Pesë pika kthese pozitive që mund ta shpëtojnë planetin

Ndryshimet klimatike po e shtyjnë planetin drejt një pike kritike. Përdorimi i vazhdueshëm i lëndëve djegëse fosile po përshpejton ngrohjen globale dhe po dëmton ekosistemet, nga shkrirja e akullnajave dhe rritja e nivelit të detit deri te zhdukja e shkëmbinjve koralorë dhe degradimi i pyjeve tropikale.

Programi i Kombeve të Bashkuara për Mjedisin paralajmëron se temperatura globale ka të ngjarë të kalojë kufirin prej 1.5°C brenda viteve të ardhshme. Megjithatë, një studim i ri nga Earthshot Prize dhe Universiteti i Exeter-it sjell një mesazh më optimist. Studiuesit kanë identifikuar zgjidhje që mund të sjellin ndryshime të shpejta gjatë pesë viteve të ardhshme. Pesë prej tyre konsiderohen veçanërisht të rëndësishme.

1. Energjia e pastër

Energjia diellore dhe ajo e erës janë tashmë në një pikë kthese. Në Bashkimin Evropian, këto dy burime përbënin rreth 30% të prodhimit të energjisë elektrike vitin e kaluar, duke kaluar për herë të parë prodhimin nga lëndët djegëse fosile. Vetëm energjia diellore arriti rreth 369 TWh.

Energjia e pastër mund të ndikojë edhe në fusha të tjera, si transporti elektrik, pompat e nxehtësisë dhe industria. Megjithatë, nevojiten më shumë investime, zgjerim i rrjeteve elektrike dhe politika më të shpejta për dhënien e lejeve.

Një sfidë e veçantë është Afrika. Edhe pse kontinenti zotëron rreth 60% të burimeve më të mira diellore në botë, ai merr më pak se 2% të investimeve globale në energjinë e pastër.

2. Gatimi i pastër

Rreth 2.1 miliardë njerëz në botë ende përdorin dru, qymyr dhe lëndë të tjera të ngurta për gatim. Kjo shkakton ndotje të madhe të ajrit brenda banesave dhe është një burim i rëndësishëm i karbonit të zi.

Në disa vende të Afrikës Lindore dhe Jugore, energjia diellore dhe sistemet moderne të gatimit po përhapen me shpejtësi. Në Amerikën Latine dhe në disa vende aziatike, përdorimi i gazit të lëngshëm të naftës ka përmirësuar kushtet e jetesës dhe shëndetin e miliona njerëzve.

3. Mbrojtja e oqeaneve

Zonat detare të mbrojtura po tregojnë se ruajtja e natyrës mund të krijojë një efekt pozitiv vetëpërforcues. Kur peshqit dhe biodiversiteti rikthehen, komunitetet bregdetare përfitojnë më shumë dhe bëhen më të gatshme për të mbështetur zgjerimin e zonave të mbrojtura.

Një hap i rëndësishëm ishte hyrja në fuqi e Traktatit për Detin e Hapur. Ai krijon mundësi për krijimin e zonave të mbrojtura në ujërat ndërkombëtare, të cilat përbëjnë më shumë se dy të tretat e oqeaneve të botës.

4. Ndalimi i shpyllëzimit tropikal

Kërkesa globale për mish, veçanërisht për mish viçi, është një nga faktorët kryesorë të shkatërrimit të pyjeve tropikale. Në Amazonë, pjesa më e madhe e tokave të pastruara nga pyjet përdoret për kullota bagëtish.

Studiuesit theksojnë se kompanitë dhe blerësit e mëdhenj që kontrollojnë zinxhirët e furnizimit me mish viçi, sojë, vaj palme, dru, kakao dhe kafe mund të jenë “portierët” e ndryshimit. Rregullorja e Bashkimit Evropian për shpyllëzimin synon të garantojë që produktet e konsumuara në Evropë të mos kontribuojnë në shkatërrimin e pyjeve.

Nëse politika të ngjashme miratohen edhe nga vende të mëdha importuese si Kina, Britania e Madhe dhe Shtetet e Bashkuara, ndikimi mund të jetë shumë më i madh.

5. Ushqimi dhe ushqyerja e qëndrueshme

Një tjetër pikë kthese lidhet me mënyrën se si prodhojmë dhe konsumojmë ushqimin. Zgjidhjet që ulin mbetjet ushqimore, përdorin burimet në mënyrë më efikase dhe ofrojnë alternativa më të qëndrueshme mund të reduktojnë presionin mbi tokën, ujin dhe biodiversitetin.

Këto ndryshime lidhen drejtpërdrejt edhe me energjinë e pastër dhe bujqësinë. Sa më efikase të bëhen sistemet ushqimore, aq më pak burime nevojiten për të ushqyer një popullsi globale në rritje.

Një mundësi për ndryshim

Ekspertët theksojnë se këto pesë pika kthese nuk funksionojnë të izoluara. Ato janë të lidhura ngushtë me njëra-tjetrën dhe mund të përforcojnë njëra-tjetrën. Për shembull, zgjerimi i energjisë së pastër mund të përshpejtojë transportin elektrik, gatimin e pastër dhe industrinë me emetime më të ulëta.

Për të krijuar këto pika kthese, zgjidhjet duhet të jenë të përballueshme, të aksesueshme dhe tërheqëse për njerëzit. Studiuesit argumentojnë se nuk është e nevojshme të presim një teknologji magjike që të shpëtojë planetin. Shumë prej zgjidhjeve ekzistojnë tashmë dhe sfida kryesore është t’i përhapim ato më shpejt.

Në një kohë kur paralajmërimet për krizën klimatike po bëhen gjithnjë e më serioze, këto zhvillime ofrojnë një arsye për optimizëm. Nëse energjia e pastër, gatimi modern, mbrojtja e oqeaneve, ndalimi i shpyllëzimit dhe sistemet më të qëndrueshme ushqimore arrijnë një shkallë të gjerë përdorimi, ndryshimi mund të bëhet vetëpërforcues. Kjo mund ta vendosë planetin në një rrugë drejt rimëkëmbjes dhe të tregojë se përballë krizës klimatike, veprimi ende mund të bëjë një ndryshim real.

Të gjitha të drejtat e këtij materiali janë pronë ekskluzive dhe e patjetërsueshme e Gazetës “Si”, sipas Ligjit Nr.35/2016 “Për të drejtat e autorit dhe të drejtat e tjera të lidhura me to”. Ndalohet kategorikisht kopjimi, publikimi, shpërndarja, tjetërsimi etj, pa autorizimin e Gazetës “Si”, në të kundërt çdo shkelës do mbajë përgjegjësi sipas nenit 179 të Ligjit 35/2016.

Lini një Përgjigje Anuloje përgjigjen