur, veçanërisht në zonat e brendshme.
Që nga hyrja e saj në Bashkimin Evropian, Polonia e ka mbështetur veten edhe falë fondeve të mëdha evropiane që i janë garantuar.
Në tetor 2022, Komisioni Evropian bllokoi disbursimin e fondeve të kohezionit në Poloni, për shkak të masave të ndryshme të konsideruara joliberale dhe të miratuara gjithashtu brenda kuadrit ligjor.
Qeveria e re ka premtuar se do t’i çmontojë tërësisht dhe për këtë arsye është e arsyeshme të mendohet se Komisioni do të zhbllokojë së shpejti disbursimin e fondeve të kohezionit.
Për momentin, Polonia ka marrë vetëm këstin e parë të parafinancimit, të barabartë me 1.8 miliardë (si shumë vende të tjera: fondet duhet të shpenzohen për disa vite dhe shumë projekte të lidhura me buxhetin 2021-2027 sapo kanë mbetur).
Shkurtimisht, midis Fondit të Rimëkëmbjes dhe fondeve të kohezionit, në vitet e ardhshme qeverisë polake do t’i duhet të menaxhojë rreth 135 miliardë euro fonde evropiane.
Sipas faqes “Bloomberg”, këto para, nëse lëvrohen, do të jenë “vendimtare” për “respektimin e premtimeve të shtrenjta të bëra gjatë fushatës zgjedhore, të cilat përfshijnë për shembull një rritje pagash për mësuesit”.
Përshtati: Gazeta “Si”
Copyright © Gazeta “Si”
Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.
